|

تیغ تبلیغ رسانه ای «داعش»

سعید برآبادی

به‌سادگی آب‌خوردن سر می‌برند، تیرباران می‌کنند و تازه اینها چیزی نیست؛ در این ابعاد، رفتارهای خشونت‌آمیز تکفیری‌های «داعش» بی‌شباهت به کشتارهای وحشیانه‌ای که هر روز در دنیا به راه می‌افتد و آتش به جان مردم شهر و کشوری می‌زند، نیست. ماجرا آنجا تغلیظ می‌شود که تمامی این توحش‌ها توسط دوربین‌های همیشه حاضر به‌ثبت می‌رسد و در رسانه‌ها به شکل گسترده‌ای منتشر می‌شود. این دوربین‌ها از کجا وسط بیابان همیشه حاضرند؟ این دوربین‌های فیلمبرداری چطور می‌توانند از تیرباران گروهی آدم‌ها تصویر بگیرند و منتشرش کنند؟ انتشار این میزان خشونت در قالب‌های آشنای هنری با چه هدفی انجام می‌شود که تکفیری‌های «داعش» هر روز در انتشار آنها سختکوش‌تر از قبل است؟ پتانسیلی نهفته مهران مهاجر، عکاس و استاد دانشگاه معتقد است چنین پدیده‌هایی در حوزه خشونت مدرن هستند و به‌همین‌خاطر، همان‌طور که بلدند چطور از هواپیما و اسلحه استفاده کنند، می‌دانند که چطور باید از دوربین عکاسی برای مقاصد خود بهره ببرند: «در تاریخ عکاسی کمتر شاهد چنین عکس‌هایی با این میزان خشونت بوده‌ایم و تا جایی که به خاطر دارم تنها پس از کمون پاریس بود که عکس‌های مونتاژشده‌ای با محور تبلیغ خشونت منتشر شد تا نشانگر اعمال سلطه و خشونت باشد.» در دنیای امروز او به عکس‌های منتشرشده از زندان ابوغریب اشاره می‌کند که دوباره نمایش خشونت از سوی خشونت‌ورزان مدنظر عکاس بوده و نتیجه می‌گیرد: «اگر چنین پتانسیلی در عکاسی باشد که تبلیغ‌کننده خشونت شود حتما پتانسیل نهفته‌ای هم هست که می‌شود با اتکا به آن از مدیوم عکاسی برای مقابله صلح‌آمیز و انسان‌دوستانه با خشونت «داعش» بهره برد.» برخی معتقدند برای دامن‌نزدن به خشونت تروریست‌های «داعش» باید به انتشار این عکس‌های خون‌پاش‌ و‌ غیرانسانی، بی‌توجهی کرد، تحویل‌شان نگرفت تا وارد بازی با حریف در زمین او نشد اما به‌نظر می‌رسد تجربه ترکیه در این زمینه با ما ایرانی‌ها کاملا متفاوت باشد. پرس‌وجوی خبرنگار «شرق» از آگاهان ترکیه نشان می‌دهد مسلمانان این کشور کمتر از ما ایرانی‌ها به ماجرای تکفیری‌های «داعش» واکنش نشان داده‌اند و شاید علتش این بوده که در حافظه جمعی مردم ترکیه بر خلاف ایران، سابقه روشنی از عراق نیست. ایرانی‌ها، حضور عراق را در جوار کشورشان سال‌هاست که با عقبه یک جنگ‌تحمیلی احساس کرده‌اند اما در روزگار خروج رژیم بعث باز هم این ایرانی‌ها بودند که همسایه غربی خود را تنها نگذاشتند. در این میان انگار سنی‌بودن مسلمانان ترکیه هم چندان بی‌تاثیر نیست و شاید به همین خاطر باشد که مردم ترکیه بی‌حواس به خشونتی که دارد در جنوب کشورشان انسان‌ها را از پا درمی‌آورد، ممکن است حتی به «داعشیان» هم کمک مالی کرده باشند؛ حتی اگر این حقه‌ای تصویری و صرفا بهانه‌ای برای مشروعیت‌بخشی تکفیری‌های «داعش» به خودش باشد. اما اگر مدل ترکیه درباره ما مصداق نداشته باشد، باید با خشونت «داعش» چه کنیم؟ تبری آیا ممکن است روزی، بذر خشونتی که از طریق این عکس‌ها به جامعه ایرانی رسوخ کرده، به بار بنشیند و خشونتی تازه بیافریند؟ دکتر «محمدمراد بیات»، استاد جامعه‌شناسی پاسخ سومین پرسش این گزارش را به «شرق» می‌دهد و تاکید می‌کند: «اسلام آمده تا انسان، انسانی‌تر زندگی کند و بنابراین انتشار رسانه‌ای خشونت تکفیری‌های «داعش» در این سطح گسترده؛ اتفاقا موجب کاهش خشونت در میان گروه‌ها و افرادی می‌شود که مستعد خشونت هستند.» او معتقد است بسیاری از گروه‌ها برای تبری‌جستن از تکفیری‌های «داعش»، دنباله‌رو این گروه در خشونت‌پروری نخواهند بود و البته اگر اینطور شود، شاید بتوان گفت ابزاری که این گروه تروریستی با آن به‌دنبال کسب هویت است، روزی همچون تبر به ریشه خودش خواهد زد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.