|

گردوخاک در خانه «دایی‌جان ناپلئون»

سعید برآبادی: در سکوت خبری آخرین روز هفته گذشته، وقتی که همه خواب بودند، ماشین‌ها به‌جان خانه اتحادیه افتادند و بخشی از این میراث‌تاریخی پایتخت را ویران کردند. این اتفاق اگرچه قابل‌پیش‌بینی بود اما دلگرمی‌های شورای شهر در چندماه اخیر و وعده خرید و بازسازی این خانه از سوی شهرداری تهران، امید برپا‌ماندن یکی از آخرین بناهای تاریخی لاله‌زار قدیم را زنده نگه داشته بود. با این همه حضور بولدوزرهای زرد رنگ تخریب، سرنوشت این خانه نوستالژیک طهران را به‌گونه‌ای دیگر رقم زد تا جایی که ویرانه به‌جا‌مانده از این خانه شاید نشانه‌ای باشد بر عدم تحقق یک قول مهم از سوی شورای شهر و شهرداری به مردم. احمد حکیمی‌پور، رییس کمیته میراث‌فرهنگی و بافت فرسوده شورای شهر که با تماس «شرق» از این ماجرا خبر‌دار می‌شود، می‌گوید: «تصمیم اصلی شورا و شهرداری تهران، مرمت و نگهداری از این خانه بوده چراکه این خانه به‌عنوان یکی از خانه‌های قاجاری تهران از اهمیت بالایی برخوردار است.» به گفته او تهران بیش از 300خانه تاریخی دارد که در میان آنها خانه اتحادیه از اولویت‌های اصلی حفاظت و تملیک بوده اما احتمالا تخریبگران از تعطیلی چندروزه سوءاستفاده کرده‌اند و به محوطه آن وارد شده و بخشی از بنا را تخریب کرده‌اند. روزهای آخر بهمن سال گذشته، سردارطلایی خودش را به مراسم تهران‌گردی رییس شورای شهر در خانه دایی‌جان ناپلئون رساند تا از فوریت طرح الزام شهرداری تهران به تملک و بازسازی این خانه خبر بدهد و آبی بپاشد بر نگرانی‌هایی که درباره این خانه تاریخی وجود داشت اما حالا شش‌ماه بعد، خبر می‌رسد که همسایه این ملک استراتژیک در قلب بافت تاریخی لاله‌زار، بخشی از الحاقات پشتی خانه را که شامل حمام و اصطبل بوده تخریب کرده است. «شرق» پس از تماس بی‌پاسخ با سردار طلایی و مختاباد، از حکیمی‌پور می‌شنود که کمیته میراث فرهنگی شورای شهر به صورت جدی اقدام به تملک خانه اتحادیه کرده و ردیف بودجه‌ای در این زمینه دیده شده حتی در شهرداری نهادی که باید این خانه را تملک کند مشخص شده اما نماینده‌ای از سوی مالکان این خانه به عنوان نماینده نهایی معرفی نشده بود که با پیگیری‌های مجدد قرار است در هفته جاری نشستی با این نماینده انجام شود. این در حالی است که این عضو شورای شهر فرضیه هماهنگی تخریبگران با شهرداری را مردود دانسته و تنها به این جمله اکتفا می‌کند که «شهرداری کوتاهی کرده و در این زمینه باید پاسخگو باشد چراکه چنین اتفاقی قابل اغماض نیست.» با این همه به‌نظر می‌رسد این پایان راه خانه دایی‌جان ناپلئون نباشد چراکه با وجود گذشت شش‌ماه که به نظر می‌رسید شورای شهر با الزام شهرداری تهران مبنی بر تملک این خانه، زمینه پایان خوش این پرونده را فراهم کرده حالا حکیمی‌پور به «شرق» می‌گوید که خرید این خانه به این آسانی نیست: «بعد از اولویت‌بندی باید از تعامل با دیگر نهادها استفاده کرد و نمی‌توان صرفا از شهرداری توقع چنین کاری را داشت.» امسال نهمین سال ورود خانه دایی‌جان ناپلئون به فهرست آثار ملی کشور و شروع دور تازه تخریب خانه‌های تاریخی در تهران بود. 12تیر سال84، سازمان میراث‌فرهنگی خانه باغ اتحادیه را با شماره12057 به فهرست آثار ملی کشور پیوست کرد اما چهارسال بعد به‌دلیل درخواست مالکان از دیوان عدالت اداری و عدم‌رسیدگی سازمان میراث‌فرهنگی، خانه از ثبت خارج شد و این شروع نگرانی‌ها برای خانه‌ای بود که زمانی یکی از مهم‌ترین سریال‌های تلویزیونی در آن ساخته شده بود. در آن روزگار نگرانی از مرگ خانه دایی‌جان ناپلئون، باعث شد 450هنرمند و صد خبرنگار برای قالیباف نامه‌ای بنویسند و خواستار حفاظت از این خانه شوند اما به‌نظر می‌رسد این‌روزها، شهردار تهران در مجموعه شهرداری، برنامه‌هایی مهم‌تر از حفظ خانه‌های تاریخی داشته باشد. او که این ‌روزها به‌دنبال اجاره‌کردن خانه‌ای در بافت تاریخی شهر است تا نشان دهد از حافظان میراث‌فرهنگی پایتخت است، اما چند سالی است که چشم روی تخریب خانه‌های تاریخی شهر بسته است و البته که ماجرای خانه دایی‌جان ناپلئون، تنها مربوط به همین چشم‌پوشی ساده نمی‌شود و پای گفته‌ها و نگفته‌های دیگری هم در میان است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.