|

بررسی عملکرد دولت «تدبیر و امید»

یک‌سال با روحانی

شرق: آیا او باید از مردم عذرخواهی کند؟ «حسن روحانی» وعده داده بود اگر بعد از یک‌سال دولت نتوانست به یک‌چهارم وعده‌هایش عمل کند باید از مردم پوزش بخواهد. اگرچه گزارش یکساله دولت که احتمالا به‌زودی منتشر می‌شود، مشخص خواهد کرد که «روحانی» تا چه حد موفق شده به وعده‌هایش عمل کند اما پیش از آن ما به بهانه یک‌سالگی تحویل دولت به «حسن روحانی» عملکرد او را موضوع نظرخواهی از فعالان و تحلیلگران سیاسی قرار دادیم. با بسیاری تماس گرفتیم. برخی کمبود وقت و زمان و نبود آمادگی یا عدم‌تمایل به اظهارنظر در حوزه سیاست را بهانه کردند و از صحبت خودداری. در کل، یافتن اصلاح‌طلبانی که در نقد دولت، چه مثبت و چه منفی، سخن بگویند راحت‌تر بود تا اصولگرایان. برخی اصولگرایان هم دلایل دیگری داشتند؛ مثلا «احمد کریمی‌اصفهانی» رییس جامعه اصناف بازار گفت با توجه به فرموده مقام‌معظم‌رهبری مبنی بر حمایت از دولت و خودداری از تخریب آن، ترجیح می‌دهد فعلا صحبتی نکند یا برخی مانند «کوچک‌زاده» نماینده عضو جبهه پایداری مجلس هم، به دلایلی اصلا تمایلی برای گفت‌وگو با روزنامه «شرق» ندارد. در کل چهار صاحب‌نظر- دو اصلاح‌طلب و دو اصولگرا - عملکرد دولت در حوزه بهداشت‌ودرمان، بخشی از سیاست خارجی و اقتصادی (در زمینه کنترل رشد تورم) را مثبت ارزیابی کردند. در حوزه فرهنگ، و بخشی از اقتصاد و سیاست خارجی اختلاف‌نظر داشتند. محمدحسن قدیری‌ابیانه تحلیلگر سیاسی اصولگرا: محافظه‌کاری در اجرای هدفمندی دولت جناب آقای روحانی در این یک‌سال مثل دولت‌های قبلی هم از نقاط قوت و هم ضعف برخوردار بوده و برخورد منصفانه ایجاب می‌کند که هر دو مشاهده شود. در زمینه اقتصادی ما شاهد نوعی آرامش در وضعیت کشور هستیم، این آرامش تا حد زیادی نتیجه تاثیر جو روانی ایجادشده بعد از انتخابات است. در زمینه هدفمندی یارانه‌ها هرچند دولت‌، فاز دوم را آغاز کرد اما شیب هدفمندی بسیار کم است و درصد افزایش قیمت فرآورده‌ها در بسیاری از موارد کمتر از میزان تورم بوده، یعنی عملا هدفمند‌سازی صورت نگرفته است. این درحالی است که تاخیر در هدفمندسازی واقعی و واقعی‌شدن قیمت‌ها به زیان اقتصاد بوده و زمینه را برای رانت و قاچاق فراهم می‌آورد، البته شاهد مواردی از رانت نیز بوده‌ایم و برخورد اساسی و اصولی با فساد نشده است. در حوزه برنامه و بودجه قرار بود دولت اصلاحاتی انجام دهد. در هشت‌سال گذشته دست دولت برای جابه‌جایی بودجه بیش از اندازه باز بود و دولت فعلی با وجود وعده‌هایی که داد، به ظاهر مایل است این دست باز را برای خود حفظ کند. لذا انتقادهای آنها به دولت قبلی در این رابطه رنگ می‌بازد. از اقدامات منفی دولت قبل استخدام‌های بی‌رویه در اواخر دولت بود که باید این استخدام‌ها لغو می‌شد ولی ظاهرا مدیران فعلی به‌دنبال افزایش استخدام‌ها برای هم‌جناحان خود هستند. در شرایط کاهش درآمدهای دولت، باید توقعات، کاهش یابد اما نه‌تنها کاهش نیافته بلکه وعده‌های داده‌شده به مردم هم افزایش یافته است. البته دولت قدم‌های خوبی در جهت وضعیت بهداشت برداشته اما در زمینه حذف اقشار پردرآمد از دریافت یارانه بسیار محافظه‌کارانه عمل کرده ‌است. در تغییر مدیران و انتصاب مدیران جدید هم رعایت اعتدال نشده است و برخی مدیران، اعتدال را حرکت بین اسلام و ضداسلام ارزیابی می‌کنند، درحالی‌که حرکت برمدار اسلام، عین اعتدال است. در بعد سیاست خارجی هم فعالیت‌های گسترده‌ای صورت‌گرفته ‌است که البته معتقدم به نتیجه نمی‌رسد و غرب به حقوق ایران تمکین نمی‌کند، اما نفس این مذاکرات را از این‌جهت مثبت ارزیابی می‌کنم که برای همگان روشن شود که آمریکا با مذاکره و لبخند، دست از خصومت برنمی‌دارد و این دستاورد بزرگی است. حمیدرضا ترقی، عضو شورای مرکزی حزب موتلفه: رضایت مومنان جلب‌ نشده دولت در ایجاد ثبات اقتصادی و آرامش سیاسی در کشور و همچنین حل مشکل درمان و سلامت مردم، توفیق خوبی داشته ‌است. در مهار رشد تورم هم توانسته دراین‌مدت، گام‌های خوبی بردارد. در عرصه سیاست خارجی و بین‌المللی تنش‌های بین ایران و کشورهای غربی را تا اندازه‌ای کاهش داده و توانسه است یک فضای تعاملی پدید آورد. در زمینه سیاست داخلی هم باید به تعامل دولت با احزاب و پیگیری اصلاح و بازنگری جدی جایگاه احزاب در ساختار سیاسی کشور به‌عنوان یک نقطه مثبت نگاه کرد. این مواردی که عرض کردم موارد مثبت عملکرد دولت بود اما در رابطه با مبارزه با فساد، رانت و تحقق عدالت اقتصادی به‌نظر نمی‌رسد که دولت تابه‌حال توفیقی داشته است و می‌شود گفت که بر اساس ارزیابی‌ها، 70درصد عدم توفیق را خود دولت اعتراف کرده است. در زمینه خروج از رکود در بخش تولید و ایجاد اشتغال هم دولت متاسفانه توفیقی نداشته و بنا به اعلام وزیر اقتصاد، خروج از این وضع به دوسال فرصت نیاز دارد. به تعبیر خود آقای روحانی، رکود تورمی و بیکاری، دشمن داخلی‌اند، اما با این دشمنان داخلی هنوز مقابله جدی نشده است و موانع موجود از سر راه توسعه کشور برداشته نشده و به انتظار مردم که در حوزه اقتصادی گشایش‌هایی صورت گیرد، پاسخ داده نشده‌است. با وجود اینکه دولت از عناصر با تجربه‌ای در بخش‌های مختلف استفاده کرده اما چون فرمانده اقتصادی‌ای وجود ندارد که به این حوزه جهت و سامان بدهد، متاسفانه آن کاربردی که باید این تجربیات و توانمندی‌ها درراستای حل معضلات اقتصادی داشته باشد، پدید نیامده و مشکلات همچنان باقی است. علاوه بر این در حوزه فرهنگ، گله‌مندی مقام‌معظم‌رهبری و دغدغه مومنان همچنان باقی است و دولت نتوانسته رضایت رهبری و مردم متدین را جلب کند. در سیاست خارجی هم چون همه انرژی دولت در موضوع هسته‌ای متمرکز شده، باعث شده که در حوزه‌های دیگر از توان و قابلیت نهادهایی مانند «جنبش عدم تعهد» برای پیگیری اهداف بین‌المللی استفاده چندانی نکنیم؛ اما در حوزه آسیا تعامل ما بسیار خوب بوده و رویکرد خوبی داشته‌ایم. محمدجواد حق‌شناس، فعال اصلاح‌طلب: نمره متفاوت در حوزه‌های متفاوت با گذشت یک‌سال از عمر دولت حسن روحانی به نظر می‌رسد فرصتی مناسب برای ارزیابی عملکرد دولت برای دست‌اندرکاران حوزه سیاست و مدیریت کشور فراهم شده است. عملکرد دولت در حوزه‌های متفاوت، نمره‌های متفاوتی دارد. حوزه سیاست خارجی، درخشان‌ترین بخش عملکرد دولت بود. با توجه به اعلام سیاست و استراتژی «نرمش قهرمانانه» توسط رهبری از یکسو و آغاز تغییر سیاست خارجی توسط حسن روحانی و حضور او در مجمع عمومی سازمان ملل و دیدارهایی که او با رهبران اروپایی و کشورهای بزرگ در نیویورک و اجلاس شانگهای از سوی دیگر، گام‌های موثری در این حوزه برداشته شد. حوزه اقتصاد هم یکی از بخش‌های موفق عملکرد دولت حسن روحانی به شمار می‌رود. کنترل رشد تورم که در هنگام تحویل دولت، نزدیک به 40درصد بود و کاهش آن بعد از یک‌سال به زیر 20درصد را باید یکی از توفیقات گروه اقتصادی دولت به حساب آورد، همچنین رشد منفی 8/6درصدی که بعد از یک‌سال تقریبا به رشد یک‌درصدی نزدیک شده است. در بحث تعامل با سایر قوا برخلاف نوع رفتار دولت قبلی - به‌ویژه در سه سال آخر- که بیشترین تنش را با دو قوه دیگر داشت در این یک‌ساله تلاش حداکثری برای ایجاد آرامش و کاهش تنش انجام شده ‌است. آن هم در شرایطی که فعالیت «دلواپسان» و جریان متمایل به جبهه پایداری با طرح بیش از 800 تذکر در مجلس یا دادن کارت زرد به وزرای دولت، درصدد مقابله و افزودن بر تنش‌ها بودند. در حوزه فرهنگ هم به نظر می‌آید عملکرد دولت روحانی -با وجود اعلام برخی نارضایتی‌ها توسط اصولگرایان و دلواپسان - گرچه با سطح انتظارات نخبگان و فعالان عرصه فرهنگ همراه نبوده، اما در مجموع نمره قابل‌قبولی دارد. در حوزه سیاست داخلی هم گرچه دولت نتوانسته در انتخاب همکاران خود آن‌گونه که در سایر حوزه‌ها با دستی بازتر عمل می‌کرده، رفتار کند اما در مجموع تلاش‌هایی داشته تا بتواند با تغییرات در سطح استانداران زمینه تحقق وعده‌ها را فراهم کند. در این بخش با انتصاب استاندارانی میانه‌رو تا حدودی تلاش‌های دولت برای ایجاد تغییرات به‌گونه‌ای پیش رفت که به نوعی همراهی‌های نمایندگان مجلس را با خود داشته باشد و در بخشی دیگر به نوعی دیگر به مطالبات رای‌دهندگان به حسن روحانی توجه کند. اگرچه نهایتا تلاش‌ها در سطح تغییرات مربوط به فرمانداری‌ها هنوز به نتیجه خاص نرسیده است. درخصوص پایان‌دادن به فضای حاکم‌شده‌ در رابطه با وقایع و حوادث انتخابات 88 به نظر می‌رسد این بخش از وعده‌های دولت تاکنون منجر به تغییر فضایی که مورد انتظار بود، نشده است. گرچه دولت در این بخش و در دیدارهایی که با فعالان اصلاح‌طلب دارد ‌آنها را دعوت به صبر و مدارا در این حوزه‌ها می‌کند. انتظار می‌رود رییس‌جمهوری و همکارانش در شورای امنیت ملی و وزارت کشور، استانداری‌ها و معاونت‌های مربوط تلاش‌های خود در این حوزه تداوم و استمرار بیشتری دهند. عبدالله ناصری، مدیرعامل سابق ایرنا و عضو بنیاد باران: تغییر فضا در مجموع حتما نمره قابل‌قبولی به دولت یکساله روحانی می‌دهم. اما بخشی از نمره قابل‌قبول من به تفاوت بین دو فضایی است که در یک سال گذشته، بعد از فضای پرمساله هشت‌ساله گذشته ایجاد شد. طبیعتا اگر دولتی ضعیف‌تر از دولت فعلی هم روی کار می‌آمد، نمره قبولی می‌گرفت. به دولت در حوزه آموزش عالی و فرهنگ عمومی یا در حوزه سیاست خارجی و دیپلماسی نمره خیلی خوبی می‌دهم. در حوزه بهداشت عمومی و پزشکی هم باید از دولت تقدیر کرد. اگرچه در برخی عرصه‌ها انتظار من به‌عنوان کسی که به دولت تدبیر و امید رای داده بیشتر از این بود. مثلا در حوزه اقتصادی یا اجتماعی در مقایسه با حوزه‌های قبلی نمره خوبی نمی‌دهم. یک اشکال عمده دیگر این است که ارتباط بخش قابل‌توجهی از دولتمردان با افکار عمومی خیلی قوی نیست. الان جامعه نمی‌داند که دولت در تک‌تک عرصه‌ها چه چیزی تحویل گرفته ‌است. در حد کلیات می‌داند اما جزییات را نه. بسیاری از دولتمردان با مردم حرف نمی‌زنند. آنها باید صریح و روشن بگویند چه وضعیتی را تحویل گرفتند و چه می‌خواهند انجام دهند. یکی دیگر از حوزه‌هایی که تا پیش از دولت ایشان به علت مساله پرونده هسته‌ای نقش و فعالیت پررنگی داشت، شورایعالی امنیت ملی است. به نظرم این شورا الان باید در عرصه افکار عمومی حضور پررنگ‌تری داشته باشد، درحالی‌که اکنون ندارد. در کل، من تصور می‌کنم دولت در حوزه رسانه ضعیف عمل می‌کند. منظورم خبرگزاری دولت یا رسانه رسمی دولت نیست؛ مجموعه حوزه رسانه‌ای قوه‌مجریه پویایی قابل‌تقدیری ندارد. نقد دیگر به عملکرد وزارت کشور ایشان برمی‌گردد. با انتخاب وزیر کشور تقریبا بخشی از مخاطبان ایشان ناامید شدند تا جایی که اکنون یکی از مهم‌ترین معاونت‌های این وزارتخانه (معاون سیاسی) چند ماه است خالی است درحالی‌که باید مشخص شود در سیاست داخلی به‌جز کارهای تشریفاتی مانند دعوت از احزاب و وعده‌وعیدها چه کار اساسی‌‌ای صورت گرفته است. اکنون پرونده‌های زیادی در حوزه نهادهای مدنی و احزاب در این وزارتخانه انباشته شده است. برخی خبرها حاکی از این است که تمدید مجوز برخی نهادهای فرهنگی- علمی که پیش‌تر از سوی وزارت کشور مجوز گرفته‌اند به وزارت علوم ارجاع داده‌ شده که این روندی غیرمعقول است. همچنین برخی از تمدیدمجوزها در کمیسیون ماده 10 احزاب معطل مانده است. در کل، برداشت قشر نخبه جامعه این است که در سیاست داخلی ما اتفاق خاصی روی نداده و من اصطلاح «رخ نداده» را برای آن به کار می‌برم. به گمانم این نقصان به نوع انتخاب ایشان برای مهم‌ترین وزارتخانه داخلی کشور بازمی‌گردد. اگرچه رییس‌جمهوری بی‌شک برای این انتخاب، استدلال خودش را داشته اما جامعه و کسانی که به آقای روحانی رای دادند هنوز در این عرصه قانع نشده اند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.