|

آغاز نگارش توافق نهایی هسته‌ای

دیپلمات‌ها دست به قلم شدند

زینب اسماعیلی، خبرنگار اعزامی «شرق» به وین: خبرها هنوز تایید نمی‌کنند که نگارش متن توافق نهایی آغاز شده یا نه؟ مذاکره‌کنندگان ایرانی خبری از آغاز نگارش متن منتشر نکرده‌‌اند، اما از سخنان منابع خبری کشورهای 1+5 می‌توان به این نتیجه رسید که تلاش‌هایی برای نگارش متن توافق نهایی آغاز شده ‌است. مایکل مان، سخنگوی کاترین اشتون، مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، بعد از پایان نشست عمومی اعضای 1+5 با ایران، در جمع خبرنگاران حاضر شد. روی پرده‌ای که دیوار پشت تریبون را می‌پوشاند، نوشته شده E3/EU+3-IRAN TALKS. تصویری که هر دور مذاکره زمان مندرج در آن تغییر می‌کند. این‌بار نوشته شده june 2014 (ژوئن 2014). «مان» راحت می‌خندد، همان‌طور که راحت سخنانش را در لفافه‌ای می‌پیچد که شاید اقتضای کار سخنگویی است. می‌گوید: «مذاکرات در مسیر دستیابی به عناصر مورد نظر در توافق جامع در جریان است.» او به سوال انگلیسی، به انگلیسی پاسخ می‌دهد و به سوال فرانسوی، ‌هم به زبان مردمان کوچه پس‌کوچه‌های پاریس سخن می‌گوید، اما وقتی خبرنگاری با لحن شوخی از او پرسید کدام توافق؟ باز حرفش را تکرار کرد. «مذاکرات ایران و 1+5 در فضای خوبی در مسیر مشخص‌کردن عناصر توافق جامع هسته‌ای پیش می‌رود.» روز دوم پنجمین دور مذاکره هسته‌ای در ژنو برای خبرنگاران چه ایرانی و چه خارجی، خبر چندانی ندارد. مثل قبل فقط اظهارات مایکل مان تنها چیزی است که دست خبرنگاران را می‌گیرد. اگرچه آن‌هم بر چیز خاصی تصریح نمی‌کند. دیدار دوجانبه با روسیه در این بین تنها خبری که می‌توان صراحت بیشتری در آن سراغ داشت اظهار نظر سرگئی ریابکوف، معاون وزیر خارجه روسیه است. او به «فارس» گفته: «نگارش متن پیش‌نویس توافقنامه تقریبا شروع شده است.» او که نماینده مسکو در مذاکرات 1+5 با ایران است، صبح روز گذشته ‌(سه‌شنبه) دیداری دوجانبه با عباس عراقچی مذاکره‌کننده ایرانی داشت. او رایزنی‌هایش با عراقچی را عالی و سازنده خواند. این دومین دیدار خارج از چارچوب نشست ایران و 1+5 بود، روز اول مذاکرات در وین، دیداری دوساعته با هیات آمریکایی برگزار شد، با حضور کاترین اشتون و محمدجواد ظریف که سرپرستی هیات آمریکایی را هم ویلیام برنز برعهده داشت، قائم‌مقام جان کری که گفته می‌شود بر موضوع ایران تمرکز دارد. البته وندی شرمن نیز در این مذاکرات حضور داشت. اما تصویری از این دیدار منتشر نشد، همانطور که از دیدار هفته گذشته عباس عراقچی و برنز نیز تصویری منتشر نشد. با احتساب زمان دو دیدار، در یک هفته گذشته، تهران و واشنگتن بیش از 13ساعت با یکدیگر گفت‌وگو کرده‌اند؛ مقامات ایرانی بارها تاکید کرده‌اند که به دلیل تمرکز بر صدور تحریم‌ها علیه تهران توسط دولت واشنگتن، آنها مجبورند که در این دیدارها بر گفت‌وگو با طرف آمریکایی زمان بیشتری بگذارند. شاید همین دیدار دوساعته کافی بود برای نهایی‌کردن توافق با طرف آمریکایی که صبح خبر آمد که ویلیام برنز وین را ترک کرده است. عراق؛ موضوع اشاره، نه مذاکره اما خاورمیانه و کشورهای نزدیک به ایران و تحولات آنها یا شاید بهتر است بگوییم مصایب آنها، هرازگاهی دامن مذاکرات هسته‌ای را هم می‌گیرد. حالا این‌بار به جای سوریه و اوکراین، موضوع عراق و چگونگی کنترل داعش در منطقه، مطرح است. موضوعی که گمانه‌زنی می‌شود در مذاکرات ایران و آمریکا نیز مطرح شده ‌است. وزارت خارجه آمریکا در قالب بیانیه‌ای که برای خبرنگاران فرستاده می‌گوید که به موضوع عراق در مذاکراتشان پرداخته‌اند، همانطور که محمدجواد ظریف هم به «ایرنا» می‌گوید که به‌طور حاشیه‌ای به مساله عراق اشاره شده‌است. «موضوع مذاکره با آمریکا منحصر به بحث هسته‌ای بوده اما طبیعی است با توجه به وخامت اوضاع عراق، «اشاراتی» به آن شود.» ظریف می‌گوید که «با توجه به وخامت اوضاع عراق طبیعی است حتی در جلسه با خانم اشتون و در جلسه سه‌جانبه اشاراتی به وحشیگری‌های «داعش» در عراق بشود.» البته او تاکید می‌کند که مذاکره با طرف آمریکایی بر مذاکرات هسته‌ای متمرکز بوده است. خبر از بی‌خبری روز بی‌خبری خبرنگاران در محل مذاکرات هسته‌ای، روزی بهاری با آفتابی ملایم در شهر تاریخی وین است. روزی که خبرنگاران در غیاب منابع خبری با هم مصاحبه می‌کنند و تحلیل هم را جویا می‌شوند. آنها امیدوارند که توافق نهایی آغاز شود، اگرچه برخی منابع خبری آنها را از امیدوار بودن بازمی‌دارد. بالاخره آنها باید برای رسانه‌هایشان گزارشی ارسال کنند. در سالن خبرنگاران صدای مخبرها درهم می‌پیچد، یک نفر ژاپنی و دیگری انگلیسی خبر می‌خواند، آن‌طرف‌تر خبرنگاران واحد مرکزی خبر از موضوعات مورد اختلاف بین ایران و 1+5 می‌گویند، خبرنگاران عربی هم سوی دیگر سالن متمرکز شده‌اند. خبرهای اعلام‌شده یک‌ر‌وز مذاکره را در یک پاراگراف می‌شود جمع‌بندی کرد: «صبح دیدار دوجانبه عراقچی و ریابکوف. حوالی ساعت 10 محمدجواد ظریف به همراه همکاران هسته‌ای‌اش با یوکیو آمانو در محل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی دیدار کردند، دیداری که به انتظارات دوطرف از یکدیگر متمرکز بود. بعد نشست عمومی با کشورهای 1+5، سپس خروج مدیران و معاونان و مذاکره کارشناسان دو طرف بر سر مسایل فنی و حقوقی.» جمشید ممتاز و امیرحسین زمانی‌نیا، دو کارشناس حقوقی که تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای را همراهی می‌کنند نیز به اتاق مذاکرات پیوسته‌اند، البته همراه با تعداد زیادی کارشناس حقوقی، فنی و سیاسی که پشت دست نشسته‌اند تا اگر لازم شد، مشورت‌های خود را برای نگارش متن ارایه کنند. شبی فوتبالی شب دوشنبه که مردم زیادی در ایران، به تماشای بازی نفسگیر ایران و نیجریه، نشسته بودند، محمدجواد ظریف هم همراه دوستان مذاکره‌کننده‌اش به تماشای بازی نشست. البته نه با لباس راحتی ورزشی که رییس‌جمهوری در تهران هنگام تماشای بازی به تن داشت که با کت و شلوارهایی که حتی به هیجان فوتبالی آنها چهره‌ای دیپلماتیک می‌داد. برخی‌شان در عمق بازی فرو رفته بودند و زیر لب به بازیکن‌ها می‌گفتند «بدو، بدو» و برخی دیگر زیر ضرب دوربین‌های عکاسانی که می‌خواست هیجاناتشان را ثبت کند، خود را کنترل می‌کردند. اگرچه هیجان‌هایشان هنگام چند حمله نیجریه‌ای‌ها به دروازه ایران، کنترل‌شدنی نبود. محمدجواد ظریف در این بین به بهانه فوتبال، با دوستانش شوخی می‌کند، آنها می‌دانند که فردای بازی دور میز مذاکره بازی سختی در انتظارشان است، اگرچه بازی آنها با تیم حریف با هیچ دوربینی ضبط نمی‌شود و از هیچ کانالی پخش نمی‌شود. اما همه مردم ایران و جهان نتیجه آن را رصد می‌کنند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.