انتفاضه ناتمام
محمدعلی عسگری
انتفاضه واژهای عربی است به معنای جنبش و تکان و لرزش که بهصورت اسم خاص برای یک قیام همگانی به کار میرود؛ قیامی که وجه اجتماعی و پرخاشگرانه داشته و معمولا علیه یک حکومت یا حاکمیت ستمگر شکل میگیرد. در یک انتفاضه سلاح مردم معترض حداکثر سنگ است نه بمب و موشک و... در اکثر موارد انتفاضهها با دستهای خالی است تا بتواند بیانگر روح یک نارضایتی و قیام مردمی باشد؛ بحثی که در انتفاضه دوم فلسطینیها بهشدت جریان داشت و برخی از تحلیلگران علت شکست انتفاضه دوم را «مسلحکردن» آن توصیف میکردند و مروان البرغوثی، از رهبران نامی و درحال حاضر زندانی جنبش فتح نیز با مسلحکردن انتفاضه مخالف بود. فلسطینیها تاکنون دو انتفاضه را پشتسر گذاشتهاند: نخست انتفاضه سنگ (سال 1366ش 198م) که بهدنبال یک حادثه رانندگی در جنوب غزه شکل گرفت و بهتدریج به کرانه باختری نیز کشیده شد. این قیام که چهارسال طول کشید و به «انقلاب سنگ» معروف شد درنهایت با شروع مذاکرات مادرید رو به افول رفت. انتفاضه دوم «انتفاضه الاقصی» نام گرفت که با ورود آریل شارون، نخستوزیر اسراییل به مسجدالاقصی شروع شد. ورود شارون بههمراه دوهزار سرباز اسراییلی به داخل حرم
مسجدالاقصی احساسات فلسطینیها را جریحهدار کرد و موجب شد تا در کنار دهها عامل دیگر انتفاضهای شکل گیرد که چندسال ادامه داشت و چنانکه اشاره شد با ورود گروههای مسلح از مسیر خود خارج و بینتیجه پایان یافت. طی روزهای اخیر، بارها از زبان تحلیلگران و حتی مقامات فلسطینی شنیده شد که ممکن است انتفاضه دیگری در راه باشد؛ انتفاضهای که اگر بهوقوع میپیوست باید آن را انتفاضه سوم مینامیدیم اما چنین اتفاقی باوجود آنکه مقدماتش نیز آماده بود رخ نداد و حتی برعکس انرژی یک انتفاضه جدید خرج جنگ غزه و موشکبارانهای حماس شد. کشتهشدن سه جوان اسراییلی یک اتفاق تازه و هشداردهنده بود. باوجود اینکه جنبش مقاومت اسلامی (حماس) از ابتدا اعلام کرد در این آدمربایی و قتل دستی نداشته است و حتی خالد مشعل، رییس دفتر سیاسی حماس به صراحت بر این مساله تاکید کرد و حتی گروهی سلفی بهنام «جبهه النصره لدوله بیتالمقدس» مسوولیت این قتل را برعهده گرفت، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسراییل از همان روزهای نخست هر دو پای خود را در یک کفش کرده و حماس را مسوول چنین جنایتی معرفی کرد و از محمود عباس نیز خواست به شراکت خود با حماس خاتمه دهد. نتانیاهو
از چند جهت زیر فشار افکار عمومی جهان بود. ادامه شهرکسازیها و بهبنبستکشاندن روند صلح موجبات خشم بسیاری را در سراسر جهان فراهم کرده بود. اروپاییها کالاهای تولیدشده در شهرکها را تحریم کردند و شخص نتانیاهو نیز از سوی دولت آمریکا زیر فشار بود. در این میان، محمود عباس نیز از یکسو با رفتن به مجامع بینالمللی و از سوی دیگر با تشکیل یک دولت ائتلافی بههمراه حماس عرصه را بیشتر بر او تنگ کرده بود. بهگونهای که نخستوزیر بهدنبال مفری میگشت تا خود را نجات دهد و حمله به غزه و بزرگکردن دشمنی به نام حماس این بهانه را به رایگان در اختیار او میگذاشت. بهدنبال ماجرای کشتهشدن سه اسراییلی دو حادثه دیگر رخ داد که برای فلسطینیها مهم و برانگیزاننده بود. به آتشکشیدن یک نوجوان فلسطینی به نام محمد ابوخضیر توسط یک خانواده یهودی افراطی و بازداشت و شکنجه پسرعمویش طاهر ابوخضیر در ملأ عام توسط نیروهای پلیس اسراییل این جرقهها را زد. روزهای آغازین مردادماه تلویزیونهای جهان تصاویری را از خیابانهای بیتالمقدس و الخلیل پخش کردند که کاملا صحنه یک انتفاضه جدید بود. جوانان فلسطینی با پوشاندن چهرههای خود، سنگ به دست به سمت
خودروهای تا دندان مسلح اسراییل حمله کردند. اسراییل طی این روزها دهها فلسطینی را بازداشت کرد اما کاملا احتیاط میکرد که حتی یک فلسطینی در جریان این درگیریهای خیابانی کشته نشود زیرا بهخوبی میدانست کشته شدن یک جوان فلسطینی در این میان چگونه میتواند شعلههای یک انتفاضه را فروزانتر کند. در همین بحبوحه بود که اسراییل کاملا آگاهانه و از روی عمد حمله به غزه را کلید زد تا خود را از وقوع این انتفاضه جدید برهاند. جنگ با غزه امری تکراری بود و اسراییل یکبار دیگر نیز در سال 2008 آن را تجربه کرد؛ جنگی نابرابر که برنده نهاییاش را میدانست. حماس اما بدون توجه به موقعیت کنونی و علت حمله و نیز بدون در نظر گرفتن اینکه پس از توافق با فتح و تشکیل یک دولت ائتلافی میرود که به بخشی از دولت فلسطینی تبدیل شود و به همین دلیل میتواند از موقعیت بینالمللی جدید خود استفاده کند بلافاصله با شروع حملات هوایی اسراییل به دفاع برخاست و موشکهای خود را روانه تلآویو کرد. رسانههای اسراییلی و غربی همسو با اسراییل نیز دست به کار شده و در ظرف چهار روز حماس را بهصورت یک قدرت بزرگ موشکی در منطقه به تصویر کشیدند تا در ضمن آن حملات
بیرحمانه اسراییل کاملا توجیهشده و مشروعیت پیدا کند. پایان این جنگ روشن است: ویرانشدن بخشهایی از غزه، کشتهشدن دهها و صدها فلسطینی دیگر و یک بهرهبرداری تبلیغاتی درسطح جهانی و سرانجام بازگشت به وضعیت سابق. یعنی وضعیت پیش از توافق فتح و حماس و ردکردن یک خطر بزرگ بهنام انتفاضه جدید.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.