|

آسیب‌شناسی ِ هیولای سانسور ِدر ذهن ِ تئولوژیک

محسن خیمه‌دوز

هیولاخوانی، روایتی‌ است سیال میان دو وجه درونی و بیرونی انسان‌ها. روایتی که میان دو فضای رئالیسم و سوررئالیسم در تردد و نوسان است. نوشته‌ای از نغمه ثمینی، با کارگردانی محمد یعقوبی و بازیگری: آیدا کیخایی (در نقش خانم مسایلی، زنی سنتی، مذهبی و همسر یونس مسایلی، سانسورچی)، احمد ساعتچیان (پدر نابینای یونس مسایلی که کورکورانه سانسور پسرش را تکمیل می‌کند)، علی سرابی (یونس مسایلی، سانسورچی خشک‌مغزی که حتی در بستر بیماری هم تنها دارایی‌اش یک مداد قرمز است برای خط‌زدن‌ متن‌های نویسنده‌ها)، ناصر عاشوری (نویسنده- راوی نمایش با نام واقعی سعید شهرزاد که با نام مستعار ترانه بامداد می‌نویسد و توسط سانسورچی هم سانسور می‌شود.) اجرای متن ِ نغمه ثمینی توسط محمد یعقوبی به صورتی مینی‌مالیستی، با ترکیبی از نور، ویدیو، دکلمه، کلمات، و دکور عمق‌دهنده، با حداقل وسایل صحنه، انجام شده به‌طوری که متن پیچیده و چندلایه را در فرمی پیچیده و چندلایه به اجرا گذاشته، بی‌آنکه متن و اجرا مانع هم شده باشند و از جذابیت یکی به نفع دیگری کاسته شده باشد و برای آنکه مخاطب هم از همان ابتدا متوجه فضای ترکیبی ِ وهمی، خیالی، واقعی بشود، نمایش با بخشی از فیلم دیگران آغاز می‌شود. هم نغمه ثمینی (در متن)، هم محمد یعقوبی (در اجرا)، و هم بازیگران (در بازی) موفق عمل کردند. چون که کار به کاردان سپرده شده و هر کسی در جای درست خودش قرار دارد. به‌ویژه آیدا کیخایی در نقش خانم مسایلی، زنی که سال‌ها به دختران جوان دانش‌آموز گیر می‌داده و دختران هم او را «خانم راسو» لقب دادند، خانم راسویی که به قول دختران، ابروانش «چمن‌زن لازم» شده و مرتبا به فکر این است که مبادا دختران به جهنم بروند و هرطور شده باید آنها را به بهشت ببرد. اما خودش از اینکه چندین‌بار جنین مرده به دنیا آورده در رنج است. متن و اجرا در همان حال که روابط هیولاوار و تلخ آدمیان را در فضایی وهم‌آلود، با ریتم مناسبی روایت می‌کند، از وجه طنز هم غافل نیست و با اشاراتی مناسب، نمایش را جذاب‌ و باطراوت می‌کند. نهایتا دومورد باعث ماندگاری این نمایش می‌شود: 1- این نمایش هم زخم‌خورده سانسور است که بعد از مدت‌ها به صحنه آمده است. 2- در متن نمایش، خانم مسایلی (زن یونس مسایلی ِ سانسورچی)، تحت‌تاثیر نوشته‌های ترانه بامداد قرار گرفته و تغییر می‌کند و در انتهای نمایش، دعوای سانسورچی و نویسنده را می‌بینیم، وقتی که نویسنده با نام واقعی‌اش سعید شهرزاد مقابل سانسورچی قرار می‌گیرد و سانسورچی، نویسنده را متهم می‌کند که به ذهن و روان همسرش تجاوز کرده، زیرا زنش تحت‌تاثیر نوشته‌های نویسنده قرار گرفته و نویسنده هم می‌گوید: من فقط شما و زندگی‌تان را روایت کردم. نمایش هیولاخوانی، شامل ترکیبی از متن، اجرا و بازیگری، بیشتر در آسیب‌شناسی ِسانسور، موفق عمل کرده تا در نقد ِ ذهن ِ تئولوژیک، نقد ِ ریشه‌های تاریخی‌ ِ سانسور و نقد ِ عواقب ِآینده سانسور.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.