|

همسایگان افغانی پل مدیریت

گودالِ زندگی

سعید برآبادی: از آن دور، گنبد فیروزه‌ای مسجد دانشگاه امام صادق پیداست، برج میلاد هم دیده می‌شود، برج تهران هم همین‌طور، سمت غرب آسمان هم پر است از ساختمان‌های بلندی که گودی «اسلام‌آباد» را بیشتر توی چشم می‌کنند. کنار کانالی که از زیر پای پل مدیریت می‌گذرد، زندگی در ارتفاع 10، 20متر پایین‌تر از اتوبان چمران، جریان متفاوتی دارد. خانه‌ها و آلونک‌های یک‌طبقه سر از خاک بیرون آورده‌اند و لای درخت‌های باغات قدیمی سرک می‌کشند. از اتوبان می‌شود پشت‌بام‌هایی را دید که میزبان دیش‌های ماهواره است و خیابان شهید دیندار که وسط این محله نوپا اما آزرده، خم‌وراست می‌شود. اگر «عیدی» نباشد، محال است بتوان تنها وارد کوچه‌پس‌کوچه‌های اینجا شد؛ پسر جوان افغانی که راننده یک تاکسی سبز در خط «مدیریت- دریا»ست، بی‌آنکه حتی یک دانگ تاکسی به نامش باشد. «اسلام‌آباد» تهران، سر در لاک خود دارد و از گرمای خرداد هراسان است. «اینجاست». عیدی می‌گوید. می‌رویم داخل. گوسفندی دارد زایمان می‌کند. بچه‌های افغان ایستاده‌اند به تماشا و سر بره که بیرون آمد صدای شادشان می‌ریزد توی کوچه. می‌روند طرف جنگل، پشت‌به‌پشت دیوار دانشگاه و استخر. آنجا چاله‌ای از آب کثیف، جایی برای شنای آنها فراهم کرده. عیدی نهیب می‌زند: «برید بیرون از آب، از خدا بی‌خبرها!» و بعد می‌خندد: «ما اینجا کمبودی نداریم. تازه آب هم آمده. 10سال پیش باید می‌آمدی می‌دیدی، چه وضعی داریم. پایداری کردیم، شهرداری رضا شد برق داد، آب داد اما هنوز هم سختی دارد؛ مشکلات کلان یکی، دو تا نیست.» شرشره‌ها و پارچه‌های آویزان یک ساختمان با باد گرم تکان می‌خورند. شب نیمه‌شعبان اینجا عروسی بوده. پیرزن که سر تا پاش حناست می‌آید بیرون: «چه خواستی اینجا؟»- برای گزارش آمدم، از وضع شما - از شهرداری بودی؟- نه از روزنامه. صدای وزوز دکل‌های برق توی گوش‌ها لانه کرده، آنها نمی‌شنوند چون عادتشان شده، اما برای غریبه‌ها دیوانه‌کننده است. پیرزن، در کنتور آب را باز می‌کند. آن تو چیزی تکان می‌خورد اما در تاریکی دیده نمی‌شود: «موش! موش! دارند پایه خانه‌ها را می‌جوند.» بیشتر شبیه گربه هستند، چاق و پررو. زن می‌گوید یک‌سالی می‌شود که از آن طرف اتوبان یعنی از «ده ونک» آمده‌اند و حمله کرده‌اند اینجا. بعد بچه‌ها دست می‌کنند و یک چیز سنگین را از داخل چاله کنتور می‌کشند بیرون؛ یک موش مرده. عیدی می‌گوید: «گفتند باید ده ونک را خالی کنیم، گفتیم کجا؟ گفتند هرجا، اینجا نه. آمدیم این طرف اتوبان. آن موقع تازه داشتند چمران را می‌ساختند. صبح‌ها در کارگاه آقای [نامش را به یاد نمی‌آورد] کار می‌کردیم، شب‌ها همین‌جا برای خودمان اتاق می‌ساختیم. سخت سرما بود، ناچار بودیم. اما شهرداری بلدوزر می‌انداخت و خراب می‌کرد.» جدال آنها یک روز بالاخره تمام شد. شهرداری تسلیم مهاجران شد و تصمیم گرفت به‌جای تخریب آلونک‌هایشان، روی ساخت‌وساز اسلام‌آباد چشم بپوشد اما آنها را از هرگونه خدمات محروم کند بلکه زودتر بروند. اما ماندند: «کجا می‌رفتیم؟ من بچه‌ام جمعه شوهر گرفت. همین‌جا بزرگ شده بود، همین‌جا کار می‌کنه، کجا می‌رفتیم.» پیرزن لب‌هایش را جمع می‌کند و لقمه‌ای گوشت کوبیده آبگوشت دیشب را با شمبلیله و ریحون تعارفم می‌کند. از سقف صدای جیرجیر می‌آید، می‌ترسم، لقمه را نمی‌گیرم. می‌پرسم این خانه‌ها امن هستند؟ - «چه امنیتی؟ به ما اجازه ندادند زمین را بکنیم و شفته کنیم، همین حوالی 10 بار خراب شد و دوباره ساختیم. حالا سقف ایرانیت است، پی‌ها هم لوله 14 فاضلاب.» اما هیچ نگرانی از زلزله وجود ندارد. بی‌سروصدا کنار اتوبان چمران زندگی می‌گذرانند و خوشحالند که در ولایت غریب توانسته‌اند نه مالکیت زمین، که لااقل مالکیت یک سقف را داشته باشند. سوار تاکسی عیدی، از اسلام‌آباد خارج می‌شویم. آن طرف‌تر، جنگل قدیمی کاملا کچل شده، می‌گوید کار ما نیست. اما شاید دارد به هموطنانش ارفاق می‌کند. بخشی از این درخت‌ها را افغانی‌ها بریدند و سوزاندند، بخشی را هم شهرداری. بزرگی گفته بود، خوشبختی نسبی است؛ افغانی‌های ساکن اسلام‌آباد، این شانس را داشته‌اند که حالا در جوار یکی از گران‌ترین محله‌های تهران زندگی کنند؛ بی‌آرتی ارزان سوار شوند و شب‌ها روی پشت‌بام خانه خودشان، بالش بگذارند، هندوانه پاره کنند و به آخرین تکه‌های جنگل سرسبز حاشیه اتوبان خیره شوند. فقط چه حیف که اسلام‌آباد 10، 20متر پایین‌تر از سطح زمین است، انگار که یک چاله باشد برای یک استعاره نگفتنی. صدای «بع‌بع» آرام بره سفید در همهمه سرعت چمران گم می‌شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.