|

یک هشدار و خواهش جدی

احمد طالبی‌نژاد

چندی پیش، فیلم دیسکانکت (جداماندگی- عدم‌ارتباط) ساخته هنری آلکس روبین محصول 2013 آمریکا را دیدم. قصد ندارم درباره این فیلم تکان‌دهنده و ویژگی‌های ساختاری‌اش که کاملا با موضوع حیرت‌انگیزش هماهنگی دارد، بحث کنم. بلکه می‌خواهم پیشنهاد کنم همه نوجوانان، جوانان، پدر‌ها و مادر‌ها و تمامی اولیای امور تربیتی و فرهنگی، به‌ویژه جامعه‌شناسان این فیلم را ببینند. کپی فیلم در دسترس است. اگر نگران فرزندانتان هستید؛ اگر نگران نسل آینده هستید و اگر در مورد مسایل جامعه به‌ویژه در عصر ارتباطات مجازی نگرانید، خواهش می‌کنم این فیلم را ببینید. البته این تنها فیلمی نیست که درباره دنیای مجازی ساخته‌شده ولی به گمانم، هشدار‌دهنده و هولناک‌ترینشان است. فیلم درباره اعتماد بیش‌از‌حد نسل امروز به دنیای مجازی و دوری از واقعیت‌هاست. دنیایی هولناک که با وجود تاثیرات شگرفی که در زمینه برقراری ارتباط در اختیار انسان امروزی می‌گذارد، صد‌ها برابر تاثیر منفی نیز بر روح و روان او باقی می‌گذارد و گاه چنان‌که در این فیلم می‌بینیم و گاه در همین ایران خودمان هم می‌شنویم و می‌خوانیم، حوادث فاجعه‌باری را رقم می‌زند. در فیلم یادشده، سه داستان اصلی و یکی، دو داستانک فرعی به‌عنوان موتیف، دستمایه قرار گرفته تا آینه‌ای برابر چشم جهانیان بگیرد. انسان امروزی، بیش از گذشته تنها شده است. گرفتاری‌های ناشی از زندگی مدرن و پرهزینه امروزی، باعث قطع ارتباط‌های انسانی شده و در عوض، نوعی ارتباط ساختگی که خرابی‌اش بیش از آبادانی است، جایش را گرفته. عدم‌درک متقابل نسل‌ها و فاصله نجومی آنها از یکدیگر، باعث شده تا برخی به‌ویژه جوانان که فکر می‌کنند پدر و مادرشان متعلق به عصر دایناسور‌ها هستند و نمی‌توانند آنها را درک کنند، به جای روابط مستقیم انسانی، به روابط مشکوک مجازی پناه ببرند. امروز وارد اغلب خانه‌ها که می‌شوید، این گسستگی را به چشم می‌بینید. هرکس در گوشه‌ای از خانه، دنیای خودش را ساخته و به آن مشغول است. یکی پای تلویزیون نشسته و دارد فیلم و سریال- اغلب از نوع ترکی یا آمریکای لاتینی‌اش- می‌بیند، دیگری، در کنج اتاق یا گوشه‌ای از نشیمن، لپ‌تاپش را روی زانو گذاشته و در دنیای مجازی سیر می‌کند، دیگری دارد جدول حل می‌کند یا کار‌های بیهوده‌ای از این قبیل و به‌هرحال هرکس سر در کار خود دارد. این تنهایی و انزوا که اتفاقا در خارج از خانه هم مشهود است، -مثلا در مترو اغلب با تلفن همراه خود ور می‌روند- باعث کشش خیلی‌ها و نه‌فقط نسل جوان، به فضای مجازی شده است. این درد مشترک همه جوامع است. بی‌دلیل نیست که فیلمسازی آمریکایی، دست‌به‌کار شده و با خلق این اثر، هم به آمریکایی‌ها و هم به جهانیان هشدار داده است. نمی‌خواهم داستان فیلم را لو دهم، تا آنان که ندیده‌اند، کنجکاو بمانند و هر‌چه‌زود‌تر نسخه‌ای از آن را تهیه کنند و خود شاهد باشند که وقتی می‌گویم «هولناک»، یعنی چه. اما همین‌قدر اشاره می‌کنم که شاهد سه ماجرای درهم‌تنیده هستیم که از دانش‌آموزان مدرسه تا زوج‌های جوان و میانسال را به مرز ویرانی و اضمحلال می‌کشاند. سازندگان فیلم، تقریبا به همه ابعاد منفی و البته چند وجه مثبت این بلای قرن پرداخته‌اند.‌ ای‌کاش تلویزیون به جای این‌همه برنامه نصیحت‌گری که تاکنون تاثیری هم بر اخلاق اجتماعی مردم نداشته‌اند، که اگر می‌داشتند، صفحات حوادث روزنامه‌ها مملو از وقایع تلخ اخلاقی و اجتماعی نبودند، همت می‌کرد و این فیلم به راستی آموزنده را نمایش می‌داد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.