نیجریه... جامجهانی، 20سال پیش...
عباس یاری
20سال پیش برگزاری پانزدهمین دوره جامجهانی فوتبال در آمریکا، دورهای بسیار هیجانانگیز و سرشار از غافلگیریهای ریزودرشت بود: بلغارستان تیم قدرتمند آلمان را از صحنه بازیها کنار زد. آرژانتین مارادونا را داشت و نداشت، چرا که او بهخاطر مثبتبودن آزمایش دوپینگش در میانه جام از این رقابتها کنار گذاشته شد. عربستان با شکست بلژیک به دور بعد رفت. از همه مهمتر اینکه مدافع بینوای تیم ملی کلمبیا بهخاطر گل به دروازه خودشان در بازی مقابل آمریکا، موقع برگشت به کشورش هدف 12 گلوله یک هموطن متعصب و بیشعورش قرار گرفت و کشته شد. همزمان با این بازیها، من برای شرکت در جشنواره فیلم پزارو در ایتالیا بودم. هنوز تهماندهای از اخبار مبارزه پلیس با نیروهای مافیا در رسانههای ایتالیا به چاپ میرسید. چندنفری هم بر اثر درگیریهای گروهی در ناپل به قتل رسیده بودند اما تمامی این اخبار تحتالشعاع بازیهای جامجهانی فوتبال بود و عکسهای قدونیمقد آقای آریگو ساچی - مربی وقت تیم ملی ایتالیا - در صفحههای اول مطبوعات ایتالیایی چاپ میشد. تیم ایتالیا بحران عجیبی را پشتسر میگذاشت چون در بازیها نتایج مطلوبی نگرفته بود و آینده مربیاش
آریگو ساچی در گرو بازی سرنوشتساز با تیم نیجریه بود. ایتالیا در این بازیها شروع امیدوارکنندهای نداشت، اگر این بازی را میباخت یا مساوی میکرد، باید چمدانهایش را میبست و روانه رم میشد. به همین دلیل این بازی برای ایتالیاییها، بازی مرگ و زندگی بود. گزارشهای لحظهبهلحظه تلویزیون و تیترهای جنجالبرانگیز مطبوعات، اهمیت و گرمای این بازی را به شکل عجیبی بالا برده بود. از حدود ساعت سه بعدازظهر، در خیابانهای رم شاهد تاثیر عجیبی بودم که این بازی روی مردم گذاشته بود. پرچمهای برافراشته بر سردر مغازهها و خانهها، فروش انواع بوق و پرچم به بچهها سوژههای خوبی برای فیلمبرداری و عکاسی بود؛ مغازههایی که یکی بعد از دیگری کرکرهشان پایین کشیده میشد. در این شرایط با یک هندیکم از چهره هیجانزده و نگران مردم فیلم میگرفتم. بسیاری از آنها با تعطیلکردن مکان کسبوکار، با عجله روانه خانههایشان میشدند. در بعضی از کافهها و میدانهای بزرگ ویدیوپروجکشنهای بزرگی برای پخش بازی نصب شده بود. بعضی از مغازهدارانی که مانده بودند رادیوها را روشن کرده و آنها که تلویزیون در محل کارشان داشتند، به تصویر آن خیره مانده بودند و
جواب هیچ مشتریای را هم نمیدادند. بعضیها هم رادیوی پرتابل کوچکشان را محکم به گوشهایشان چسبانده بودند و با نگرانی به گزارش بازی گوش میدادند. با گذشت چنددقیقه از شروع بازی کمکم رم حالت شهری را به خود گرفت که حالت فوقالعاده در آن برقرار است. انگار در این شهر توریستی و ناآرام که مثل تهران یکی از مشکلاتش ترافیک است، خاک مرده پاشیدهاند. اما صدای جیغ و فریاد از پنجره اکثر خانهها به کوچه و خیابان میریخت. نگرانی از زمانی بالا گرفت که فرانکو زولا از بازی اخراج شد و ایتالیا که نیاز به برد داشت، گلی هم از تیم نیجریه دریافت کرد. سکوت و دلشوره تا نزدیکی پایان بازی ادامه داشت و ناگهان صدای جیغ و هیجان شهر را به لرزه درآورد و تکوتوک ماشینها یا موتورسوارانی که از خیابانهای خلوت میگذشتند، شروع کردند به بوقزدن، چون در آخرین لحظههای بازی، روبرتو باجو با زدن گل مساوی کورسوی امیدی را در دل تماشاگران ایتالیایی روشن کرد و دقایقی بعد با زدنگل پیروزی شهر را منفجر کرد! کوکتلهایی از پنجره بعضی از خانهها به خیابانها پرتاب میشد و با صدای مهیبی میترکید. صدای جیغ و شادی همه شهر را پر کرد. بوقهای ممتد اتومبیلها،
اتوبوسهای شهری و قطارهای مسافربری گواهی میداد که برای ایتالیا اتفاق مهمتری افتاده است. در این فیلم مستند بهطور اتفاقی دوربین از روی موتورسواران و اتومبیلهایی که با چراغهای روشن در حال بوقزدن هستند تصویر عبور یک قطار مسافری را در قاب دارد که آن هم در حال بوقزدن است و هواپیمایی که مسافتش را برای نشستن روی زمین کم کرده انگار او هم دارد بوق میزند! این شاید طبیعیترین ابراز احساسات از طرف مردمی بود که تیمشان با دشواری بسیار صعود کرده بود، درست شبیه همان اتفاقی که چندسال بعد راهیابی ایران به جامجهانی و بردن نتیجه بازی مقابل استرالیا و سالها بعد مقابل کره، فضای تهران را پر از شور و هیجان کرد. حال 20سال بعد این بار اینتیم ایران بود که بهجای ایتالیاییها مقابل نیجریه ایستاد و مثل یک سد محکم تیمی را که رسانهها روی توانایی و قدرتش حساب ویژهای باز کرده بودند از کار انداخت. هرچند بعد از گرفتن همین یک امتیاز هم گروهی از علاقهمندان فوتبال نیمهشب سهشنبه صدای بوقهای اتومبیلهایشان را در خیابانها به صدا درآوردند اما باید صدای بوقها و رقص و پایکوبی را بعد از بازیهایش با آرژانتین و بوسنی شاهد بود...!
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.