|

حال و آینده سلول‌درمانی در ایران

در منطقه خاورمیانه بدون رقیب هستیم

ناصر اقدمی . رییس مرکز سلول‌درمانی پژوهشگاه رویان

سلول‌درمانی یکی از ابزارهای مهم در کنار سایر روش‌های درمانی در معالجه بیماران است. در این روش، سلول‌های بنیادی‌ای که قابلیت تکثیر و تبدیل به سایر سلول‌ها را دارند در آزمایشگاه کشت داده شده و سپس به بافت آسیب‌دیده تزریق می‌شود. سلول‌درمانی عمدتا در بیماری‌هایی استفاده می‌شود که بخشی از بافت از بین رفته باشد که می‌تواند در اثر کهولت سن، بیماری یا تروما بروز پیدا کند. تخمین زده می‌شود به‌دلیل افزایش بیماری‌های همراه با تخریب بافتی که عمدتا به دلیل زندگی شهری و افزایش سن جمعیت‌هاست، استفاده از این روش توسعه فراوانی پیدا کند که از نظر اقتصادی نیز تاثیر قابل‌توجهی در افزایش درآمد کشورهای صاحب فناوری خواهد داشت. روند استفاده از این روش تا اندازه‌ای متفاوت با روش‌های معمول درمانی است، بنابراین لازم است در زیرساخت‌های درمانی کشور برای ارایه این روش‌ها تغییراتی ایجاد شود که عمده‌ترین این تغییرات ایجاد ساختار تولید دارو یا سلول در کنار محل ارایه این روش درمانی است. در روش‌های رایج فعلی، دارو در یک کارخانه داروسازی به دور از بیمارستان یا درمانگاه تولید می‌شود و بعد از اعمال استانداردهای خاص مورد استفاده قرار می‌گیرد، ولی در روش سلول‌درمانی همه این امکانات از جمله امکاناتی که شرایط تولید استاندارد مانند اتاق‌های تمیز را فراهم می‌کنند باید در کنار محل ارایه درمان که عمدتا بیمارستان است، قرار گیرد. این تغییرات را به صورت الگویی در مرکزی که در رویان وجود دارد، ایجاد کرده‌ایم. در این مرکز پیش‌بیمارستانی دو اتاق عمل وجود دارد که نمونه‌ها پس از گرفتن از بیماران بلافاصله جهت تولید سلول و دارو به اتاق‌های تمیز منتقل می‌شود و در نهایت سلول تولیدشده مجددا برای استفاده روی بیمار به اتاق‌های عمل برمی‌گردد. در واقع مرکز پیش‌بیمارستانی سلول‌درمانی پژوهشگاه رویان مقدمه‌ای برای ایجاد یک بیمارستان سلول‌درمانی است که امید می‌رود هرچه سریع‌تر راه‌اندازی شود. در مرکز پیش‌بیمارستانی سلول‌درمانی پژوهشگاه رویان، خدمات درمانی به مبتلایان بیماری‌هایی که قبلا کارآزمایی بالینی موفقیت‌آمیزی داشته‌اند (شامل بیماری‌های ارتوپدی استخوان و غضروف و بیماری‌های پوستی مانند سوختگی) ارایه می‌شود. در حال حاضر این روش درمانی در بیماری‌هایی که شیوع فراوانی در کشور دارند (مانند بیماری‌های قلبی، ارتوپدی، پوستی و چشمی) مورد استفاده قرار می‌گیرد. در پزشکی درمان قطعی وجود ندارد و با استفاده از سلول‌درمانی می‌توان عملکرد بافت را به حالت اولیه نزدیک کرد. به طوری که در بیماران مبتلا به نارسایی کبد وقتی بیمار کاندیدای پیوند کبد می‌شود یا در بیماران پوستی وقتی پوست بیمار ترمیم پیدا نمی‌کند، می‌توان از سلول‌درمانی استفاده کرد. در پایان ذکر این نکته ضروری است که ایران در زمینه سلول‌درمانی در منطقه خاورمیانه هیچ رقیبی ندارد و اصرار ما بر انجام این تحقیقات و راه‌اندازی مرکز پیش‌بیمارستانی سلول‌درمانی سرعت فراوان تحقیقات در سایر کشورهاست. البته در حال حاضر ایران در این زمینه در منطقه هیچ رقیبی نداشته و در سطح جهان نیز جزو 10کشور برتر محسوب می‌شود، اما با راه‌اندازی بیمارستان سلول‌درمانی در آینده نزدیک قطعا یکی از بزرگ‌ترین مراکز در خاورمیانه خواهیم بود که سال‌ها هیچ رقیبی نخواهد داشت به‌طوری که حتی اگر بسیاری از کشورها بتوانند در سال‌های بعد چنین بیمارستانی را راه‌اندازی کنند، توانایی علمی آن را نخواهند داشت.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.