|

رسانه‌ای‌شدن یک خبر پس از ۲ هفته

«فرای» سوزانده شد

فرزانه ابراهیم‌زاده: پیکر ریچارد فرای سوزانده شد. با سوزانده‌شدن پیکر این ایران‌شناس مشهور، پرونده وصیت برای خاکسپاری او در ایران، اجرانشده بسته شد. البته پیکر فرای بعد از نزدیک به 73روز از درگذشتش سوزانده شد اما این خبر روز گذشته همزمان با نودمین روز درگذشت این ایران‌شناس برجسته آمریکایی رسانه‌ای شد. دکتر تورج دریایی استاد تاریخ ایران و جوامع فارسی‌زبان دانشگاه کالیفرنیا در شهر ارواین آمریکا و همکار او که برای برگزاری یک سخنرانی به تهران آمده بود در گفت‌وگو با ایسنا با تایید این خبر گفت: «دو هفته پیش، خانواده پروفسور فرای پس از 73 روز انتظار برای رسیدن خبری از ایران و دادن اجازه برای دفن پیکر این ایران‌شناس در این کشور، بالاخره تصمیم گرفت پیکر او را بسوزاند؛ اما هنوز نمی‌دانم قرار است با خاکستر او چه کنند.» ریچارد نلسون فرای ایران‌شناس شناخته‌شده آمریکایی چندسال پیش از مرگش وصیت کرده بود که بعد از مرگ، پیکرش را در کنار آرامگاه استادش آرتور پوپ در کناره‌شمالی زاینده‌رود دفن کنند. وصیتنامه‌ای که توسط دو رییس دولت قبلی ایران تایید شده بود و آنها قول داده بودند که به وصیتش عمل کنند. اما دولت یازدهم که مرگ فرای در زمان آنها رخ داد، ترجیح داد تا وارد این مساله نشود و در قبال این موضوع سکوت کند. تنها چندهفته بعد از درگذشت فرای در نامه‌ای که از سوی محمدجواد ظریف وزیر امورخارجه ایران خطاب به محمد نهاوندیان، رییس دفتر رییس‌جمهوری نوشته شد، به اعلام آمادگی مرکز دایره‌المعارف بزرگ اسلامی در مورد تحویل پیکر ریچارد فرای در فرودگاه و به خاکسپاری وی اشاره شده است. ظریف در این نامه خواست تا ضمن صدور دستور در این رابطه از سوی دفتر ریاست‌جمهوری، وزارت امورخارجه نیز در جریان امور قرار گیرد. با انتشار خبر درگذشت فرای برخی از نزدیکان او و کسانی که در ایران از این وصیتنامه خبر داشتند درصدد عمل به آن برآمدند. یکی از آنها دکتر سیدکاظم موسوی‌بجنوردی بود که از سوی فرای نیز به‌عنوان وصی انتخاب شده و به‌دنبال گرفتن موافقت برخی مسوولان برای انتقال پیکر فرای به ایران بود. اما این اقدام و خواست بسیاری از چهره‌های فرهنگی با حمله شدید تندروها روبه‌رو شد و در نهایت نیز جمعی از لباس‌شخصی‌های در اصفهان به آرامگاه پوپ (دیگر ایران‌شناس مدفون در حاشیه زاینده‌رود) حمله کردند و اطراف آن را که از بناهای ثبت در آثار فرهنگی است، شعارنویسی کردند. بعد از انتشار خبر سوزانده‌شدن پیکر فرای در تماسی از دکتر بجنوردی درباره اقدام خانواده او پرسیدیم. اما او از این اتفاق ابراز بی‌اطلاعی کردند و ترجیح داد در این مورد صحبت نکنند. بر اساس اعلام خانواده فرای او در وصیتنامه خود ترجیح نخستش دفن در اصفهان بود. او قبل از مرگ گفته بود در صورت فراهم‌نشدن امکان خاکسپاری در یزد یا شیراز و در صورت فراهم‌نشدن هیچ‌کدام از این شرایط سوزانده شود. به این ترتیب بعد از بلاتکلیف‌ماندن بیش از دوماه پیکر او همسر آسوری ایرانی فرای به آخرین خواست او که سوزانده‌شدن بود، عمل کرده است تا در نهایت این پرونده بسته شود. جاسوس‌دانستن فرای؛ موضوعی بود که نه‌تنها همسر و دوستانش که خودش نیز پیش از مرگ آن را تکذیب کرده است. فرای چند هفته پیش از مرگ در نامه‌ای به افشین زند از دوستان نزدیکش این موضوع را رد کرده بود. در این نامه که زند در اختیار «شرق» قرار داده بود، آمده است: «اتهام اینکه برای سیا فعالیت می‌کردم و چیزهای دیگر شبیه این را قویا رد می‌کنم.» البته در مقابل نظر منتقدان برخی از چهره‌های فرهنگی و سیاسی چون علی مطهری خواستار عمل‌کردن به وصیت فرای شدند. ریچارد فرای بیش از 70سال از زندگی خود را صرف مطالعه و پژوهش روی تاریخ و فرهنگ فلات ایران کرده بود؛ از سغد تا تبریز و از خراسان تا خوزستان. از شرق تا غرب ایران‌زمین موضوع پیگیر او یکی از آخرین بازماندگان و ادامه نسل ایران‌شناسان و شرق‌شناسان بود که بنیان شرق‌شناسی را در دانشگاه‌های جهان گذاشتند. او یکی از مدافعان نام خلیج‌فارس در مقابل ادعای جعلی کشورهای عربی بود و همواره بر فارس‌بودن آن تاکید داشت.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.