فرانسه؛ کشوری با روسایجمهوری فاسد
از «ژیسکار دستن» تا «ژاک شیراک»
نیکلا سارکوزی چندی پیش بازداشت شد. هرکسی که اندکی با پیچوخم دنیای سیاست در فرانسه آشنا باشد، از این بازداشت که برای تفهیم اتهام فساد به رییسجمهوری سابق صورت گرفته، متعجب نمیشود. البته نه به این خاطر که همه مطمئن هستند که او گناهکار هست (یا نیست) بلکه به این دلیل که در ۴۰سال گذشته مردم فرانسه بارها شاهد واردشدن اتهاماتی از این دست به دولتمردان و بهویژه روسایجمهور خود بودهاند. این علاقهنداشتن روسایجمهور فرانسه به قانون در طول تاریخ ممکن است برای برخی فرانسویها به امری مرسوم بدل شده باشد یا اما در مقیاس بزرگتر برای اتحادیه اروپا که تلاش دارد تا اصلاحات بنیادینی را در پیش گیرد، تاسفآور است. سیمون هفر در روزنامه انگلیسی دیلیمیل مینویسد، از جنبه طنز مساله که بگذریم متاسفانه مطرحشدن اتهام فساد در بالاترین ردههای حکومتی در کشوری مانند فرانسه که یکی از اعضای مهم و تاثیرگذار اتحادیه اروپاست، نشان میدهد که چرا اصلاحات در این نهاد تا به این اندازه دشوار و ناکارآمد بوده است. جمهوری پنجم فرانسه برای نخستینبار در زمان شارل دوگل آغاز شد. وی نخستین رییسجمهور فرانسه در سال ۱۹۵۹ میلادی شد. با این حال
از زمان برگزاری انتخابات و به قدرترسیدن ژرژ پمپیدو بهجای وی، تقریبا تمام روسای دولت فرانسه که به سوءاستفاده از قدرت و فساد مالی متهم شدهاند، تلاش کردهاند تا با توسل به قوانین حفظ حریم خصوصی رسانهها را از پرداختن به این امور و تخلفات غیرقانونی و غیراخلاقی خود بازدارند. ژرژ پمپیدو هیچگاه متهم به رسوایی مالی نشد اما فرزند نامشروعی داشت که در طول حیات خود هیچگاه درباره آن صحبت نکرد و این مساله را از همگان پنهان داشت. والری ژیسکار دستن، جانشین او (گفته میشود خانواده او از جانب مادری به یکی از معشوقگان لوییپانزدهم میرسد) تقریبا بسیاری از بقایای اجسادی که در گورستان پر-لاشز، بزرگترین گورستان پاریس و یکی از مشهورترین گورستانهای جهان را از دید عموم پنهان کرد. او که چندان به اصول اخلاقی در زندگی خود اعتقادی نداشته علاقه خاصی به زنان داشته است. از جمله با سیلویا کریستل، بازیگر فرانسوی، ارتباط داشته است. اما تنها در پایان دوران ریاستجمهوریاش بود که ثابت شد در سال ۱۹۷۳ میلادی، زمانی که وزیر امور مالی بوده، دو قطعه الماس گرانبها از ژان بوکاسا، رهبر آفریقای مرکزی، دریافت کرده است؛ کسی که دوست داشت تا
سر دشمنان اعدامشدهاش را در یخچالش نگهداری کند. بوکاسا مهره اصلی عملیات قاچاق الماس بود زمانی که در سال ۱۹۷۹ حکومتش سقوط کرد فرانسه به او پناهندگی داد. زمانی که مشخص شد ژیسکار جواهرات را که به لحاظ قانونی جزو اموال دولت فرانسه بود برای خود برداشته، شانس خود در انتخابات ۱۹۸۱ را از دست داد. اما جانشین او، فرانسوا میتران بهمراتب از او بدتر بود. میتران، بهعنوان رهبر حزب سوسیالیست، حزبی را هدایت میکرد که با یک رسوایی مالی جدی درگیر بود. رسواییاش بهمراتب گستردهتر از آن چیزی بود که امروز سارکوزی با آن روبهرو است. افراد درگیر با رسوایی مالی حزب سوسیالیست از چنان موقعیتی برخوردار بودند که افرادی که امروز نامشان در پرونده سارکوزی دیده میشود در مقام آماتور هستند. در آن زمان همچنین شایعاتی شنیده میشد مبنی بر اینکه میتران در ازای دریافت کمکهای مالی محرمانه، با استفاده از قدرت خود برخی امور را در جهت چند شرکت چندملیتی سروسامان داده است. مدت کوتاهی پس از مرگ میتران در سال ۱۹۹۵میلادی، آشکار شد وی یک خانواده مخفی از جمله یک دختر دارد که در سال ۱۹۷۴ متولد شده است. مازارین گفته وقتی که هفتسال داشته پدرش
را در تلویزیون دیده و متوجه شده که شغل پدرش چیست. ژاکوب شیراک، جانشین میتران، متهم بود که با کلودیا کاردینالیه، بازیگر ایتالیایی، رابطه غیراخلاقی دارد. این اتهام آنقدر جدی نبود که بتواند وجهه سیاسی شیراک را در انتخابات ریاستجمهوری ۱۹۹۵ تخریب کند. وی در این انتخابات پیروز شد و تا سال ۲۰۰۷ ریاستجمهوری فرانسه را در دست داشت. اما در تمام این مدت اتهامهایی که مربوط به دوران ریاست او بر شهرداری پاریس بود با وی همراه بودند. شیراک متهم است در دهه۷۰ عمرش در مقام شهردار پاریس، تعدادی از کارمندان حزبش را بهصورت غیرواقعی، در شهرداری استخدام کرده و در حالی که برای حزب شیراک کار میکردند، از شهرداری پاریس حقوق میگرفتند. او پس از پایان مصونیت قضایی ریاستجمهوری محاکمه و به دوسال حبس تعلیقی محکوم شد. اما این تنها نوک قلهیخی بود که دیده میشد. در دوران ریاستجمهوری شیراک در سال ۲۰۰۴، آلن ژوپه به اتهام ارتباط با فساد مالی که در دولت شیراک و به دستور او انجام شده بود به پنجسال انفصال از خدمات دولتی محکوم شد. اما بعد از آن شهردار بوردو شد و اکنون یکی از کاندیداهای احتمالی انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۱۷میلادی فرانسه
است. حال اگر اتهامهای سارکوزی ثابت شده و وی به حبس محکوم شود، این میتواند فرصتی تاریخی برای آلن ژوپه باشد که بدون توجه به سابقه کیفری خود به نشستن روی کرسی ریاستجمهوری فرانسه بیندیشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.