خانه کوچک اجارهای
دایان دوکریه . ترجمه: محمدعلی عسگری
به زودی معلوم شد زوریخ برای ولادیمیر کافی نیست. بنابراین زوج اولیانوف (لنین و همسرش) به اطراف ژنو رفتند. درآنجا خانه کوچکی اجاره کردند که برای رهبری چون او بسیار متناسبتر از آن اتاق محقرانه در زوریخ بود. در طبقه پایین آشپزخانه بزرگی وجود داشت. در طبقه دوم نیز سهاتاق بود هرچند بعد از چندسال زندگی در تبعید هنوز هم اثاثیهای نداشتند. اما نادیا کدبانوی ماهری بود: صندوقهایی را که حاوی کتابهای لنین بود به میز و صندلی تبدیل کرد و در آشپزخانه و اتاق میهمانی گذاشت. از آنجا که اولیانوفها هرگز مانع ورود میهمانان نمیشدند، خانه همیشه پر از آدم بود. گاه روحیهها فرومیپاشید. یکی از روزها، ولادیمیر به ایستگاه ژنو رسید. داشت از کاپری میآمد. باد سردی میوزید. در راه رسیدن به خانه، نخستین کلماتی که به همسرش در نهایت اندوه گفت این بود: «احساس میکنم آمدهام خودم را در گوری دفن کنم.» زیرا هردو در ژنو در حلقهای توخالی میچرخیدند و فراتر از امکانات مادیشان زندگی میکردند. در حالی که لنین همچنان نشستهای خودش را داشت و «از فلسفه سیراب میشد»، نادیا در انتظاری خستهکننده بهسر میبرد. سرانجام مجبور به ترک سریع خانه
شیکشان شده و به سرعت آن را تخلیه کردند. باید دوباره در یک خانه کوچک در طبقه بالا اسکان پیدا میکردند. نادیا سعی کرد با مطالعه زبان فرانسه در بعدازظهرها خودش را از آن دلتنگی و خستگی بیرون آورد. پیش از آنکه نزد همسرش بازگردد و آن شبهای خستهکننده را سپری کند، نوشت: «شب، نمیدانستیم چه کنیم تا وقت بگذرد. هیچ چیزی ما را تشویق به ماندن در آن اتاق سرد و ناراحت نمیکرد. هرشب بیرون میرفتیم، یا به سینما و تئاتر سرمیزدیم.» واقعیت اما این است که آن دو از تنهاییشان به تنگ آمده بودند. لنین فقط از انقلاب حرف میزد و به همین دلیل با خیلی از فعالان روسی که با او در اینباره همدل نبودند، منازعه داشت. فضا خفهکننده بود. تصمیم گرفت به فرانسه مهاجرت کند. دوهفته پیش از ترک سوییس به مادرش نوشت: «امیدواریم آن شهر بزرگ انرژی تازهای به ما بدهد. از ماندن در این روستای کوچک و پوسیدهشدن نفرت داریم.» سوم دسامبر سال 1908 بود که به پاریس رسیدند. مساله منزل یکبار دیگر طرح شد چون حالا دیگر چهارنفر شده بودند: نادیا و مادرش، لنین و خواهرش ماریا. آنجا، در خیابان «بونیر» نزدیک دروازه «اورلئان» آپارتمانی برای اجاره وجود داشت که در
طبقه دوم یکی از ساختمانهای بورژوازی واقع بود؛ چهاراتاق، یکهال، آشپزخانه، انباری و یک گنجه لباس. این آپارتمان به گاز و آب لولهکشی نیز مجهز بود. کروبسکایا از توصیف یکی از جزییات مربوط به این خانه شگفتزده شد؛ آینه کاریهایی که بالاتر از پیشبخاریها قرار داشت. سالانه 840 فرانک اجارهاش بود که مخارج مشترک نیز باید بر آن افزوده میشد. یکبار دیگر اولیانوف مادر این بچه دوستداشتنیاش را فراموش نکرد. از روسیه جعبههایی پر از گوشت خوک، ماهی دودی و ژامبون و خردل فرستاد تا وولادیای عزیزش در آن شهر بیترحم از گرسنگی نمیرد. جدا از یادگرفتن زبان و لذتبردن از زندگی در پاریس، برخوردهای اداری این شهر نادیا را زجر میداد: «برای هر کاری وقت زیادی باید صرف کرد، مثلا برای اشتراک گاز مجبور میشوی سهبار به مکانی در وسط شهر بروی تا بتوانی سرانجام تاییدیه لازم را بگیری». خلاصه اینکه: «فرانسه یک کشور اداری مزخرف است.» در پاریس نیز نادیا خواهناخواه مجبور شد خانهشان را با کمی فرش و یک میز چوبی سفیدرنگ و تعدادی صندلی تزیین کند. با نزدیکشدن به تابستان 1909، بعد از چند ماه زمستان سخت سوییس، نادیا به این باور رسیده بود که
دوباره آن گرمایی را که در ایتالیا شناخته بود و در سیبری به مدتی کوتاه دیده و از دست داده بود به دست خواهد آورد. آن دو در یک منزل کوچک در «بونبن» واقع در «سن ایت مارین» اقامت داشتند؛ در یک مسافرخانه کوچک خانوادگی. تفریحاتشان با دوچرخه بود که اندکی به آنها لذت تفریح و دوری از مسایل جدی را میداد. میگفت: «ما حتی از حرفزدن درباره مسایل حزب پرهیز میکردیم.» طی چندهفته، با هم فضای یک روستای فرانسوی را چشیدند. جوی آرام داشت و به دور از فعالیتها و سروصداهای همیشگی بود. لنین البته در خیابان بونیر راحت نبود. از فرصت رفتن خواهرش استفاده کرد تا به خانه دیگری نقل مکان کند. خانهای که در همان محله نزدیک دروازه «اورلئان» باشد، پیدا کرد؛ در خیابان «مری روز» آپارتمانی مرکب از سهاتاق که در آن وسایل راحتی به اندازه کافی بود؛ برق، گرمایش مرکزی، چیزهایی که خواستههای کروبسکایا را تقریبا برآورده میکرد. به صورتی متعادل، همهچیز پخش شده بود. دو اتاق مشرف به خیابان بود، یک سالن و اتاق غذاخوری که در شیشهای پهنی آنها را از همدیگر جدا میکرد. یک اتاقخواب مشرف بر حیاط و نیز یک آشپزخانه. سالن که به دفتر لنین تبدیل شد، فضای
خوبی داشت و از طریق دوپنجره نور میگرفت. در اتاق غذاخوری دوتخت آهنی کوچک گذاشته شده بودند که روی آنها میخوابیدند. اما برای مادرزن پیرش اتاقخواب را در نظر گرفت. آشپزخانه نیز همزمان به جای سالن و اتاق غذاخوری عمل میکرد. بالاخره آن دو بعد از مدتها آوارگی و خانهبهدوشی یک راحتی احساس کردند. نادیا خوشبخت بود که میدید سرانجام در یکی از آپارتمانهای پاریس ساکن شده است. ادامه دارد
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.