|

تبعید به منطقه ای متروکه

دایان دوکریه . ترجمه: محمدعلی عسگری

صمیمانه امیدوار بود کار کشاورزی و زندگی در کنار کشاورزان بتواند او را از آن شور و هیجان آشوبگرانه‌ای که این پسر لجوج داشت جدا کرده یا افکار غربگرایانه‌اش را تعدیل کند. بهای مزرعه را که هفت‌هزاروپانصدروبل بود از راه فروش منزل خانوادگی‌شان در «سیمبیرسک» به دست آورد. جایی که تقریبا همه فرزندانش در آنجا چشم به جهان گشوده بودند. اما ولادیمیر راه خود را در آن افق‌هایی که مادر برایش ترسیم کرده بود نمی‌یافت: «مادرم می‌خواست من به کشاورزی روی بیاورم. سعی زیادی کرد اما آن کار مناسب حال من نبود.» کار در مزرعه هرگز مناسب این جوان خنگ و لاغر نبود. به پایتخت منتقل شد تا شانس خود را در آنجا بیازماید. پیش‌تر به‌عنوان داوطلب آزاد برای امتحان ثبت‌نام کرده و موفق شد در رشته حقوق تحصیل کند و لیسانس بگیرد. اما حرفه وکالت راضی‌اش نمی‌کرد. با این حال آن شهر بزرگ با هیجان‌های زیرپوستی‌اش علیه قدرت تزارها، حسی از مبارزه سیاسی را در درون او بیدار و بخش عمده‌ای از اوقاتش را پر می‌‌کرد. برخی از رهبران سوسیالیست در سن‌پترزبورگ نیز توجه او را به خود جلب می‌کردند. بعد از اینکه کشاورزان سامارا او را مسخره کردند، در کانون توجه شبکه‌ای از همه قماش مبارز مخفی قرار گرفت؛ کسانی که تقریبا نگرش مشابهی نسبت به جهان داشتند و سرسختی او را در برخورد با مسایل می‌ستودند. به هر موضوعی که می‌خواست بپردازد، سخنانش شور و حماسه‌ای را در بین رفقا بر‌می‌انگیخت. شیوه‌ای ممتاز در بیان و دقت نظر داشت. عبارت‌هایش قاطع بود و برای او شهرتی فراهم کرد که وجدان آدم‌ها را قلقلک می‌داد. به‌زودی این ختم سوسیالیسم توجه پلیس مخفی اوکرانا را به خود جلب کرد. هنگام بازگشت از اروپا در سال 1895، پلیس سیاسی تزارها او را بازداشت کرد و به انتظار نخستین محاکمه‌اش به زندان سن‌پترزبورگ انداخت. مادر فکر کرد گرسنه است یا از مایحتاج روزمره محروم شده است. از این‌رو برایش چیزهای زیادی فرستاد: لباس، تخم‌مرغ، ملافه و جلیقه‌های پشمی. زندان به معنای واقعی کلمه پرشده بود. به خواهرش نوشت: «من این‌هوا خرت‌و‌پرت دارم. به‌طوری که می‌توانم با آنها یک مغازه باز کنم و برای مثال چای بفروشم... . من جز اندکی نان چیزی نمی‌خورم. سعی می‌کنم یک رژیم غذایی مشخص داشته باشم. حالا برای من آنقدر چیز فرستاده که اگر یک هفته هم بنشینم نمی‌توانم آنها را بخورم.» درباره تخم‌مرغ‌ها هم گفت: «برداشته اینها را برای من فرستاده. اصلا نمی‌دانم آنها را کجا بگذارم.» ماریا الکساندروونا کسی را پیدا کرد تا کمکش کند. اولین خواهر ولادیمیر یعنی «آنا» را. به‌خاطر نزدیکی به این زندانی به‌جای او سر می‌زد. او هم‌خانه‌اش را در مسکو ترک کرد و به سن‌پترزبورگ رفت؛ همان‌جایی که ولادیمیر را بازداشت کرده بودند، تا به شکل بهتری مراقب او باشد. ولادیمیر از تنهایی‌اش استفاده کرد. می‌خواست برای گسترش افکارش، اقدام به نوشتن آثار بلند‌پروازانه‌ای کند. اسناد و مدارک مختلفی نیاز داشت. این «آنا» بود که برایش صندوق‌صندوق کتاب ازجمله کتاب‌هایی که دوست داشت تهیه می‌کرد. دختر پرکار و ساکتی بود. کاملا در اختیار او قرار داشت. حتی به‌خاطر او از همسرش گذشت. ولادیمیر اما طوری برخورد می‌کرد که انگار برایش هیچ‌چیزی اهمیت نداشت. آنا در خاطراتش می‌نویسد یک روز وقتی داشت در حیات زندان با او ملاقات می‌کرد به‌سادگی پرسید «تو اینجا؟ چرا خبر نکردی؟ سن‌پترزبورگ چکار می‌کنی؟!» به نظرش اینکه توجه زنانه‌ای او را احاطه کرده بود امری طبیعی می‌نمود. تا آن حد که به این یقین رسیده بود که دیگر نیازی به تشکر یا سپاسگزاری از آن‌همه تلاش‌هایی که برایش می‌شد نیست. شایان ذکر اینکه زنان در خانواده اولیانوف، عواطفشان را برای حمایت از این تنها مرد خانه پنهان نمی‌کردند. پدر مرد و پس از او پسر اولی نیز کشته شده بود. آن زمان ولادیمیر 15سال داشت. آنا مجبور شد به مسکو بازگشته و لنین را در زندانش در سن‌پترزبورگ تنها بگذارد. نگران بود و می‌خواست کسی را جای خودش بنشاند تا طی چند‌ماه دیگری که از زندان او مانده بود مراقب برادرش باشد. اما کسی نمی‌توانست این کار را بکند مگر آنکه از نزدیکان یا همسرش باشد. ولی چنین فردی آن زمان پیدا نمی‌شد. هرچند شیفتگان او کم نبودند. نادجدا کونستنتسنووا کروبسکایا به‌سرعت پیشنهاد انجام چنین ماموریتی را مطرح کرد. اما پلیس او را می‌شناخت. سرانجام، یک شیفته دیگری انتخاب شد که کمتر سابقه داشت. نامش ابولیناریا یاکوبووا بود. آنا خودش او را انتخاب کرده بود تا به ولادیمیر برسد. به هرحال او نیز در جهت تلطیف اقامتش در زندان کمک کرد. هنگامی که دادرسی درباره او شروع شد، یعنی بعد از شش‌ماه، خانم اولیانوف به همراه دو دخترش به سن‌پترزبورگ رفته و در خانه‌ای در حاشیه این شهر اقامت کردند تا حتی‌الامکان بتوانند به رنج و سختی‌های این پسر انقلابی نزدیک شوند. با توجه خاصی رژیم غذایی بچه‌اش «وولادیا» را اجرا می‌کرد. برایش خوراکی‌هایی را که می‌خواست می‌پخت و طبق ذایقه او آماده می‌کرد. ماریا الکساندروونا تلاش کرد بتواند نظر مساعد وزارت دادگستری را به امید بهبود شرایط فرزندش جلب کند، اما فایده‌ای نداشت. ولادیمیر قاطعانه دادگاه را رد کرد بنابراین برای مدت سه‌سال به سیبری در کنار رودخانه بسیار بزرگ «لنا» در منطقه‌ای متروکه تبعید شد. ادامه دارد...

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.