|

تنفر نژادی حاصل منازعه‌ای تاریخی

در مناطق بحران‌زده و جوامع دوقطبی همواره بروز و ظهور رخدادها و وقایع از مسیری پیچیده و معمولا غیرقابل پیش‌بینی می‌گذرد که شاید در نگاه اول چندان منطقی به نظر نرسد. به همین دلیل در چنین محیط‌هایی کنش‌های سیاسی- اجتماعی از قاعده و اسلوب جامعه دموکراتیک فاصله زیادی پیدا کرده و در موقعیت ژلاتینی «نهاد قدرت و نهاد مردم» با مرزهای خط‌کشی‌شده درونی و بیرونی آن، حوادث زشت و زیبایی رقم می‌زند که با منطق سیاسی همخوانی چندانی نخواهد داشت. تحلیل و قضاوت درخصوص حوادث جاری در چنین جوامعی به‌تبع همین ویژگی چندسویه معمولا فاقد موقعیت «ایجابی» بوده و بیشتر در مسیر سنجش و ارزیابی وضعیت «سلبی» رقم می‌خورد. منازعه تاریخی خاورمیانه حول کشمکش پایان‌ناپذیر بین فلسطین- اسراییل در چنین فضا و بستری تصویر خاکستری خود را نمایش می‌دهد و به‌تبع آن بسیاری از حوادث و وقایعی که اتفاق می‌افتد از این قاعده سلبی پیروی خواهد کرد. در هفته گذشته با قتل سه جوان یهودی در نزدیکی الخلیل که دولت تل‌آویو و شخص «بنیامین نتانیاهو» گروه جنبش اسلامی «حماس» را مسوول آن دانسته و وعده انتقام سخت تا نابودی این سازمان فلسطینی را دادند، موجی بزرگ به راه افتاد که از یک طرف تا حدودی حس همدردی بین‌المللی را برای آنان به‌همراه داشت و از طرف دیگر حس انتقام‌جویی و تنفر نژادی را بیش از پیش در بین یهودیان دامن زد. آنچه امروز در سرزمین‌های فلسطینی می‌گذرد بیش از آنکه یک موضوع معمول در چارچوب منازعه فلسطینی- اسراییلی تلقی شود بیشتر در قالب یک رویکرد برای برهم‌زدن برنامه وحدت بین ساف و حماس است که توسط دولت راستگرای نتانیاهو دنبال می‌شود. این توافق که بعد از سال‌های دشمنی به فلسطینیان اجازه می‌دهد تا در جامعه جهانی صدای واحدی داشته و برای گام‌برداشتن در مسیر پذیرش بین‌المللی دولت مستقل فلسطینی راه خود را هموارتر کنند از همان ابتدا با اعتراض شدید دولت تل‌آویو همراه بود، تا جایی که نتانیاهو رسما به «محمود عباس» رییس تشکیلات خودگردان فلسطینی هشدار داد که باید بین اتحاد با حماس و صلح با اسراییل یکی را انتخاب کند. نتانیاهو و جناح‌های تندرو اسراییلی در چارچوب این سیاست تنش‌آفرینی تا آنجا پیش رفتند که روحیه تنفر نژادی در جریان تشییع جنازه و خاکسپاری سه طلبه جوان کشته‌شده را به بدترین شکل ممکن به جامعه یهودی اسراییل تزریق کردند. اما از آنجا که روندهای جاری در جوامع دوقطبی و بحران‌زده همیشه به میل و طبق برنامه‌ریزی عمل نمی‌کند همان سرریزشدن تنفر نژادی به بدنه اجتماعی این فرصت را برای محفل‌های افراطی یهودی مهیا کرد تا با منطق «چشم در برابر چشم» محمد ابوخضیر را بعد از ربودن و مثله‌کردن زنده‌زنده سوزانده و خشم افکارعمومی جهان را به سمت دولت تل‌آویو برگرداند. شاید این نیز از طنز تاریخ باشد که روندهای غیردموکراتیک و مبتنی بر تنفر نژادی که بعضا از سوی دولت‌ها و جریانات تندرو دامن زده می‌شود، همواره چون یک شمشیر دولبه عمل می‌کند که می‌تواند نقش واژگونه از خود برجا بگذارد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.