«اردوغان» یکهتاز فضای بیرقیب
بهاره محبی
کمتر از یکماه به انتخابات ریاستجمهوری ترکیه مانده است با این حال بنرها و پوسترهای انتخاباتی اندکی در خیابانها و سطح شهرها دیده میشود. هیچ اتوبوس را با تبلیغات انتخاباتی نمیبینید. از بگومگوها و جنگ لفظی کاندیداها هیچ خبری نیست. فضای رقابتهای انتخابات ریاستجمهوری ترکیه که از جمعه پیش رسما آغاز شده در مقایسه با انتخابات محلی که ماه مارس برگزار شد، نسبتا آرام است. این آرامش البته از روند نامتعادل انتخابات حکایت دارد. به گفته برخی تحلیلگران سیاسی رجبطیب اردوغان به عنوان جدیترین کاندیدای کرسی ریاستجمهوری میداند چطور باید در عرصه سیاسی ترکیه بازی کند چرا که این نخستوزیر ۶۰ساله به عنوان یک سیاستمدار کهنهکار کولهباری از چندین دهه تجربه کار سیاسی و مهارتهای کلامی برای تهییج افکارعمومی را داراست. به اعتقاد این دسته از ناظران سیاسی اردوغان در نظرسنجیها دست بالا را داشته و پیروزیاش در انتخابات قطعی است. اوزر سنکار، رییس مرکز نظرسنجی متروپل به خبرگزاری آناتولی ترکیه میگوید: «احساناوغلو و دمیرتاش به عنوان رقبای سیاسی اردوغان در انتخابات ریاستجمهوری تجربه کافی را ندارند. همچنین فکر میکنم که
آنها پول کافی هم برای رقابتهای انتخاباتی ندارند. اما ابزارها و اهرمهای اردوغان در این انتخابات برای پیروزی کاملا مهیاست.» اکملالدین احساناوغلو روشنفکر اسلامگرای 70سالهای که رقیب او در این انتخابات بهشمار میرود در میان افکارعمومی ناشناخته است و صلاحالدین دمیرتاش نماینده عضو حزب نزدیک به کردها هم میان مردم شناختهشده نیست. اما از نفوذ دولتی اردوغان و تسلط فزاینده وی بر رسانهها که بگذریم دولت فعلی گامهای بلندی را برای تحت تاثیر قراردادن افکارعمومی و جلب آرای آنان برداشته که در اینجا به دو نمونه از آنها اشاره میکنیم: آزادی نظامیان متهم به کودتا همزمان با متهمشدن دولت اردوغان به فساد و انتشار نوارهای صوتی متعددی که این اتهامها را سنگینتر میکرد، دادگاهی در ترکیه حکم آزادی ۲۳۰نفر از نظامیان که گفته میشد در طرح توطئه برای کودتا علیه دولت اردوغان در سال ۲۰۰۳ دست داشتهاند را صادر کرد. اردوغان خود نیز که بارها نظامیان را به تلاش برای سرنگونی دولتش متهم کرده بود از آزادی این نظامیان حمایت کرد. بسیاری از کارشناسان ترک بر این باورند که آزادی افسران ارشد ارتش آن هم پس از چهارسال
حبس، درست دوماه مانده به انتخابات ریاستجمهوری تصادفی نیست. منتقدان پیشتر نخستوزیر ترکیه را متهم میکردند که از محاکمه افسران ارتش در سالهای گذشته به عنوان دستاویزی برای مهار ارتش و فشار به فرماندهان ارشد آن استفاده کرده است. آنها همچنین میگویند دستگیریها با همکاری فتحالله گولن، روحانی همپیمان سابق اردوغان انجام گرفته است. اما پس از افشای فساد مالی افراد مرتبط با نخستوزیر، اختلاف شدیدی بین جریان گولن و اردوغان به وجود آمد و به دنبال آن در ماه دسامبر سال ۲۰۱۳ نخستوزیر ترکیه از محاکمه مجدد این افسران حمایت کرد. صلح با کردها و جذب آرای دشمنان ۳۰ساله مجلس ترکیه در آستانه انتخابات ریاستجمهوری طرح لایحه صلح با کردها را به تصویب رساند. با این اقدام دولت اردوغان شرایط حقوقی و قانونی برقراری صلح با حزب ممنوعه کارگران کردستان را فراهم آورد. بر اساس این لایحه شش مادهای، اعضای پکک با تسلیم اسلحه خود به دولت، از تضمینهای قانونی معافیت از پیگرد و امکانات اجتماعی بهرهمند میشوند. در این لایحه همچنین مصونیت قانونی برای شرکتکنندگان در گفتوگوهای صلح میان عبدالله اوجالان، رهبر
پکک و دولت در نظر گرفته شده است. کارشناسان معتقدند این اقدام دولت اردوغان، بهمنظور جذب آرای کردها در انتخابات آتی ریاستجمهوری است. مجلس ترکیه با تصویب این لایحه، یکی از خواستهای اصلی اوجالان را که ۱۵سال است در زندان بهسر میبرد، برآورده کرد. منتقدان اردوغان فارغ از محتوای این لایحه، نسبت به زمان ارائه آن (در آستانه انتخابات) معترض هستند و این اقدام اردوغان را ابزاری (نه استراتژیک) میخوانند. در پایان میتوان گفت، اردوغان که منتقدان و حتی گاهی نزدیکانش او را «سلطان ترکیه» لقب دادهاند، بدون شک هنوز هم محبوبترین سیاستمرد ترکیه به شمار میرود. اگرچه اردوغان به عنوان طراح و کارگزار اصلی توسعه اقتصادی ترکیه از سال ۲۰۰۰ به بعد معروف است، با این حال از سال گذشته تا به حال او به مشهورترین چهرهای تبدیل شده است که مورد اعتراضهای وسیع مردمی قرار دارد. از زمان شورشهای ژوئن ۲۰۱۳ تاکنون بسیاری از مردم او را متهم میکنند که دچار انحرافات خودکامانه شده است. علاو بر این فساد حکومت او اینک زبانزد خاص و عام است. بهکارگیری خشونت به قصد سرکوب تظاهرات مخالفان و کوششهایش برای کنترل اینترنت یا دخالت در
قوهقضاییه، متحدان غربی او را نیز به صف منتقدان او منتقل کرده است. با این حال در شرایطی که عزم جدی در میان مخالفان برای به چالش کشیدن این سیاستمدار کهنهکار وجود ندارد تمام نظرسنجیها او را بیمناقشه پیروز انتخابات آینده معرفی میکنند؛ پیروزی قاطعی که در همان دوره نخست او را با ۵۲ تا ۵۶درصد آرا به کرسی قدرت مینشاند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.