|

مروری بر نمایشنامه «قرمز»

هنر اتفاق افتاد

پویا شهرابی: «قرمز»، نمایشنامه‌ای است از جان لوگان، نمایشنامه‌نویس، فیلمنامه‌نویس و تهیه‌کننده آمریکایی که اخیرا دو ترجمه از آن منتشر شده است. این نمایشنامه با ترجمه مهرنوش فطرت در نشر افراز و ترجمه فهیمه زاهدی در نشر نیلوفر چاپ شده. «قرمز» مهم‌ترین و معروف‌ترین نمایشنامه جان لوگان است که نخستین‌بار در سال 2009 در لندن و سپس در سال 2010 در برادوی به روی صحنه رفت. در همان سال نامزد دریافت شش جایزه تونی شد و توانست پنج جایزه از جمله بهترین نمایشنامه را به خود اختصاص دهد. «قرمز» به زندگی مارک روتکو، نقاش مطرح سبک اکسپرسیونیسم انتزاعی، در اواخر دهه 50 میلادی در نیویورک می‌پردازد. روتکو که آثارش در کنار سایر هم‌دوره‌هایش- که به مکتب نیویورک معروف بودند- به ارزش‌هایی چون جدیت، ذهنیت‌باوری، آبستراکسیون، دغدغه‌های اگزیستانسیال و حس تراژیک شهرت دارد و شامل نوعی سیالیت و ایجاز عارف‌گونه و گرایش‌های رمزپردازانه است. روتکو مانند بسیاری از هم‌نسلانش در مکتب نیویورک، در آمریکا به دنیا نیامده بود بلکه در بحران‌های اروپا در نیمه اول قرن بیستم به آمریکا مهاجرت کرده بود. موفقیت چشمگیر نقاشان این دوره خاص به آنها این اجازه را داده بود که عمیقا نقاشی نوینی را پایه‌گذاری کنند که خصوصیات آن به طور کلی از نقاشی‌های اروپایی متمایز باشد و در واقع نقاشی نوین آمریکا و جهان لقب گیرد؛ چهره‌های مطرحی که نامشان در کنار روتکو، سال‌ها معتبرترین آثار را تولید می‌کردند، با همان جدیت و احساسات عمیقشان. کسانی مانند جکسون پولاک، بارنت نیومان، رابرت مادرول، ویلم دکونینگ، هانس هافمن و ویلیام بازیوتز. نمایشنامه «قرمز» با استخدام دستیار جدید روتکو در استودیو نقاشی‌اش آغاز می‌شود. کن دستیار جدید روتکو که خود نقاشی جوان و مهجور است در برابر نظام استوار و آهنین هنری و غرور و جدیت نقاش بزرگ کمی مضطرب است. روتکو ایده‌های ناب خود درباره نقاشی، موسیقی کلاسیک، نیچه و فهم توده از هنر را به نقاش جوان متذکر می‌شود، اما کن در دو راهی عمیقی‌ گیر کرده است، از طرفی خلاقیت و جدیت روتکو و از طرف دیگر شیفتگی‌اش به موسیقی جاز، پاپ آرت، آثار اندی وارهول و جسپر جانز که برای روتکو تهوع‌آور و نفرت‌انگیز است. در واقع نزاع اصلی بر سر رقابت هنر و اندیشه جدید و قدیم است و این نزاع از جایی بحرانی می‌شود که رستورانی معروف و مرفه‌نشین سفارش نقاشی دیواری با قیمتی کلان به روتکو می‌دهد. تنش بر سر هنر برای توده و در عین حال سهم طبقه مرفه از هنر و بی‌اهمیت‌شدن حس تراژیک مورد‌نظر روتکو زیر نورها و غذاهای رنگارنگ و پیشخدمت‌های رستوران است. «-کن: خیلی بیرحمانه‌ست. نقاشی‌های تو سلاح نیستن. تو هیچ‌وقت این کارو باهاشون نمی‌کنی. هیچ‌وقت تا این حد تنزل‌شون نمی‌دی. شاید وقتی داشتی قرارداد می‌بستی این‌جور فکر می‌کردی اما بعد... هنر اتفاق افتاد... نتونستی جلوشو بگیری، این کاریه که کردی.»«قرمز» اولین نمایشنامه جان لوگان است که به فارسی ترجمه شده. از دیگر فیلمنامه‌های مطرح او می‌توان آخرین سامورایی، هوانورد، سویینی تاد، رنگو واسکای فال را نام برد. جان دیوید لوگان فیلمنامه‌نویسی مطرح و شناخته‌شده است و پیش از آنکه در سطح فیلمنامه‌نویسی به شهرت برسد، فعالیت اصلی‌اش در زمینه نمایشنامه‌نویسی بود. اولین فیلمنامه‌ای که در سطح جهانی با موفقیت چشمگیر برای لوگان همراه بود، «هر یکشنبه موعود» در سال 1999 و سال بعد برای فیلمنامه گلادیاتور به کارگردانی رایدلی اسکات بود که نامزد جایزه اسکار شد. بعد از آن، لوگان تقریبا هر سال فیلم مهمی روی پرده سینماهای آمریکا داشت.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.