|

تکفیری‌های داعش در فکر تصرف بغداد

محمدعلی عسگری

یورش ناگهانی گروه موسوم به داعش که با تصرف موصل شروع شد تا پشت دروازه‌های بغداد پیش رفت. این گروه از ابتدا نام عملیات خود را «پاکسازی پایتخت بنی‌عباس...» اعلام کرده بود. بنابراین به روشنی از همان ابتدا معلوم بود هدف اصلی گروه مذکور تصرف بغداد است؛ هدفی که همچنان بر آن پافشاری می‌کند. گروه تکفیری داعش، ترکیبی از نیروهای باقیمانده القاعده در عراق است که بعدها با مجموعه‌ای از افسران بعثی فراری عراق ترکیب شد. این مجموعه چند سال پیش زیر نظر غیرمستقیم سوری‌ها مدیریت و سازماندهی شده بود تا در عراق با انجام عملیات تخریبی و تروریستی به نیروهای آمریکایی ضربه بزند. بعدها گروه تکفیری داعش با وقوع تحولات سوریه به این کشور نقل مکان کرد و به دلیل اختلافات فاحشی که با سایر گروه‌های مخالف سوری از جمله ارتش آزاد و جبهه النصره داشت، کمابیش از یک نوع مصونیت برخوردار شد و توانست به‌سرعت رشد کرده و تکثیر شود. حتی در مواردی گفته می‌شود به صورت غیرمستقیم دولت سوریه از این گروه و نفوذی‌هایی که از قبل در بین صفوف آنها داشت، برای ضربه‌زدن به سایر گروه‌های مخالف خود استفاده می‌کرد. شش‌ماه پیش، گروه تکفیری داعش با انتقال نیروهای خود به عراق تصمیم گرفت فلوجه و رمادی را به تصرف خود درآورد که در این کار تاحدودی موفق بود. دولت نوری‌المالکی ابتدا با انجام برخی حملات هوایی و زمینی و سپس با اتخاذ برخی تدابیر سیاسی از جمله بسیج عشایر و دادن مهلت‌های چندروزه یا چندماهه تلاش کرد آنها را خلع‌سلاح کرده یا به پس‌دادن مناطق تحت تصرف‌شان وادار کند؛ تلاشی که چندان موفق نبود. همزمان با برگزاری انتخابات پارلمانی در عراق از فعالیت‌های این گروه و کشمکش‌های منطقه رمادی نیز کاسته شد اما نتایج انتخابات و تحکیم دوباره حضور نوری‌المالکی بر اریکه قدرت در عراق برای سال‌های آینده، بخش اعظمی از مخالفان او به‌ویژه گروه‌های اهل‌سنت را به تکاپوی تازه‌ای واداشت. در این میان گروه تکفیری داعش با پدیدآمدن فضای تازه در داخل و خارج از عراق موقعیت را برای یورش ناگهانی خود آماده دید؛ یورشی که این‌بار در نظر داشت یکی از بزرگ‌ترین نوستالژی‌های فرقه‌ای را تحقق بخشد. این گروه حتی اگر نتواند بغداد را تصرف کند به این آسانی نیز حاضر به عقب‌نشینی از مواضع خود نیست. از آنجا که گروه تکفیری داعش شاخه‌ای انشعابی از القاعده بوده و از همان دوران ابومصعب الزرقاوی در فکر ایجاد یک دولت اسلامی در عراق بود، برای خود ساختاری شورایی و حکومتی را طراحی کرده و به‌عنوان یک دولت و نه یک گروه شبه‌نظامی عمل می‌کند. بنابراین از توان یک جنگ فرسایشی درازمدت برخوردار بوده و برایش تصرف یک منطقه به معنای توسعه دامنه حکمرانی دولتی است که خود را پرچمدار آن می‌داند؛ دولتی که می‌تواند به‌عنوان نماد یک دولت سنی در حد فاصل بین مرزهای سوریه و عراق تا بغداد معرفی شده و حتی در صورت بقا از سوی کشورهای عرب به رسمیت شناخته شود. این امر همان تصوری را تقویت می‌کند که می‌گوید عراق در آینده به سه‌دولت کرد، شیعه و سنی تقسیم می‌شود. به نحوی که کردها در شمال شرق، شیعیان در جنوب و اهل‌تسنن در شمال غرب این کشور حاکمیت داشته باشند؛ طرحی که بارها تاکنون از سوی برخی تحلیلگران نیز ارایه شده و قدرت‌های منطقه‌ای و بین‌المللی ازجمله آمریکا و کشورهای غربی نیز نسبت به آن ابراز تمایل کرده بودند. حال با توجه به این مطالب باید گفت دولت نوری‌المالکی در وضعیت حساس و خطرناکی قرار گرفته است. دولت او تاکنون در حل‌اختلافات با کردستان ناموفق بوده و حتی در مواردی به دلیل فساد درونی و سوءمدیریت پشتیبانی شیعیان را نیز از دست داده است. حال با توجه به این همه خلل و رخنه، دولت نوری‌المالکی قادر به عبور از این چالش‌ها و به‌خصوص بازپس‌گیری مناطق تحت تصرف گروه تکفیری داعش خواهد بود؟ این آزمونی است دشوار که نتایج آن روزهای آینده مشخص خواهد شد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.