|

ترکیه مقصد جدید مهاجران ایرانی

بهنازموحدی . مدیرکل پژوهش شورایعالی امور ایرانیان خارج از کشور

در سال‌های اخیر ترکیه تبدیل به مقصد جدید ایرانی‌ها برای مهاجرت شده است. طی دو سال گذشته ایرانی‌ها که دوبی برایشان مهاجرپذیر بود، مسیر مهاجرت را تغییر داده و شهرهای ترکیه را برای اقامت انتخاب می‌کنند. در خرداد 91 برخی خبرگزاری‌ها به نقل از گزارش رسمی اداره مهاجرت کشور ترکیه، اعلام کردند که 30هزارنفر ایرانی مقیم ترکیه هستند. آمارهای غیررسمی حال حاضر نیز تعداد مقیمان ایرانی این کشور را بین صد تا 150هزارنفر تخمین می‌زنند. از نظر کارشناسان مسایل سیاسی و اقتصادی، تب مهاجرت ایرانی‌ها به ترکیه را باید از چند بعد بررسی کرد: 1) بعد اول مربوط به بحران اقتصادی جهانی است که دوبی در این میان بیشتر آسیب دید. بسیاری از تجار ایرانی که در دوبی سرمایه‌گذاری کرده بودند، بعد از این بحران خسارت‌های سنگین دیدند اما در آن دوران ترکیه روابط خوبی با ایران داشت. نزدیک‌ترین مقصد به ایران بود و از سوی دیگر انتقال سرمایه به این کشور راحت‌تر شده بود. 2) از بعد دیگر وقتی تحریم‌ها علیه ایران تشدید شد، دولت امارات به‌دلیل پیشینه اختلافات سیاسی - تاریخی‌اش با ایران، مقررات بانکی و مالی علیه بازرگانان ایرانی را سفت و سخت اجرا کرد. برای همین شاهد کاهش شدید مبادلات بین ایران و امارات و از آن‌طرف افزایش مبادلات با کشورهایی مثل گرجستان بودیم. دو سال گذشته مبادلات مالی امارات و ایران کاهش پیدا کرده است. در همین دوران، مبادلات بین ایران و ترکیه افزایش شدیدی داشته است. طی دو سال اخیر به دلایل اقتصادی و سیاسی (تحریم‌ها) اقامت در کشورهایی مثل امارات و گرجستان برای ایرانی‌ها ناامن شد. از سوی دیگر حوادثی مثل تجارت موادمخدر و اتهام‌های تروریستی مهاجرت به مالزی و شرق آسیا را دشوار کرد. به‌طور طبیعی ایرانی‌ها دنبال کشور جدیدی بودند که راحت‌تر سفر کنند، امکان سرمایه‌گذاری داشته باشند و اقامت راحت‌تری بگیرند. از طرف دیگر در عین اینکه سفر هوایی و زمینی به ترکیه و خرید خانه در این کشور راحت‌تر است، دولت ترکیه امکانات ویزا و اقامت را آسان‌تر از بقیه کشورها (به‌ویژه برای ایرانی‌ها) فراهم می‌کند. 3) بعد سوم امکان تجارت ایرانی‌ها در این کشور است. امکان تجارت خرده‌پا و تجارت چمدانی برای ایرانی‌ها بیشتر است و تجارت خرد در این کشور سرمایه کمتری می‌خواهد. از طرفی ایران به‌دلیل مشکلات به‌وجودآمده ناشی از تحریم‌ها، در حال حاضر مناسب‌ترین روابط تجاری و اقتصادی را با ترکیه دارد. شهروندان هم از این موضوع استفاده می‌کنند. چه شهروندانی که واردات کلان انجام می‌دهند و چه شهروندانی که در حوزه توریسم و پوشاک فعالیت دارند. علل افزایش مهاجرت به ترکیه طی سال‌های اخیر از نظر ایرانیان مقیم ترکیه - اشتراکات فرهنگی - تاریخی - وجود ظرفیت‌های تحصیلی در کشور میزبان - تحریم‌ها - روابط سیاسی - اقتصادی دولت‌ها - پناهندگی و اقدام برای اقامت‌گرفتن در کشورهای دیگر (برای رفتن به بسیاری از کشورها باید به سفارت‌شان در ترکیه مراجعه کنی. تا چند سال پیش که سفارت انگلیس و کانادا در ایران بود، ایرانی‌ها کمتر به فکر اقامت در این کشور می‌افتادند) - وجود بازارکار مناسب. گردشگری ترکیه از یک‌سو و وارداتی که در ترکیه به 18میلیارددلار رسیده از سوی دیگر باعث شده‌اند بازار کار در این کشور بیشتر از گذشته فراهم باشد و همین موضوع عامل مهاجرپذیری بیشتر این کشور شده است. - انتقال سرمایه‌های ایرانی. سرمایه‌های ایرانی‌ها طی دو سال اخیر از کشور امارات به ترکیه انتقال پیدا کرده است، طوری که وزیر ترکیه از وجود 3350 شرکت با 101میلیون‌دلار سرمایه ایرانی‌ها در ترکیه خبر داده است. - افزایش شمار شرکت‌هایی که با سرمایه اتباع ایرانی در ترکیه فعالیت دارند. سه‌هزارو350 شرکت با سرمایه اتباع ایرانی در ترکیه فعالیت دارند و میزان سرمایه این شرکت‌ها که از سال 2002 میلادی تاکنون در ترکیه سرمایه‌گذاری کرده‌اند، بالغ بر 101میلیون‌دلار است! - افزایش واردات ایران به ترکیه. در سال 2013 میلادی بیشترین واردات ترکیه از ایران را نفت و گاز و فرآورده‌های نفتی، پلاستیک و تولیدات پلاستیکی، مس و فرآورده‌های مسی تشکیل داده است. در واقع طی دوسال گذشته سرمایه‌گذاری‌ها و مبادلات بین دو کشور پا به پای مهاجرت از ایران به ترکیه افزایش داشته است. - سیاست‌های دولت‌های دو کشور هم در این میان بی‌تاثیر نبوده است. سیاست‌هایی که بر افزایش صددرصدی مبادلات اقتصادی دو کشور تا سقف 30میلیارددلار تا سه سال آینده تاکید دارد؛ تا جایی که دو سال پیش، وزیر رشد و توسعه ترکیه اعلام کرد حجم تبادلات تجاری ترکیه با ایران به 16میلیارددلار رسیده. او این رقم را نازل عنوان کرده و گفته بود که میزان آن تا دو سال دیگر به 35میلیارددلار خواهد رسید. جودت ییلماز، وزیر رشد و توسعه ترکیه در آن زمان یادآور شده بود که حجم مبادلات تجاری ترکیه و ایران ظرف 10سال اخیر هشت‌برابر شده است. نباید فراموش کنیم که بعد از تشدید تحریم‌ها، ترکیه از معدود کشورهایی بود که بانک‌های آن به مردم ایرانی خدمت بانکی ارایه دادند. همچنین به‌رغم فشار دولت آمریکا، مردم ترکیه روابط بازرگانی خود را با ایرانیان قطع نکرده‌اند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.