|

رییس انجمن جمعیت‌شناسی:

طرح مجلس برای افزایش جمعیت تنبیه را جایگزین تشویق کرده است

خبرآنلاین: رییس انجمن جمعیت‌شناسی معتقد است که طرح مجلس برای جمعیت با سیاست‌های مقام‌معظم‌رهبری در تضاد است چون سلامت مادر و فرزند را به خطر می‌اندازد. طرح افزایش بارداری و پیشگیری از کاهش رشد جمعیت که کلیاتش چندی پیش در مجلس تصویب شد شرایطی را اعلام کرده که در آن وازکتومی و توبکتومی و شیوه‌های عقیم‌سازی جرم محسوب می‌شود و حبس دو تا پنج‌سال دارد. از سوی دیگر چندی پیش مقام‌معظم‌رهبری هم سیاست‌های تشویقی را برای افزایش جمعیت ابلاغ کردند. محمد میرزایی، رییس انجمن جمعیت‌شناسی ایران معتقد است که طرح مجلس در تضاد با سیاست‌های ابلاغی مقام‌معظم‌رهبری است. چون به‌جای تشویق، تنبیه را در نظر گرفته است. ‌همانطور که می‌دانید کلیات طرح افزایش بارداری و پیشگیری از کاهش رشد جمعیت در مجلس تصویب شده است. این درحالی است که مقام‌معظم‌رهبری چندی پیش سیاست‌های کلی جمعیت را ابلاغ کردند. طرح مجلس با سیاست‌های کلی جمعیت در یک راستاست؟ کاملا در تضاد است؛ چون سیاست‌های جمعیتی مقام‌معظم‌رهبری در 14 بند است که در آن بر بهداشت مادر و کودک تاکید دارد. اما طرح مجلس کاملا آن را نقض می‌کند. در این مصوبه آمده که شیوه‌های پیشگیری مانند وازکتومی غیرقانونی است و حبس دارد. با غیرقانونی‌شدن وازکتومی و توبکتومی زیرزمینی می‌شود که زیرزمینی‌شدن تنها به بدترشدن مساله کمک می‌کند. الان همه شهرهای ما امکانات بهداشتی درستی ندارند، در گذشته وزارت بهداشت در مناطق محروم به مردم کمک می‌کرد تا بهداشت باروری و رابطه زناشویی رعایت شود. الان با این شرایط خطرات زیادی برای آنها وجود دارد. از طرفی ممکن است که سلامتی مادر برای زایمان‌های بعدی خطرناک باشد و نیاز به این عمل‌ها داشته باشد. همچنین این مصوبه مشخص نکرده که دو تا پنج‌سال حبس برای پزشک است که عمل را انجام داده یا فردی که تقاضای آن را داشته است. ‌با این حساب این طرح جنبه تشویقی ندارد. نه چون مجلس به‌جای تشویق، تنبیه را در نظر گرفته است. به نظر من اگر قرار به تشویق است مجلس باید طرح عدم اجرای مرخصی 9 ماهه زایمان را پیگیری ‌کند یا ازدواج را آسان کند. اگر سن ازدواج دوسال پایین بیاید می‌تواند تاثیر بارزی روی باروری کلی بگذارد؛ جمعیت روندی خودتعادلی دارد. الان میانگین سن ازدواج مردان ۲۸ و زنان ۲۴ سال است. این سن ازدواج نمی‌تواند یکدفعه به ۱۸ برسد. اما اگر به ۲۲ سال برسد، باروری به بالاتر از حد جانشینی می‌رسد. البته این فقط یک راه صفرنشدن رشد جمعیت است. ‌به‌راحتی می‌توان از صفرشدن رشد جمعیت جلوگیری کرد؟ در علم جمعیت‌شناسی گفته می‌شود که تغییرات جمعیتی تابع منحنی لجستیک است. منحنی لجستیک یک منحنی به شکل S است که در آن در مدت کوتاهی از یک تعادل به تعادل دیگری می‌رسیم. رشد جمعیت چه در دنیا و چه در ایران، روندی استثنایی را طی کرده است. جمعیت دنیا تا ۱۶۰ یا ۱۷۰ سال قبل یعنی تا سال ۱۸۴۰ هنوز یک‌میلیاردنفر هم نبود اما از سال ۱۸۴۰، هفت‌بار به جمعیت جهان یک‌میلیاردنفر اضافه شده است. در کشور ایران هم در قرن ۱۴ هجری‌شمسی جمعیت به زحمت به ۱۰میلیون‌نفر می‌رسید و الان به نزدیک ۸۰میلیون‌نفر می‌رسد. یعنی جمعیت کشور ما تقریبا طی ۹۰ سال هشت‌برابر شده است. پس باید توجه داشته باشیم که با تغییر و تحولات اساسی در رابطه با چارچوب مسایل جمعیتی مواجه بوده‌ایم. اما در کل جمعیت خود تعادل است و نباید مردم را به استرس انداخت. نگرانی‌هایی که برای جمعیت وجود دارد، درباره به‌هم‌خوردن تعادل جمعیتی و کاهش درصد جمعیت جوان است. این اتفاق محتمل نیست؟ ما قحطی جمعیت و فقر جمعیت نداریم. از ۱۳۳۵ تا الان سالی یک‌میلیون‌نفر به جمعیت ایران اضافه شده و ادامه دارد. آمارهای سال گذشته ثبت احوال، آمار ولادت را بیش از یک‌میلیون‌و۴۰۰هزارنفر اعلام می‌کند و آمار مرگ‌ومیر را کمتر از ۴۰۰هزارنفر. این دو را از هم کم کنید می‌شود بیشتر از یک‌میلیون‌نفر و این روند حداقل تا سال ۱۴۰۰ ادامه دارد. الان در فرصت طلایی جمعیتی هستیم که تا ۳۰ ،۴۰ سال ادامه دارد. یعنی بیش از ۷۰درصد جمعیت ما جمعیت فعال است. فقط اگر بتوانیم تلاش کنیم این خیل عظیم جوانانی را که در سنین ۲۵ تا ۴۰ سال قرار دارند از نظر تحصیلات عالی، اشتغال، ازدواج و مسکن تامین کنیم، می‌توانند جهش اساسی ایجاد کنند. ‌برخی حقوقدانان معتقدند طرح مجلس مشکلات حقوقی دارد چون هم دخالت در زندگی مردم است و هم اینکه قوه‌قضاییه به‌دنبال کاهش جرم‌زدایی است اما این مصوبه خلاف آن است. فرزندآوری خصوصی‌ترین تصمیم زوجین است و نهایتا آنها هستند که در این زمینه برنامه‌ریزی می‌کنند. این برنامه‌ریزی هم به مجموعه پیچیده‌ای از عوامل اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی مربوط می‌شود. الان میانگین سن ازدواج افزایش یافته و در حال حاضر برای زنان و مردان به ترتیب به حدود 24 و 28 سال رسیده است. اما اگر سن ازدواج زنان دوسال کاهش یابد می‌توان امیدوار بود که باروری به بالای سطح جانشینی برسد. به نظر من در سطح کلان وظیفه جامعه، دولت و دستگاه‌های برنامه‌ریزی این است که در تنظیم تعداد فرزندان به آنها کمک کنند و با زمینه‌سازی‌های فرهنگی و تسهیل ازدواج جوانان تلاش شود یا اینکه کسانی که بچه‌دار می‌شوند از مالیات معاف شوند؛ نه اینکه با زور و اجبار آنها را تشویق کنند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.