|

ما سزاوار شهری زیبا هستیم

سیدمحسن هاشمی

پژوهشگران مطالعات شهری بر این باورند که پس از آلودگی هوا بدترین گونه آلودگی، آلودگی بصری است. آلودگی بصری مانع تمرکز، درهم‌شکننده قوای فکری و موجب اغتشاش دماغی می‌شود. برای خرید کتابی با موضوع رنگ، گذرم به میدان انقلاب می‌افتد. زمان دانشجویی‌ام اما هرهفته به این میدان آمدوشد داشتم یا برای خرید کتاب و مجله و رفتن به سینما عصر جدید یا گذر برای رفتن‌‌وآمدن به و از ترمینال جنوب. به‌ناچار از پله‌های پل عابر واقع در ضلع جنوبی خیابان کارگر بالا می‌روم. لختی در آن بالا روی عرشه پل درنگ می‌کنم. منظره البرز به برکت توقف عرضه بنزین‌های پتروشیمی در تهران خودنمایی می‌کند. سمت چپ نمایی از یک مسجد که معماری‌اش قرابتی با فرهنگ و تمدن ایران ندارد چشم‌آزار است. گنبد و مناره‌ای نیمه‌کاره با آهن که در زیرش چند مغازه خیاطی و میوه‌فروشی به‌طرزی زشت و نامرتب این نامعماری مسجد را چند برابر عیان می‌کنند. میدان انقلاب اسلامی و یک مسجد آن‌هم بدون قرابت با تاریخ چندساله معماری مساجدی که در جهان زبانزد هستند چون یزد، اردستان، اصفهان، کاشان و مشهد! نگاهم را دور می‌کنم. نمای ساختمان جهاد و کشاورزی که اینک سال‌هاست که تبلیغات موسسه «گ...» روی آن ساختمان قرار دارد و ظاهرا بنا نیست عملیات نوسازی این ساختمان پایان یابد. اما خود فلکه را می‌بینم که سه‌سال است به بهانه اینکه تزییناتش با ستاره حضرت داوود قرابتی دارد ویرانه شده و هنوز با بنر‌های نه‌چندان‌زیبا دورش را پوشانده‌اند. چشم به این سوی خیابان ضلع شمال‌شرقی میدان می‌گردانم. نمایی زیبا از ساختمانی چندطبقه که به ساختمان‌های وارطانیان معروف است خودنمایی می‌کند. از پله‌های پل پایین می‌آیم. پیاده‌راهی تنگ و باریک با انبوه مردمی که از فرط گرما و تشنگی دور دو آبمیوه‌فروشی ضلع جنوب‌شرقی گرد آمده‌اند و بر تنگی پیاده‌راه افزوده‌اند توجهم را جلب می‌کند. فاصله این پیاده‌راه به‌نظر کمتر از سه‌متر است. جایی خوانده‌ام که مسیر میدان و خیابان انقلاب نزدیک به 700هزارنفر تردد روزانه دارد و این محدودیت فضای پیاده پاسخگوی حجم مراجعان و عابرانش نیست. برای پیداکردن کتابم به چند فروشگاه دور میدان مراجعه می‌کنم. هریک از مغازه‌ها تابلویی بزرگ و متفاوت از دیگری دارد که مانع جذابیت بصری است. یکی از آنها تا دومتر به پیاده‌راه پیش آمده و تابلویش را نصب کرده است. چکه‌ای آب بر صورتم می‌افتد بالا را نگاه می‌کنم. این مغازه کولر آبی‌اش را زیر تابلویش مشرف بر پیاده‌راه کار گذاشته است. چندین موتوسیکلت در پیاده‌راه در حال دورزدن یا پارک موتور‌هایشان مزاحم حرکتم می‌شوند. این‌همه مرا از خرید کتاب منصرف می‌کند و به این فکر فرو می‌برد که چرا این‌همه منظر میدان انقلاب نازیبا و ضد پیاده شده است. آیا ما سزاوار داشتن شهری زیبا و پیاده‌محور نیستیم؟ آیا همه‌چیز باید قربانی تبلیغات اقتصادی و تسهیل حرکت خودرو شود؟

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.