|

اهداف اسراییل از بحران‌زایی

حسن هانی‌زاده . کارشناس خاورمیانه

تشدید در‌گیری‌های اخیر حماس و رژیم صهیونیستی در غزه نشان می‌دهد فلسطین اشغالی در آستانه جنگ خونین جدیدی قرار دارد که ممکن است این جنگ با سایر جنگ‌های منطقه‌ای تفاوت داشته باشد. در‌گیری‌ها زمانی آغاز شد که سه شهرک‌نشین یهودی طی یک‌ماه گذشته توسط عده‌ای ناشناس ربود شده و پس از 20روز اجساد آنان در اطراف شهر الخلیل پیدا شد. هیچ‌یک از جنبش‌های مبارز فلسطینی مسوولیت ربایش این سه نو‌جوان اسراییلی را بر‌عهده نگرفتند اما ساکنان شهرک‌های یهودی‌نشین در مقابل با هدف انتقامجویی، یک نوجوان فلسطینی را ربوده و به طرز دردناکی به قتل رساندند. مجموعه این دو حادثه که به فاصله کمی روی داد شرایط را برای یک تقابل خونین میان حماس و اسراییل فراهم کرد که اگر این تقابل نظامی جدی‌تر شود، قطعا اوضاع منطقه را تحت‌تاثیر قرار خواهد داد. دو نظریه متفاوت پیرامون چرایی آغاز خشونت‌ها در فلسطین اشغالی وجود دارد که این دو نظریه نیاز به یک تحلیل دقیق میدانی و سیاسی دارد. یک نظریه قایل بر آن است که بن‌بست مذاکرات صلح میان تشکیلات خودگردان و رژیم اسراییل به انزوای این رژیم چه در داخل و چه در خارج منجر شده است. تجربه ثابت کرده هرگاه اسراییل با یک انزوای داخلی و خارجی مواجه شده تلاش کرده تا از رهگذر بحران‌سازی و فرافکنی خود را از این انزوا خارج کند. از سوی دیگر تفاهمنامه فتح و حماس که تشکیل یک دولت وحدت ملی را به‌دنبال داشت، خشم برخی شخصیت‌های افراطی اسراییل را برانگیخت زیرا از نظر آنان این همکاری به مفهوم حرکت تشکیلات خودگردان به سمت راهکارهای مبارزاتی خواهد بود. اسراییل تلاش کرد از شکل‌گیری دولت وحدت ملی میان تشکیلات خودگردان و حماس جلو‌گیری کند اما ظاهرا فلسطینیان به این نتیجه رسیده‌اند که طولانی‌شدن پروسه مذاکره با اسراییل، نتیجه‌ای برای آنان به همراه نخواهد داشت. از سوی دیگر حماس که با سرنگونی دولت اخوان‌المسلمین در مصر پایگاه واقعی خود را در منطقه از دست داده بود و از سوی دیگر موضع‌گیری اشتباه‌آمیز رهبران حماس در مورد بحران سوریه این جنبش را دچار انزوای سیاسی کرده، درصدد برون‌رفت از این انزوا برآمدند. نظریه دوم قایل بر آن است که حماس اکنون در مقایسه با جنگ‌های 2008 و2012 به‌لحاظ عملیاتی و میدانی و بهره‌گیری از موشک‌های پیشرفته‌تر آمادگی بیشتری برای مقابله با ارتش اسراییل دارد. بنابراین حماس بیش از اسراییل برای برون‌رفت از انزوا و تحمیل شرایط جدید خود بر اسراییل نیاز به یک جنگ دارد و بنابراین درصدد است رژیم اسراییل را به یک عکس‌العمل انفعالی و زودهنگام برای حمله زمینی به غزه وادار کند. پاسخ حماس و جهاد اسلامی به حملات هوایی ارتش رژیم اسراییل نشان می‌دهد جنبش‌های مبارز فلسطین با اعتمادبه‌نفس بیشتری وارد این در‌گیری‌ها شده‌اند. پرتاب موشک‌های میان‌برد «آر 160»، «ام 75»، «براق» و «فجر» از سوی حماس به تل‌آویو و حیفا نشان می‌دهد این جنبش به موشک‌های بیشتر و با قدرت تخریبی بیشتری دست پیدا کرده است. هدف قراردادن فرودگاه بن گوریون در جنوب تل‌آویو و نیز ساختمان کنست اسراییل از سوی شاخه نظامی حماس و جهاد اسلامی، فرماندهان نظامی رژیم اسراییل را به کلی غافلگیر کرد و بنابراین آنان در مورد حمله زمینی به غزه با احتیاط بیشتری عمل می‌کنند. درواقع حماس و سایر جنبش‌های مبارز فلسطینی این مقوله نظامی را که «بهترین دفاع حمله است» عملیاتی کرده‌اند زیرا ادامه وضعیت نه جنگ و نه صلح به سود رژیم صهیونیستی خواهد بود. از نظر میدانی رژیم اسراییل نمی‌تواند برای مدتی طولانی شاهد پرتاب موشک‌های مختلف حماس باشد زیرا تعطیل‌شدن مراکز اقتصادی، فرودگاه‌ها و مراکز نظامی به اقتصاد این رژیم آسیب جدی وارد می‌کند. در طول روزهای گذشته بیش از سه‌میلیون یهودی در جنوب فلسطین به پناهگاه‌ها رفته و ادامه این وضعیت در درازمدت زندگی را در فلسطین اشغالی به‌شدت فلج خواهد کرد. بنابراین تلاش رژیم اسراییل این است که از رهگذر یک حمله برق‌آسا به شهر غزه به وضعیت موجود پایان دهد اما به نظر می‌رسد شرایط اکنون به سود اسراییل نیست. دلیل این امر این است که همه جنبش‌های مبارز فلسطین چه اسلامی و چه غیراسلامی با برخورداری از تجارب جنگ‌های گذشته آمادگی بیشتری برای مقابله با حمله احتمالی زمینی ارتش اسراییل دارند. بنا براین اگر ارتش اسراییل به غزه حمله کند و یک جنگ طولانی دیگری در فلسطین اشغالی رخ دهد، قطعا این جنگ محدود به اراضی اشغالی نخواهد بود و ممکن است به کشورهای پیرامونی فلسطین سرایت کند. این احتمال وجود دارد که در صورت بروز یک جنگ در فلسطین اشغالی، برخی جنبش‌های منطقه‌ای مانند اخوان‌المسلمین اردن و مصر که سرنگونی دولت محمد مرسی را ناشی از توطئه مشترک آمریکا، عربستان و رژیم اسراییل می‌دانند، به کمک حماس بشتابند و سرنوشت این جنگ احتمالی را تغییر دهند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.