|

گذري کوتاه بر مفهوم هويت ملي۱

آبي فيروزه‌اي

احمدرضا دالوند

هر دوراني بايد دايره‌المعارف مربوط به فرم‌هاي زمانه خودش را کشف، خلق و ابداع کند. اينچنين است که حلقه‌هاي پيوسته و مستمر تاريخ هنر؛ اعم از فلسفه هنر، جامعه‌شناسي هنر و زيبايي‌شناسي هنر پديد مي‌آيد. اگر اين حقيقت را در مورد ايران بخواهيم بشکافيم، به ضرس قاطع مي‌گويم ما در صد يا 150سال گذشته هيچ کار قابل افتخاري نکرده‌ايم. اگر افتخاري باشد - که هست- مربوط به اجداد و نياکان ماست. براي نمونه هنرمند سليم النفس ايراني توانست اقليم خود را با فراست و دقت تحسين‌برانگيز بشناسد و دريابد که اين اقليم دو رنگ عمده: خاکي و آسماني دارد. پس از چنين دريافتي او توانست کشف حيرت‌آور خود يعني رنگ «آبي ايراني» يا همان «آبي فيروزه‌اي» که در غرب به Persian Blue معروف است را بسازد؛ رنگي شگفت‌انگيز که در معماري و نگارگري و ساير تجربيات بصري ما بي‌نهايت به کار رفته است. البته ديري است که در منابع جديد غربي‌ها از آبي تُرکي، آبي پروس و آبي پاريس نام برده مي‌شود اما نام «آبي ايراني» را بي‌سروصدا از کتاب‌ها و کاتالوگ‌هايشان حذف کرده‌اند. اين رفتار «کوکلوس‌کلان فرهنگي غرب»، در حذف نام «آبي ايراني» مدت‌هاست که بر نگارنده آشکار شده؛ اما وزارت ارشاد، ميراث فرهنگي و دانشگاه‌هاي ما در خواب تاريخي و متوهم خود، حواسشان به حذف اين آبي شگفت و با شناسنامه ايراني نيست. آبي فيروزه‌اي از ترکيب دورنگ خاکي و آسماني به دست آمد و بر کاشي‌ها و نگاره‌هاي متعددي اعم از مينياتور و سفال و آبگينه و... به کار رفت؛ رنگي که پاساز ميان رنگ خاک‌هاي فراخ ما و آسمان وسيع است؛ رنگي که محصول نگاه ژرفي است که هويت را در متن همين اطرافي که متعلق به ماست کشف مي‌کند و به يکي از ارکان هويت ملي و هنري ما براي اعصار متمادي تبديل مي‌کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.