|

دور پنجم مذاکرات هسته‌ای ایران و قدرت‌های جهانی پایان یافت

اختلاف‌نظرها ؛ داخل «پرانتز»

ظریف: متن توافق هسته‌ای؛ بیش از کلمات، «پرانتز» دارد

زینب اسماعیلی، خبرنگار اعزامی «شرق» به وین: سرانجام «نگارش متن توافق برنامه اقدام مشترک جامع» آغاز شد. تصمیم سختی که به خاطرش پنج‌بار هیات دیپلماتیک هفت کشور از پایتخت‌هایشان راهی وین شدند. روزهای سخت و فشرده پنجمین دور مذاکره در وین طی شد. مذاکره پشت درهای بسته و گمانه‌زنی‌هایی که طیف وسیعی را دربرمی‌گیرد. از یک‌سو از «بن‌بست» مذاکراتی می‌گویند و در دیگر سو، از پیشرفت قابل توجه مذاکره. عصر جمعه، روز پر رفت‌و‌آمد خبرنگاران بین هتل کوبورگ (محل مذاکره) و سالن خبرنگاران اتریش است. اما حسن‌ختام پنج‌روز مذاکره، کنفرانس مطبوعاتی محمد‌جواد ظریف در جمع خبرنگاران داخلی است. او خبرنگاران را در جریان چند نکته خبری می‌گذارد. او اگرچه خبر ورود به نگارش متن برنامه اقدام مشترک جامع را ابتدای کنفرانس خبری گفت اما پشت‌بند آن هم یادآوری کرد: «هنوز نمی‌توان گفت که متن مشترک وجود دارد.» روز پایانی مذاکرات، در رفت و برگشت جلسه بین ظریف و اشتون و معاونان آنها طی شد. حوالی بعدازظهر که خبرنگاران منتظر حضور ظریف در جمعشان بودند، معاونان ظریف و اشتون، بار دیگر به مذاکره ادامه دادند. مذاکره آنها حتی زمانی‌که محمدجواد ظریف در نشست خبری با خبرنگاران سخن می‌گفت هم، ادامه داشت. متن پر «پرانتز» وین 5، به‌نوبه خود دور مذاکراتی سخت و پیچیده‌ای است. نگارش متن از چهارشنبه آغاز شد. محمدجواد ظریف در جمع خبرنگاران پیش از ورود به هتل ماریوت که پزشکان ایرانی منتظرش بودند، خبر را اعلام کرده‌ بود. البته تردستی نگارش متن در این‌ دور مذاکرات، اینگونه است: «نگارش نکات مورد توافق و گذاردن نقاط مورد اختلاف در پرانتز.» همین موجب شد که تعداد پرانتزهای متن، به شوخی بین خبرنگاران منتظر بیرون در تبدیل شود. جواد ظریف در مورد پرانتزها در نشست خبری پایانی مذاکرات هم گفت که «متن توافق بیش از کلمات، پرانتز دارد.» قرار است که نکات مورد اختلاف در متن، در پرانتز قرار گیرد تا فعلا متن با نکات مورد اشتراک نوشته شود. «در بعضی موارد ممکن است روی بخش‌هایی توافق وجود داشته باشد اما در بسیاری از موارد، اختلاف از نظر محتوا و نحوه‌نگارش وجود دارد.» ظریف در پاسخ به سوال «شرق» در مورد اینکه در مقدمه چه نکاتی وجود دارد، می‌گوید: «اهداف، چارچوب و سازوکارهای توافق ‌نهایی و راه‌های رفع اختلافات، اجرا و نتیجه اجرای توافق» جزو مواردی است که در مقدمه می‌آید. در انتظار 2 هفته نفسگیر تابستانی پیش از این کنفرانس نیز زمان دور بعدی مذاکره در خبری غیررسمی به برخی خبرگزاری‌ها اعلام شده بود: «از 11 تیر به مدت دو هفته» مدت پایانی توافق شش‌ماهه ژنو نیز تا 20 جولای (30 تیرماه) است. ظریف می‌گوید : «جلسه بعدی مذاکرات هسته‌ای با گروه 1+5، روز دوم جولای (11 تیر) است. دوباره به وین خواهیم آمد و تا زمانی که مذاکره نیاز و البته مفید باشد گفت‌وگو خواهیم‌کرد.» ظریف در این نشست بیشتر تلاش می‌کرد پیام‌های مبنی بر داشتن «حسن نیت»، «عمل به تعهدات» و «بی‌مورد‌بودن نگرانی‌ها» را از طریق رسانه‌ها به طرف مذاکره‌کننده غربی ارایه کند. بر همین مبنا می‌گوید: «اگر طرف مقابل ما در مذاکرات با شناخت جدی از نمونه رفتاری جمهوری اسلامی ایران به پای میز مذاکرات بیاید، به نظرم امکان تفاهم جامع تا 20 جولای وجود دارد.»... «به نتیجه نرسیم به خاطر کوتاهی 1+5 بوده است» در همین بین مایکل مان، سخنگوی کاترین اشتون، ‌مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا نیز خبر ‌داده‌ بود که «مدیران سیاسی گروه 1+5، پنجشنبه این هفته در بروکسل با هم دیدار می‌کنند.» روز گذشته آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در گزارش ماهانه خود بار دیگر اعلام کرد که ایران به تعهدات خود بر مبنای توافق ژنو عمل کرده است. این در حالی است که رییس سازمان انرژی اتمی ایران با بیان کافی‌بودن تحقیقات آژانس درباره چاشنی‌های انفجاری تاکید کرد گزارش ایران درباره این مساله با یافته‌های آژانس منطبق بوده است. به گزارش ایسنا علی‌اکبر صالحی به «اینترپرس» گفت: اکنون زمان آن فرا رسیده است که بازرسی‌ها درباره مساله چاشنی‌های انفجاری از سوی آژانس به پایان برسد. ظریف در پاسخ به بسیاری از سوالاتی که خبرنگاران تمایل داشتند از موارد اختلاف در مذاکره بدانند، پاسخ روشنی نداد. همینطور در مورد غنی‌سازی و سانتریفیوژها که گفته می‌شود جزو موارد اختلاف طرفین است، بر حق تهران تاکید کرد: «سانتریفیوژها برای خودمان است و درباره تعدادشان خودمان توافق می‌کنیم و برای بازه زمانی فعالیت آنها صحبت می‌کنیم که به تفاهم‌هایی برسیم اما برنامه غنی‌سازی متعلق به مردم است و درباره چیزهایی که به مردم کشورمان تعلق دارد گفت‌وگو نمی‌کنیم.» دیپلمات‌های ایران و کشورهای 1+5 مرکب از آمریکا، آلمان، انگلیس، فرانسه، روسیه و چین تاکنون پنج‌ بار در وین با یکدیگر ملاقات کرده‌اند تا به توافقی جامع دست پیدا کنند. در این توافق که «توافق جامع برنامه اقدام مشترک» نام گرفته، باید تمام تحریم‌ها علیه ایران لغو شود و در ازای آن، برای جامعه جهانی در قبال برنامه هسته‌ای ایران، اعتماد‌سازی صورت گیرد. این اعتمادسازی با انجام اقداماتی در راستای محدودسازی برنامه‌ هسته‌ای ایران خواهد بود. ظریف درباره احتمال تمدید چند هفته‌ای مذاکرات هم گفت: «ما باید ظرف یک‌سال به توافق جامع برسیم و دوران اقدامات مقدماتی 29 تیر تمام می‌شود. برای تمدید دو طرف باید اقداماتی را انجام دهند که نیاز به توافق دارد و الزاما به این ربط ندارد که تاریخ پایان مذاکرات چه زمانی است. در آذرماه یا در نهایت دی‌ماه می‌توانیم مذاکرات را ادامه دهیم اما فکر می‌کنیم بهترین فرصت تا 29 تیر است.»سخنان دیپلمات‌‌ها و مذاکره‌کنندگانی که می‌خواهند بدون نام در جمع خبرنگاران سخن بگویند نشان می‌دهد که تعداد سانتریفیوژها و میزان و حجم غنی‌سازی جزو موارد اختلافی بین مذاکره‌کنندگان است. در سومین روز مذاکره در وین نیز عباس عراقچی گفته بود: «سطح، اندازه و درصد غنی‌سازی و جدول زمانی رفع تحریم‌ها از موارد اختلافی میان طرفین است. تاسیسات آب‌سنگین اراک و فردو نیز از دیگر موارد اختلافی است که تهران درصدد است نگرانی‌ها را در این زمینه به صورت علمی و فنی با رعایت خطوط قرمز برطرف کند... ‌تحریم‌ها نمی‌تواند یک‌دفعه برداشته شود چون اقدامات ما هم نمی‌تواند یک‌دفعه باشد و این یکی از سخت‌ترین بخش‌های مذاکره است که در حال بحث روی آن هستیم.»ایران و گروه 1+5 (آمریکا، روسیه، آلمان، انگلیس، فرانسه و چین) در نوامبر (آذر) سال گذاشته به یک توافق شش ماهه هسته‌ای برای حل مناقشه هسته‌ای دست یافتند. طبق این توافق ایران برخی از فعالیت‌های هسته‌ای خود را متوقف کرد و در مقابل از برخی تحریم‌ها علیه تهران کاسته شد. این دور از مذاکرات ایران و شش‌قدرت جهانی در حالی در وین پایان یافت که به گفته مایکل مان، سخنگوی کاترین اشتون، مدیران سیاسی 1+5 پنجشنبه آینده در بروکسل برای ادامه مذاکرات هسته‌ای دیدار می‌کنند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.