|

پیشگیری از انزوا با دیپلماسی فرهنگی

علی مرادخانی .معاون هنری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی

یکی از مباحثی که در دولت یازدهم مطرح شد و مورد استقبال قرار گرفت، بحث دیپلماسی فرهنگی بود. دیپلماسی فرهنگی یک ابزار برای خروج از انزوا در حوزه فرهنگ و هنر محسوب می‌شود که می‌توانیم به‌واسطه آن افراد و نظرها را با خود همراه کنیم. آنچه عنوان شد به این معنا نیست که ما امروز در انزوا به‌سر می‌بریم، بلکه راهی است برای پیشگیری تا هیچ‌گاه به این معضل دچار نشویم. اگر می‌خواهیم چهره‌‌ای درست از کشور معرفی کنیم باید در زمینه دیپلماسی فرهنگی با توانایی بیشتری وارد عرصه شویم؛ موضوعی که متاسفانه در سال‌های گذشته مورد غفلت قرار گرفت. در گام نخست حرکت، به دیپلمات‌های خوبی نیاز داریم تا داشته‌ها و امکاناتمان در عرصه فرهنگ را به‌خوبی معرفی کنند. ما کشوری داریم با باورها و ارزش‌های مشخص خودمان و باید آن را طوری معرفی کنیم که دیگران مجالی پیدا نکنند تا با ملاک و معیار خود دست به ارایه اطلاعات درباره ما بزنند. انتظار من این است که بزرگان و مسوولان فرهنگ و هنر ما موضوعات را، البته با دریافت خود، به‌گونه‌ای معرفی کنند که بتوانیم آنچه هستیم را به‌درستی به جهان نشان دهیم. دیپلماسی فرهنگی از نظر تکنیکی فعالیت‌های متفاوتی را می‌طلبد؛ از یک کنگره یا حضور در جمع بین‌المللی گرفته تا برگزاری برنامه‌های فرهنگی. آمدوشد بین اصحاب فرهنگ راهی برای دستیابی به درک درست از یکدیگر است و تا زمانی که از هم شناخت صحیح نداشته باشیم رسیدن به چشم‌انداز میسر نخواهد بود. حرکت صحیح در این حوزه به این معنی است که باید یکدیگر را با دقت بررسی کنیم، نظرات را بشنویم و به سوال‌‌ها پاسخ دقیق بدهیم. این گفت‌و‌شنود و پاسخ‌دادن نوعی از دیپلماسی فرهنگی است که به باروری و شکوفایی ذهنی متقابل منجر می‌شود و ما را به تفاهم می‌رساند. نقاط مشترک در جهان کم نیست اما متاسفانه در دنیای امروز تحت‌تاثیر حوادث و مسایل سیاسی ناهنجار قرار گرفته‌ایم و به همین دلیل وقتی گفت‌وگوها را افزایش می‌دهیم نقاط مشترک شفاف‌تر‌ و روشن‌تر از قبل می‌شود. بررسی عملکرد هنرهای تجسمی در این مدت کوتاه، چه در بخش خصوصی و چه در بخش دولتی، نشان از بالندگی و اثرگذاری بسیار دارد. امیدوارم بتوانیم شرایط را به‌گونه‌ای فراهم کنیم که این روند از یک حوزه به دیگر بخش‌های هنری و فرهنگی تسری یابد تا به تعامل برسیم.؛ تعامل به‌معنای همکاری فعال طرفین، چون به‌عنوان نمونه امکان دارد شما مدام فیلم‌هایی به دیگر نقاط جهان ارسال کنید اما در نقطه هدف اتفاقی جز سکوت نیفتد. از سوی دیگر شاید طرف مقابل هم به همین صورت عمل کند و باز هم با سکوت مواجه باشیم که نمی‌توان نام تعامل بر آن نهاد. این دیپلماسی فرهنگی است که می‌تواند راهی برای دریافت و شناخت بیشتر مردم نقاط مختلف جهان از فرهنگ ما باشد و شرایطی فراهم بیاورد که از آنچه امروز در جهان به‌عنوان هنر متعالی جریان دارد مطلع شویم. این دریافت اطلاعات قطعا در مسیر رشد جامعه تاثیرگذار خواهد بود. ما در حوزه‌های متفاوت به دیپلماسی فرهنگی نیاز داریم که هر یک جایگاه ویژه‌ای دارد. درک این تفاوت‌ها در حوزه اجتماعی و فرهنگ عمومی، حرفه‌ای و دانشگاهی شرایط خاص خود را می‌طلبد که باید در حوزه دیپلماسی عمومی به آن توجه داشته باشیم. اگر بتوانیم این تفاوت‌ها را به‌درستی در نظر بگیریم و با هر یک از این حوزه‌ها به زبان خودشان صحبت کنیم حتما از مبحث دیپلماسی فرهنگی نتیجه مثبتی به‌دست‌ می‌آید.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.