|

«پیکان» نباشیم

پژمان موسوی

انتقاد وظیفه ماست، هویت ماست و بر ماست که به‌دنبال توجیه و پذیرش وضع موجود نباشیم و ایده‌آل‌ها و آرمان‌هایمان را بگوییم. فرقی هم نمی‌کند این انتقادمان کدام حوزه در چه مختصاتی را در برمی‌گیرد: از وضعیت نامناسب آسفالت خیابان گرفته تا پیچیده‌ترین مناسبات در سطوح بالای قدرت، همه اینها می‌تواند محل نزاعمان باشد و نقطه عزیمت‌مان برای انتقاد. هر شهروندی به صفت «شهروند بودنِ» خود، می‌تواند و حق دارد که انتقاد کند و روزنامه‌نگاران به‌عنوان نمایندگان وجدان عمومی جامعه، نه تنها می‌توانند که ضرورت دارد «وضع موجود» را نپذیرند و از سازوکارهای قابل نقد، انتقاد کنند. اینها همه یک‌سوی ماجراست و سوی دیگر، حقی است که به خود برای دخالت در حوزه خصوصی زندگی افراد می‌دهیم و به بهانه انتقاد، زیروبم زندگی فرد را روی دایره می‌ریزیم؛ یا اینکه به کوچک‌ترین رفتار و موقعیتی خاص، از نظرگاه اعتقاد شخصی‌مان می‌تازیم و آن را زیر سوال می‌بریم؛ انگ می‌زنیم، برچسب می‌چسبانیم، توهین می‌کنیم و با یک نگاه «صفر و صدی»، دودمان یکدیگر را بر باد می‌دهیم و فراموش می‌کنیم که در نگاهی توسعه‌یافته، این اقدامات هیچ‌جایی ندارد و یک انسان توسعه‌یافته، چنین رفتارهایی را به بهانه انتقاد، از خود بروز نمی‌دهد. نگاه توسعه‌یافته یعنی پذیرش «دیگری»؛ دیگری هم‌چیزی نیست جز رفتارهایی متفاوت در موقعیت‌هایی متفاوت با افکار و عقایدی متفاوت. (موضوع خواندن عقد مهناز افشار توسط محمد خاتمی) نگاه توسعه‌یافته یعنی استقبال از هر رفتاری که می‌تواند جامعه را تکانی کوچک دهد و بر قشری خاص تاثیرگذار باشد. نگاه توسعه‌یافته یعنی شادشدن از شادی دیگران و شریک‌شدن در شادی‌شان. (موضوع سفر هنرمندان به برزیل برای حمایت از تیم‌ملی) نگاه توسعه‌یافته به‌دنبال «سوتی» گرفتن نیست و یک کنش را در مقیاس کلان آن و میزان تاثیرگذاری‌اش بر لایه‌های مختلف اجتماعی می‌بیند و درک می‌کند. (موضوع تماشای فوتبال از سوی رییس‌جمهور با لباس ورزشی) نگاه توسعه‌یافته حتی از شبکه‌های اجتماعی هم که ظرفیت بالایی برای حاشیه‌سازی برای افراد دارند، استفاده درست و اخلاقی می‌کند و نشان می‌دهد که همگام با رشد و تکامل تکنولوژیکی شبکه‌های اجتماعی مجازی، «فرهنگ» صحیح بهره‌گیری از آنها را هم می‌داند و در جهت آن گام برمی‌دارد. نگاه توسعه‌یافته، نگاهی مدرن و نه ارتجاعی به مسایل دارد و همه‌چیز را با عینک سوءظن نمی‌بیند. یادم می‌آید در فیلم باغ‌های کندلوس، ایرج کریمی دیالوگی را با استفاده از عنصر «کهنگی پیکان» و پاک نشدن اثر «زندگی پیکانی» از زندگی مدرن ما تنظیم کرده بود که بسیار امروز به کارمان می‌آید: «ما همچیمون مدل «پیکانه»... حتی اگر «موسو» سوار شیم بازم «پیکانیم»... کارامون، زندگیمون، فکرمون... همش مدل «پیکانه»...»... به‌نظر می‌رسد نگاهی تازه به موضوعات و مسیل سیاست و فرهنگ، ضرورت امروز ماست؛ ضرورتی که برساخت نهایی آن عبور از نگاه «سیاه و سفید» و ورود به عصر نگاه «خاکستری» است...

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.