|

قربانیان فراموش‌شده جنگ اوکراین

آنا نمتسوف

در سه‌ماه اخیری که جنگ در شرق اوکراین را پوشش‌خبری داده‎ام بارها‌ و بارها شاهد اشک‌هایی بوده‎ام که روی گونه‎ها جاری ‌شده است؛ گریه کودکان، مردان و زنانی در تمام سنین. اشک‌هایی جانگداز که از ناامیدی، ترس یا فقدان عزیزی حکایت داشت. پروازی که دوشنبه صبح 17جولای در دونتسک سقوط کرد زندگی‌های بسیاری را تغییر داد. البته زندگی در شهرهای مرزی روسیه و اوکراین مدت‌هاست که تغییر کرده است. روزهای متوالی است که موشک‌ها بازار مرکزی شهر دونتسک، داروخانه، کارخانه محلی و ساختمان‎های مرتفع را هدف قرار می‌دهند. از زمان سقوط هواپیمای مسافربری مالزی اغلب شبکه‌های خبری در گوشه و کنار دنیا این سقوط را تحولات مربوط به این واقعه و پیامدهای آن را با جزییات پوشش می‎دهند. اما تصور نکنید که این تنها داستانی است که این روزها در شرق اوکراین در جریان است. داستان دیگری هم همزمان در جریان است که رسانه‎ها و مخاطبان از پرداختن به آن خسته شده‌اند: عملیات نظامی نیروهای دولتی اوکراین علیه شورشیان جدایی‎طلب دونتسک و حومه آن. یک زن ساکن دونتسک با گلایه از دوست عکاس ایتالیایی من که می‎گوید: «همه اینها تقصیر شماست. این نتیجه جنگ تبلیغاتی است که روسیه به راه انداخته است.» دوست من که متوجه سخنان زن نمی‎شود برای مدتی از عکس‌گرفتن دست می‎کشد. زن مسن‎تر دیگری می‎گوید: «ما واقعا برای سرنشینان هواپیمایی که سقوط کرده متاسفیم اما می‎خواهیم که دنیا صدای ما را هم بشنود. ما هم در اینجا کشته می‎شویم.» واقعیت این است که پس از سقوط هواپیما تمرکز اغلب رسانه‎های جهان به این مساله معطوف شده اما آنچه فراموش‌ شده این است که جنگ در شرق اوکراین همچنان ادامه دارد. همچنین آنچه به‌نظر می‎رسد دو طرف این جنگ فراموش کرده‎اند این است که مناطقی که آنها برایش می‎جنگند مملو از غیرنظامیان است. هم ارتش اوکراین و هم شورشیان در شهرهای پرجمعیت از سلاح سنگین استفاده می‌کنند. به گفته منابع دیده‎بان حقوق‌بشر، مدارک و شواهد کافی وجود دارد که حداقل در چهار مورد نیروهای دولتی با موشک‌های گراد مناطق غیرنظامی را هدف قرار داده‎اند. اگرچه مسوولان دولتی در کی‎یف، پایتخت اوکراین، هرگونه دستوری مبنی بر استفاده از موشک‎های گراد در دونتسک و دیگر شهرها را تکذیب می‎کنند اما به اذعان خود این مقام‎ها، جنگ در شرق اوکراین به مرحله بی‎رحمانه‎ای رسیده است. و البته معنی این سخن آن است که ما شاهد اشک‌های بیشتر و از دست‌رفتن زندگی‎های بیشتری خواهیم بود. دونتسک تنها شهری نیست که شهروندانش زیر گلوله و بمب‎های بی‎هدف و هدف‎دار به‌دنبال سرپناه می‎گردند. سازمان امنیت و همکاری در اروپا گزارش داده است که تنها در چند هفته گذشته نزدیک به 250غیرنظامی در شهر لوهانسک و حومه آن کشته شده‎اند. این در حالی است که نقشه منطقه سفر جنگی روزبه‌روز در حال گسترش است. اما پرسش اساسی این است که آیا روش دولت اوکراین برای حل بحران شورش در مناطق شرقی کارگر خواهد افتاد؟ آن هم در شرایطی که استفاده نیروهای دولتی از سلاح سنگین نظیر موشک‎های گراد در مناطق غیرنظامی تنها خیل عظیمی از ساکنان را به همراهی با شورشیان می‎کشاند. افراد بسیاری از دونتسک و حومه آن مهاجرت کرده‎اند. اما داستان برای بسیاری از این افراد که خانه خود را در منطقه جنگی رها کرده‎اند به پایان نرسیده است. اغلب این افراد یکی از اعضای خانواده، دوست یا عزیزی را پشت‌سر به جا گذاشته‎اند. چند روز پیش تلاش کردم تا زنی که مانند کودکان گریه سر داده بود را آرام کنم. یک بعدازظهر گرم ماه جولای بود و ما زیر درختان سیب و گیلاس در بیرون محوطه محل کار وی ایستاده بودیم. لاریسا زوروا، آموزگار 49ساله یتیمخانه‎ای در تورز، روستایی که بقایای هواپیمای سقوط‌کرده در آن پیدا شد، از وحشت عظیمی که چند روز پیش شاهد آن بود برایم گفت: کابوس باران جسد انسان. هشت‌جسد در بیرون محوطه یتیمخانه افتاده‌ است و دو جسد در باغچه روبه‌روی در ورودی. آن هم در شرایطی که نیروهای دولتی و شورشیان تنها چند کیلومتر آن طرف‎تر درگیر جنگی تمام‎عیار بودند. (وقتی ما مشغول صحبت بودیم صدای شلیک گلوله و توپ همچنان شنیده می‏شد) لاریسا می‌گوید بدترین قسمت داستان وقتی بوده است که کودکان یتیمخانه، در رده سنی 9 تا 16 سال، به تماشای اجسادی ایستاده‎اند که از آسمان بر زمین می‎افتاده و برخی از آنها تصور می‎کردند این اجساد پرنده‎هایی بزرگ هستند که به سوی زمین می‌آیند. لاریسا در پایان از من پرسید، چه زمانی صدای گلوله‎ها و خمپاره‎ها مردم منطقه و دولت اوکراین را از خواب بیدار خواهد کرد؟ این کابوس‎ها کی به پایان خواهد رسید. مردم این منطقه تا پیش از فاجعه سقوط هواپیمای مسافربری مالزی تلاش می‎کردند تا با وحشت ناشی از جنگ کنار بیایند. اما حالا احساس می‎کنند که جهان آنها را به خاطر سقوط این هواپیما سرزنش می‌کند. واقعیت این است که افراد بسیار کمی می‎توانند وحشت، ترس، ناامیدی و دردی که مردم این منطقه هر روز تجربه می‎کنند را درک کنند. منبع: نشریه فارین‌پالیسی

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.