|

افتتاحیه جام‌جهانی چگونه بود؟

«پرفورمنس » برزیلی

فرزانه ابراهیم‌زاده

«این‌چه افتتاحیه‌ای بود؟ چقدر بی‌نظم برگزار شد؟! اصلا انگار برنامه‌ریزی برای افتتاحیه نکرده بودند... .» این جملاتی بود که بعد از پایان افتتاحیه بسیار کوتاهی که در ورزشگاه تازه‌تاسیس کورتیانس سائوپائولو برگزار شد از زبان خیلی از افراد علاقه‌مند به فوتبال و البته آنهایی که توانسته بودند افتتاحیه را ببینند، شنیده می‌شد. خیلی‌ها در سراسر جهان از دیدن چنین افتتاحیه‌ای توی ذوقشان خورده بود و آن را شتابزده و سرسری و البته کم‌خرج توصیف کردند. این درست است که برزیلی‌ها برای مهیا‌کردن جام‌جهانی با مشکلات زیادی روبه‌رو بودند و حتی تا ساعتی پیش از افتتاحیه نیز اعتراضات زیادی حداقل در حوالی کورینتیانس، ورزشگاه افتتاحیه برپا بود اما این باعث نشده بود تا برزیلی‌ها چیزی از مراسم افتتاحیه کم بگذارند و در حقیقت کاری کرده بودند که انگلیسی‌ها هم کمتر از دو سال پیش برای المپیک لندن انجام داده بودند. به یاد بیاوریم در مراسم افتتاحیه المپیک لندن در ورزشگاه 80هزارنفری «المپیک لندن» در شرق این شهر را، زمانی که در ابتدای مراسم سر کنت برانا به‌عنوان یکی از مهم‌ترین بازیگران تئاتر و سینمای بریتانیا در میانه زمین ایستاد و با خواندن بخش‌هایی از تاریخ انگلستان آن را روایت کرد و به دنبال آن بود که با بهره‌گیری از داستان‌ها و نمایش‌های معروفی از ریچارد سوم شکسپیر تا هری پاتر با خوانشی که خود جی‌کی رولینگ از آن داشت؛ برتری ویژه انگلیسی‌ها در ادبیات و هنر را به نمایش گذاشتند. دنی بویل، کارگردان معروف و اسکار گرفته مراسم افتتاحیه المپیک لندن حتی برای حضور ملکه بریتانیا در استادیوم هم برنامه‌ای دراماتیک طراحی کرده بود و مامور 007 یا همان جیمزباند معروف انگلیسی‌ها را برای آوردن الیزابت دوم فرستاده بود. در آن زمان هم خیلی‌ها از رویکرد بسیار نمایشی این افتتاحیه انتقاد کردند. اما انگلیسی‌ها همان کاری را کرده بودند که شاید خیلی از کشورهای مختلف برای میزبانی کشورشان در یک رویداد ورزشی به کار می‌بردند: « استفاده از المان‌های فرهنگی و هنری نه فقط برای جذاب‌تر کردن افتتاحیه که نوعی نمایش آن چیزی بود که در آن قدرت بیشتری دارند.» این همان کاری بود که برزیلی‌ها هم در افتتاحیه جام‌جهانی به آن اندیشیده‌بودند. این افتتاحیه یکی از کوتاه‌ترین افتتاحیه‌های جام‌های جهانی بود که خبری از آتش‌بازی‌های پر از زرق‌وبرق چینی‌ها نبود. همان‌گونه که منتقدان می‌گفتند نظم انگلیسی‌ها را هم نداشت؛ به‌دلیل ساده اینکه فرهنگ برزیل که یکی از مهم‌ترین کشورهای آمریکای لاتین است چنین نظم و دیسیپلین را در خود قبول نمی‌کند و بیشتر برگرفته از طبیعت این سرزمین است. در مراسم افتتاحیه مسابقات جام‌جهانی برزیل سه عنصر «طبیعت، انسان و فوتبال» که سه گنج این کشور محسوب می‌شوند، در جشنی باشکوه نمایش داده شدند؛ از قابیل بومی جنگل‌های آمازون گرفته تا جشن کارناوال و رقص‌های محلی این کشور. در ابتدای بازی یک توپ بزرگ با 90هزار چراغ ال‌ای دی در میانه زمینی قرار داشت که در کف آن تصاویری از چهار قوم اروپایی، سرخپوستان آمریکا، آفریقاییان و آسیاییان نقاشی شده بود. این توپ لحظاتی بعد در آسمان سائوپائولو به پرواز درآمد و جای آن گل بزرگی که نماد طبیعت ویژه برزیل یا همان طبیعت استوایی است شکفته شد و تاانتهای مراسم به‌عنوان سن از آن استفاده شد. این مراسم با حضور بیش از 660هزار هنرمند که در سه قسمت زمین پراکنده بودند با بهره‌گیری از سه ویژگی و علاقه‌مندی برزیلی‌ها ادامه یافت. افرادی لباس‌های محلی و لباس‌هایی که نمادهایی از طبیعت این سرزمین را داشت، به نشانه عشق برزیلی‌ها به طبیعت به تن داشتند. آنها یادشان نرفته بود که مهم‌ترین المان طبیعی این سرزمین یا همان رود آمازون را در این افتتاحیه نگنجانند. در پرفورمنسی که توسط گروهی اجرا می‌شد رود آمازون و جنگل‌های استوایی خاص این منطقه و مهم‌ترین محصول کشاورزی برزیل یعنی قهوه از یاد نرفته بود. اما نیمه دیگر زمین در اختیار عشق برزیلی‌ها به هنر موسیقی و رقص بود. هرچند ماریاچی‌های دوره‌گرد مثل مکزیک در برزیل نیستند اما کسانی بودند که «سامبا» را به نمایش می‌گذاشتند؛ مشهورترین حرکات نمایشی که در فهرست آثار جهانی نیز به‌نام برزیل ثبت شده است. اما نیمه پایانی این پرفورمنس مهم‌ترین عشق برزیلی‌ها را به نمایش می‌گذاشت: «فوتبال». کسانی که با حرکات نمایشی فوتبالی عشق مردم فقیر این سرزمین که از زمین‌های خاکی سائوپائولو به ورزشگاه‌های مهم جهان مثل سانتیاگو برنابئو می‌رسند را بازی می‌کردند. کسانی چون پله، به‌به‌تو، سوکراتس و... . در نهایت نیز این پرفورمنس با آهنگ WE ARE ONE که توسط جنیفر لوپز نیمه‌آمریکایی لاتینی، پیت بال آمریکایی و لیت خواننده برزیلی اجرا شد به پایان رسید؛ شب باشکوهی که البته برزیلی‌ها قصد داشتند با حرکات فوتبالیست‌هایشان در بازی مقابل کرواسی آن را کامل کنند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.