|

عقل بهتر است یا هیکل؟

ساسان گلفر

تماشاگران سینما در سراسر دنیا این هفته به سالن‌ها هجوم بردند تا به سبک‌وسیاق کلاس‌های انشای همه قرون و اعصار به یک پرسش عتیقه پاسخ دهند که «عقل بهتر است یا هیکل؟» و ظاهرا در این کارزار، عقل پیروز شد. اما انگار این نظرسنجی - اگر بتوانیم اسم بلیت‌فروشی را نظرسنجی بگذاریم- چندان با واقعیت‌های موجود جهان امروز همخوانی ندارد. اینکه سینماروهای امروز در اقدامی تاریخی فیلم «لوسی» لوک بسون را به «هرکول» برت راتنر ترجیح دادند و اولی را در رتبه اول جدول اکران آخر هفته نشاندند و دومی را در جایگاه دوم، اقدامی معنادار است و می‌تواند خوشبینی‌مان را قلقلک دهد. با نگاهی به طرح داستانی دو فیلم شاید بتوانیم دلمان را خوش کنیم (البته به این شرط که چشم‌مان را به روی اخباری که این‌روزها همه‌مان را آزار می‌دهد، ببندیم) و بگوییم از قرار معلوم بشریت دارد قدمی لرزان روبه‌جلو برمی‌دارد. قهرمان داستان «لوسی»، دختری ریز‌نقش که اسکارلت جوهانسن ایفاگر نقش اوست، راهی پیدا می‌کند تا بتواند بر خلاف اکثریت مردم که فقط از 10درصد ظرفیت مغزشان استفاده می‌کنند (گو اینکه این پیش‌فرض کلیشه‌ای را دانشمندان عصب‌شناس رد می‌کنند) صددرصد مغزش را به‌کار بگیرد و یک‌تنه به اتکای توانایی ذهنی‌، دشمنان قدرتمند و متعددش را شکست دهد. شخصیت اسطوره‌ای «هرکول» هم همین کار را به شیوه خودش انجام می‌دهد و دمار از روزگار مستبدان ایام کهن درمی‌آورد. فرقش این است که ابرقهرمان دنیای قدیم که حالا بازیگر قلچماق و کشتی‌گیر سابقی به نام دواین جانسن -ملقب به «دی راک»- نقش او را برعهده دارد، طبیعتا به زور بازو و هیکل ورزشکاری خود متکی است و از همان شیرین‌کاری‌هایی انجام می‌دهد که نمونه‌اش را در نقاشی‌ها و گراورهای قدیمی یا روی قوطی روغن‌نباتی دیده‌ایم. اگر بتوانیم فرض کنیم که «لوسی» به نوعی نماینده عقل‌مداری دنیای معاصر است و «هرکول» معرف زورمداری دنیای کهن، رای مردم سینمارو به نفع اولی را نیز می‌توانیم نشانه‌ای امیدبخش تلقی کنیم. ولی ظاهر دنیای معاصر لااقل نشان از چنین تغییر رویه‌ای ندارد و زورمداری کهن حرف اول را می‌زند. نه فقط پیش‌بینی شیخ‌اجل شیراز درست از آب درنیامده و هنوز آنهایی که «رگ‌های گردن به حجت قوی» دارند، نفس صاحبان «دلایل قوی و معنوی» را بریده‌اند، بلکه همان لحن امیدوار‌کننده حکیم طوس که می‌گفت «ز نیرو بود مرد را راستی» هم با معادلات ژئوپلیتیک این‌روزهای دنیا جور درنمی‌آید. خلاصه در این بلبشویی که عقل سالم هم مثل بدن سالم حکم کیمیا را پیدا کرده و متاسفانه دارو، قرص یا پودری هم پیدا نمی‌شود که بتوان با آن ظاهر ورزیده‌ای به عقل داد، پیروزی «لوسی» عقل کل بر «هرکول» گردن‌کلفت حداکثر می‌تواند مایه‌ای برای دلخوشی باشد و بهانه‌ای برای چشم‌دوختن به بشریتی در آینده‌ای دور.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.