|

در حاشیه نمایشگاه اخیر پویا آریانپور در گالری بوم

سرودن واقعیت

سحر اعلایی

پویا آریان پور واقعیت‌های جهان را به واسطه احساسات درونی‌اش و استنتاجی که تخیل آن را زیر سیطره دارد، کشف می‌کند و به این واسطه ما را نگران می‌کند و چشمانمان را باز می‌کند نه به این قصد که سرگرممان کند، بلکه همان‌طور که آیریس مورداک به درستی خاطرنشان می‌کند، به ما کمک می‌کند جایگاه ضرورت را در زندگی انسان ببینیم و تخیل را چنان بپالاییم که در باب جهان واقعی که غالبا در هاله‌ای از اضطراب و غبار پوشیده شده است، به تامل بنشینیم. در این نمایشگاه تنها پس از بازشناختن خطاهای دیداری آغازین‌مان می‌توانیم به شناخت دقیقی از تصاویر برسیم. به این ترتیب آریان‌پور مخاطب را با آرزوها، خیالات، واقعیات و دنیای ادراکی خویش همراه می‌کند. آثار او گسترده‌کردن افق واقعیت با سفری به درون ذهن نیمه‌خودآگاه مخاطب می‌باشد و تحلیلی روانکاوانه است که می‌تواند ما را به واسطه تغییر مسلمات و جابه‌جایی واقعیت‌ها به دور از کسالت دگرگون کند و ایجاد اشتیاقی است در برابر ناکامی‌هایی که هستی ما را ملزم به پذیرششان می‌کند. بر اساس تعریف گاستون باشلار آثار آریان‌پور از نوع تخیل تولیدی است و چیزی فراتر از شکل‌دادن به واقعیت. او شخصی است که از روی واقعیت‌های موجود دست به خلق تصویری نمی‌زند، بلکه از واقعیت موجود گذر می‌کند و دست به سراییدن واقعیت می‌زند. او دنباله‌رو واقعیت نیست، بلکه این واقعیت است که از او تبعیت می‌کند. فرم‌ها، خطوط و رنگ‌ها در آثار این هنرمند به عبارتی بین سه‌زمان مختلف در نوسان است، یعنی در سه‌مرحله از فعالیت بازنمایانه قابل بررسی است. فعالیت روانی‌ای که تحت‌تاثیر واقعه‌ای در زمان حال حاضر قرار می‌گیرد، موجب برانگیختن خواست و یا آرزومندی خاصی نزد فرد می‌شود ، سپس با خاطره‌ای در گذشته تداعی شده و با خاطراتی پیوند می‌خورد که غالبا به دوران کودکی تعلق دارند و این چنین است که اکنون به آفرینش موقعیتی در آینده مبادرت می‌ورزد که در عین حال مجازا به عنوان تحقق آن آرزومندی است. مخاطب به واسطه در بر گرفته شدن توسط آثار موجود در این نمایشگاه دچار نوعی پیش‌لذت می‌شود، نوعی رهاشدن از تنش‌های ذهنی و آماده‌شدن برای کسب لذت‌های بعدی؛ فراشدی که به وی این امکان را می‌دهد رویای روز خود را در اثر بازیابد. منبع پیدایش این پیش‌لذت و لذت‌های بعدی را می‌توان با تحلیل بازی کودکان دریافت. کودک، جهان بازیگوشانه خود را بسیار جدی می‌پندارد و عناصر عاطفی قابل‌توجهی را در آن دخالت می‌دهد، اما باوجود این دخالت او به‌خوبی قادر است جهان بازیگوشانه خود را از عالم واقعیت تفکیک کند. اما نهایتا برای مخاطب آثار پویا آریان‌پور یک سوال بی‌پاسخ باقی می‌ماند «سرچشمه آفرینشگری این هنرمند در کجاست؟» طبق نظر وینکات و اتورنک سایقه آفرینشگر متوجه هیچ امر واقعی نیست بلکه رو به سوی امر خیالی یا «نابود» دارد. هنر وی روی‌هم‌رفته می‌کوشد تا به نحوی اتحاد و یگانگی دیرینه را باز بیافریند. فرم دایره‌ای که وی برای آثارش انتخاب کرده است، در عین حال که به قدرت و گیرایی نقش می‌افزاید، رمز و نماد یک وحدت وجودی کامل است. من مخاطب در زمان خروج از دنیای خیال و آرزوهای پویا آریان‌پور با تردید‌هایی مواجه می‌شوم، اگر دو پایم بر زمین سخت واقعیت بماند حرکتی نخواهم کرد، در مرداب وضع موجود غرقه خواهم شد و واقع‌گرایی‌ام چیزی جز بدبینی فلج‌کننده نخواهد بود. اگر دو پایم بیرون از واقعیت باشد باید آگاه باشم که آرمانخواهی‌ام کور و نابیناست و ضرورت‌های زندگی را نخواهم دید و آنها سرانجام سرنگونم خواهند کرد. پس چه کنم؟ باید پایی در واقعیت داشته باشم و پایی فراتر از آن، تنها در این صورت است که می‌توانم گام بردارم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.