|

جا و جایگاه موسیقی در تلویزیون

جواد ‌ماه زاده

یکی از دلمشغولی‌های همیشگی اهالی نشر و قلم در سال‌های گذشته، بی‌توجهی صداوسیما به صنعت نشر و تولید کتاب بوده است. معمولا صداوسیما همان نگاه دستوری و مناسبتی را که به سایر پدیده‌های فرهنگی دارد، در قبال کتاب هم دنبال می‌کند و خیال تغییر مشی هم ندارد. یکی، دو برنامه متفاوت نیز که از شبکه گوشه‌گیر چهار ساخته و پخش شده، یا جوانمرگ شده‌اند یا آنقدر به ساعت‌های انزوا و پرت فرستاده شده‌اند که حتی خود اهالی قلم هم از وجود چنین برنامه‌هایی بی‌اطلاعند؛ چه رسد به مخاطبان عام که باید مخاطب اصلی کتاب و محصولات فرهنگی باشند. درواقع سیاست صداوسیما در قبال تولیدهای فرهنگی و هنری روز- به‌ویژه تئاتر و موسیقی و ادبیات- سیاست «درهای بسته» است و ترجیح می‌دهد پای هنرمندان فعال در این حوزه‌ها به شبکه‌های عمومی‌تر باز نشود. خاطرمان هست که تلویزیون تا چندسال پیش به انحای مختلف، قطعه‌های موسیقی سنتی و پاپ را در قالب نماهنگ یا میان برنامه پخش می‌کرد ولی چندسالی است که حضور و بروز موسیقی در سیما، محدود به تیتراژ برنامه‌های مناسبتی یا سریال‌ها شده است. در مواردی هم که پای القای حس غرور ملی و بزرگنمایی پیروزی‌های ورزشی در میان باشد، قطعاتی که اغلب به ستایش از نژاد ایرانی و عرق میهنی و اسلامی می‌پردازد، پشت سر هم پخش می‌شود که هدف از پخش آنها قطعا «پخش موسیقی» نیست. (البته تلویزیون بعد از باخت تیم فوتبال ایران به آرژانتین هم، سه، چهار قطعه موسیقی مخصوص جشن و پایکوبی پخش کرد) به بیان دیگر، نگاه ابزاری و پروپاگاندا به موسیقی در سیما موجب شده است تا آنچه به‌عنوان اثر موسیقایی به مخاطب عرضه می‌کند، در زمره نازل‌ترین‌ها باشد؛ همان آثاری که در صداوسیما، فاخر لقب گرفته است. حتی می‌توان ترانه‌های تیتراژ سریال‌ها را هم حاصل همین نگاه ابزاری دانست چرا که در ساخت این نوع موسیقی نیز جای فردیت هنرمند و تشخص موسیقی خالی است و ساخت اثر منوط به پخش آن سریال یا برنامه است. هرچند می‌توان برخی از سریال‌ها یا برنامه‌های مناسبتی را عامل پخش موسیقی خوب در این رسانه دانست؛ درست مثل زنده‌ماندن موسیقی ایران باستان که در حال فراموشی بود اما با واسطه نمایش تعزیه، زنده ماند و بالاجبار در کنار تعزیه‌خوانی به حیاتش در دوره اسلامی ادامه داد. خوشبختانه با گسترش شبکه توزیع محصولات صوتی و تصویری، دخل‌و‌خرج تولیدکنندگان فرهنگی و هنری به صورت مستقیم با مردم ارتباط پیدا کرده و استقلال نسبی در این زمینه، از شدت وابستگی هنرها و ابزار‌شدن در دست نهادهای رسمی و دولتی کاسته است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.