|

«ماه عسل» تلخ سیما

هلیا آبادی

«ماه ضیافت خدا» تمثیلی است که برای رمضان به کار می‌بریم و برای باشکوه برگزارشدن آن از نظر بصری، طبق قراردادی نانوشته صداوسیما مسوول شناخته شده است. از حدود 10، 15 سال قبل ساخت سریال‌ها و برنامه‌های خاص رمضان در صداوسیما آغاز شد. در این بین چند نام ماندگار شدند مانند رضا عطاران، سعید آقاخانی، محمدرضا لطیفی و در کنار آن مجریانی همچون کاظم احمدزاده، محمود شهریاری، شهیدی و احسان علیخانی. اگر رضا عطاران با شناسایی استعداد و معرفی دوباره بازیگران قدیمی به یاد مانده است، برخی مجریان سعی کرده‌اند با کارهای متفاوت برای خود طرفدارانی به دست آورند. به نظر می‌رسد چندان هم برایشان مهم نیست که با چه شیوه‌ای این اتفاق می‌افتد و گاه بحث‌های اخلاقی مطرح می‌شود. هستند افرادی که هنوز ارتباط خود را با تلویزیون حفظ کرده‌اند یا به خاطر جام‌جهانی حضورش را سر سفره‌های افطار پذیرفته‌اند. در شب‌هایی که مسابقه برگزار نمی‌شود، «ماه عسل» با اجرای «احسان علیخانی» پخش می‌شود. تقریبا یک ماه قبل از آغاز برنامه مجری آن، این مشخصات را برایش برشمرده است: «موضوعات اجتماعی» و «آنچه در سال‌های قبل فرصت پرداختن به آن پیدا نشده است». این برنامه طی چند سال گذشته در شبکه سوم اجرا شد و هرچند وقت یک‌بار نیز سعی کرده با عوض کردن مجری به انتقادات و مسایل پیش آمده پاسخ دهد اما به نظر می‌رسد استقبال از این برنامه با مجری‌گری «علیخانی» بیشتر بوده و به نوعی به‌عنوان یکی از سرمایه‌های این شبکه شناخته شده است. از سوی روابط عمومی اعلام می‌شود برنامه بی‌رقیبی است یا اینکه ادعا می‌شود برای نقد و بررسی برنامه سال قبل آن بیش از سه‌هزار نفر جمع شده‌اند. حتی اگر همه این مسایل اغراق‌آمیز باشد، می‌توان باور کرد این برنامه برای شبکه مورد نظر حائز توجه و بر مردم تاثیر‌گذار است ولی عجیب آن است که دقت و اهمیت متناسب با آن در روند ساختش به چشم نمی‌آید و این سوال پیش می‌آید که چرا سازندگان برنامه به سخنان خود وقعی نمی‌نهند؟ در آخرین واکنش نیز آب پاکی را بر دست منتقدان و مخاطبان ریخته‌اند و انگار نباید انتظار داشت تازگی یا تغییر مثبتی در روند برنامه پیش بیاید چون «این برنامه تبدیل به برند شده» است و «دستکاری آن ریسک دارد.» با تمام این دلایل است که باید به سازندگانش یادآورشد که تحقیر میهمانان حاضر و مخاطبان برنامه، جایز نیست. اگر راه دوری نرویم و مروری به قسمت‌های پیشین برنامه امسال داشته باشیم هر کدام از آنها به نوعی واکنش‌برانگیز شده‌اند و در عین حال سوال‌هایی هم مطرح کرده‌اند که صداقت این برنامه را زیر سوال می‌برد. همان‌طور که صداقت مجری هم زیر سوال رفت و او ناگزیر شد جواب دهد که فقط در برخی موارد گریسته است و برنامه‌اش فرصتی برای تمرین بغض‌هایش نیست! اعترافات ستارگان فوتبالیست به کارگری در زمان کودکی، از نقطه‌های عطف برنامه بود اما در برنامه بعدی روایت «زندگی شرافتمندانه دو نفر از جابه‌جا‌کنندگان بار در بازار» اوج تحقیر بود. این دو نفر به همراه فرزندان جوان خود که تحصیلکرده بودند به استودیو آمدند. لحظه‌هایی که پدران از شغل خود و علاقه‌مندی‌شان و در عین حال مسوولیت سنگین خود می‌گفتند، مجری می‌پرسید: شده که بار را از پله‌ها بالا ببرید و تحویل دهید یا اینکه از پسر می‌پرسید درباره شغل پدر خود به دوستانت چه می‌گویید. یکی از احساس‌های بیننده با دیدن صداقت این دونفر، احساس ناخوشایند نسبت به مجری بود که مدام شعار می‌داد و سعی می‌کرد با حقنه‌کردن؛ مخاطبان را به سمت دوست داشتن این افراد سوق دهد؛ حسی که بی‌واسطه پیش آمده بود. در این میان؛ دختران یکی از پدران سعی می‌کردند بیشتر و بیشتر در پوشش‌های خود قایم شوند. این روند در برنامه دیگری هم ادامه دارد؛ همان برنامه‌ای که می‌تواند نقطه اوج دیگری را رقم بزند حضور کاپیتانی که توسط دزدان دریایی سومالی دزدیده شده بود. او به همراه یک همکار دیگرش آمده بود. بحث صداقت وقتی بیشتر مورد توجه قرار می‌گیرد که در کلوپ منسوب به طرفداران این مجری منتشر می‌شود: «شهریار بعد از چهار سال، 20روز پیش از زندان دزدان دریایی سومالی فرار کرد. روز‌های وحشتناکی را گذرونده اما در برنامه خیلی نگفت چون نگران حال مادرش بود...» یا اینکه بعد از حضور بابای مدرسه‌ای که برنده 240میلیون‌تومان شده است، برنامه با تذکر درباره شوخی مطرح‌شده در برنامه پیرامون زن‌عمو آغاز می‌شود و اینکه حرف یکی از حاضران مشکل‌ساز شده است و تذکر می‌دهد «لطفا اطرافیان از پس شوخی یک ماجرا نسازند» یا برنامه‌ای که با حضور کودکان کار برگزار شد با این جمله کلیشه‌ای همراه بود: «ما اینها را دیده‌ایم ولی از کنارشان گذشتیم مثل نمایندگانی که برای اخذ رأی کنار این بچه‌ها عکس می‌گیرند.» این روند تاکنون ادامه داشته است. این برنامه با تکیه بر موضوعات اجتماعی پیش می‌رود که قطعا می‌تواند بیشتر از هر رسانه دیگری تاثیر‌گذار باشد؛ البته اگر مجری برنامه این قدر مغرورانه سخن نمی‌گفت و با اصول اولیه تواضع آشنا بود. نمی‌توان به تغییر مجری یا روند برنامه امید داشت اما می‌توان انتظار داشت اگر تلویزیون برای هر ثانیه‌اش 16میلیون‌تومان از محل آگهی برنامه‌های جام‌جهانی درآمد دارد، حداقل به مخاطبان خود احترام بگذارد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.