بازدارندگی سیاسی ایران پس از 92
حامد طبیبی
ایران یکی از پایههای اصلی حل مسایل عراق و منطقه است؛ اکنون این گزاره مورد پذیرش افرادی است که چندی قبل برای گرفتن دستور حمله نظامی به ایران از «کنگره»، بیتاب و بیقرار بودند! از دل علنیشدن تهدید تروریستهای خشن «دولت اسلامی عراق و شام»، برگبرنده «ثبات سیاسی و امنیتی» کشوری مهم در معادلات منطقه، بیش از پیشرو شده است و احتمالا «لیندسی گراهام» (Lindsey Graham) سناتور ارشد 58ساله و جنگطلب جمهوریخواهان را به این نقطه رسانده که وقتی تهدید تکفیر و تروریسم سلفی تکفیری، کارد را به مغزاستخوان غرب رسانده پس: «آمریکا باید بنشیند و با ایران بر سر بحران عراق مذاکره کند. ایرانیها میتوانند کاری کنند که بغداد سقوط نکند». اما چگونه این باور پدید آمده و چگونه قابل تقویت و ارتقا خواهد بود؟ 1- این روزها بیش از قبل، سخن از اشراف اطلاعاتی و نظامی نیروهای امنیتی و نظامی ما در خاورمیانه متلاطم است و مرزهای ایران از گذشته حتی با وجود وقایعی چون جنگ افغانستان، عراق و سوریه، مرزهای آرامش نامیده میشود. در بیانی جزییتر، حال که تهدید یک گروه «دستساز» ریالهای سعودی و حمایتهای قطری و ترکی، جدیتر شده است، اهمیت اقتدار در
حوزه نیروهای مسلح، اهمیتی مضاعف مییابد. پس از پایان جنگ هشتساله ایران و عراق، کاستیهایی که در آن مقطع در پارهای موارد، دست قهرمانان ما در میدان جنگ را خالی میگذاشت حتما باید با «تدبیر» حل میشد. معاونت جهاد خودکفایی و سایر مراکز تحقیقاتی و سایتهای تولید سلاح و موشک در سایر بخشهای نیروهای مسلح، این مهم را بر عهده گرفتند. مراد از این نوع آمادگی، نادیدهانگاشتن فناوری پیشرفته غرب و به ویژه ایالات متحده در حوزه نظامی و امنیتی نبود و کسی در نیروهای مسلح نیز بنای مقایسه تکنولوژیک میان این دو را ندارد. اما تامین نیاز صددرصدی مدافعان کشور و نوعی بومیسازی در «رزم»، «تعقیب و مراقبت»، «آفند و پدافند» و بخشهای موسوم به «ارکان» در اطلاعات خارجی و ضدتروریسم، حتما کارآمدی این حوزه حیاتی را افزایش داده است. از دیگر سو، باور ملی این است که اگر این نیروهای ملی که هر یک از ما، دوست یا عزیزی را در این نهادهای مهم داریم، به لحاظ رویکرد ملی که دارند و بنا بر توصیههای بنیانگذار فقید جمهوری اسلامی نیز باید نقشی بیطرف در عرصه داخلی ایفا کنند، آنها همیشه مورد حمایت همه طرفها ی سیاسی و آحاد مردم قرار دارند و مایه
دلگرمی یک ملت برای نیل به امنیت پایدار بهعنوان زیرساخت هر نوع توسعه. 2- ایرانیان این روزها، ارزش ثبات و امنیت حاکم در کشور را با وجود فعالیتهای تروریستها در منطقه، بیش از گذشته میدانند. اگر روزی، سیاست و امنیت بیارتباط با معیشت و رفاه و زندگی بهتر تلقی میشد، امروز «امنیت ملی» و «مشارکت سیاسی» از ارکان اصلی توسعه و رشد بهشمار میآید. این امر نهفقط در شهرهای مرزی که این روزها در سراسر ایران باید مورد توجه ما باشد. تکفیریها در ظاهر، «جنگ نیابتی» را دنبال میکنند و «عجمستیزی» را حق خود میدانند هر چند وقتی به شهرهای سنینشین عراق هم ورود میکنند، ناشیانه برای قتل، غارت و ساختن پشته از کشته لحظهای درنگ به خود راه نمیدهند. هوشیاری برای یاریرساندن به دستگاه اطلاعاتی کشور برای خنثیسازی نقشههای تروریستی، نباید مورد غفلت واقع شود؛ دستگاه اطلاعاتی که وزیری همراه مردم را به خود میبیند که تاکید میکند: «باید کار اطلاعاتی صورت گیرد اما نباید دلی شکسته شود.» ممانعت از امکان ایجاد فضای ناامن توسط سلفی تکفیریها، موضوعی کاملا جدی و وظیفهای ملی است. 3- بارها بر سر مفهوم امنیت ملی و بازدارندگی سیاسی، مباحث
جدی میان نخبگان و اصلاحطلبان با برخی گرایشهای سیاسی در ایران، در گرفته است. معتقدان به «نرخ مشارکت سیاسی» جامعه بر این باور بودند که در کنار توجه به مولفههای نظامی و امنیتی و «بالانس» منطقهای و فرامنطقهای، این مردم هستند که ضریب امنیت ملی را به شدت افزایش خواهند داد. انتخابات سال 92 و امکان ایفای نقش ملت در این حوزه، به روی کارآمدن چهرهای منجر شد که پیشنهاد «جهان عاری از خشونت و افراطیگری» او همانند نامگذاری سال گفتوگوی تمدنهای خاتمی، با اجماع مجمع عمومی به تصویب رسید. روحانی در اجلاس «سیکا» از چند رییس دولت منطقه و آسیای میانه شنید که حضور او، خطر جنگ و خشونت در منطقه و جهان را به حداقل رسانده است و غرب درست به همین دلیل ناگزیر میز مذاکره را به رفتارهای هشت سال پیش از آن، رجحان داده است. حالا حسن روحانی در جمع هوادارانش در سالگرد انتخابات 92، از موضع اقتدار برخاسته از تعامل با جهان، برای تروریستها خط و نشان میکشد و دیپلماسی منطقهای و جهانی خود را فعال میکند. 4- وهابیون به دنبال دستمایهای برای توجیه رفتار غیرسازنده خود مسلط در برخی کشورهای عربی هستند که با عصبیت به خرج دادن در افکار پوسیده
آنها- که آن را با لعاب تکنولوژی وارداتی برای آرایش شهرها و نوع زندگی خود و فریب افکارعمومی کشورهای جهان سوم پنهان کردهاند- تفکر «دوران جاهلیت» اعراب را تداعی میکنند. ترویج سلفیگری افراطی، جرقهای است که در ذهن آنان زده شده است. این فرصتی است تا روشنفکران ایرانی مسلمان که دارای «برد جهانی» هستند باید به میدان آمده و با نوعی دیپلماسی عمومی و گفتوگوهای علمی و دانشگاهی، اسلام طالبانی و تکفیری را بیش از گذشته مهجور سازند. 5- درس گرفتن از گذشته و اندیشیدن به آینده با تکیه بر تجارب پیشین، امری تحسین شده و بایسته است. یکی از دغدغههای نیروهای تحولخواه و اصلاحطلب در کشور پیش از انتخابات سال 92، این بود که آیا همه نیروهای موثر حاضر هستند برای یک ایران توسعهیافته، همراه دولتی میانهرو یا اصلاحطلب شوند؟ آیا آنان با مقایسه دوران اصلاحات و پس از آن، باور کردهاند که برای رشد شاخصها در همه عرصهها، باید به این نوع مدیریت اعتماد کرد و با آن همراه شد؟ فرصت کمی برای تندروهایی که از قضا از حیث مرام و مسلک، در پارهای موارد مشابهتهایی با نیروهای سلفی دارند، باقی است. آیا آنها دست از کارشکنی برداشته، منافع شخصی و
باندی حاصل از رانتهای هشت سال گذشته را رها کرده و به کمک دولت و انسجام ملی میشتابند و تخریب چهرههای ملی و مورد وثوق مردم و دولت برخاسته از رای حداکثری را کنار میگذارند؟ آنگاه ایران است که اسلام پیشرو را نمایندگی میکند؛ اسلامی که نقطه مقابل چهرههای پوشالی چون «اسامه بن لادن»، «ابومصعب الزرقاوی»، «ابوبکر البغدادی» و «شکیر وهیب» قرار دارد و به قول خاتمی، «مردمسالاری سازگار با دین» را تئوریزه کرده است. 6- تکلیف غرب با سعودیها و کشورهای اقماری عربستان، باید روشن شود. حالا بهتر میتوان دلیل نگرانی رژیمهای مرتجع منطقه از توافق هستهای ایران و غرب را درک کرد. کانونهای تولید افراطیگری در سایه دیپلماسی منفعل غرب به ویژه ایالات متحده با این کشورهای بیثبات و غیرقابل پیشبینی، بالیدهاند. ایالات متحده بهتر است به ایران باثبات فکر کند تا خاندانهای «هزار تو»یی که در باد دلارهای نفتی خود خوابیدهاند و حاضرند با صدور تروریسم کور طالبانی و تکفیری، منطقه و جهانی را به آتش بکشند اما وهابیت، «مالک» منطقه باشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.