تصویربرداری ورزشی در گفتوگو با عباس یاری:
صدای ما به کارگردان نمیرسید
شرق: عباس یاری یکی از سه موسس پایدارترین مجله سینمایی کشور(ماهنامه فیلم)، زمانی فیلمبردار مسابقات ورزشی هم بوده است. یاری که فارغالتحصیل تصویربرداری از مدرسه سینمایی در سال 54 است فعالیت مطبوعاتی خود را از 1360 و با تهران مصور و کیهان آغاز کرد هر چند در طول دهه 60 از حرفه اول خود غافل نبود. در روزهایی که جامجهانی تب فوتبال را بالا برده است با یاری درباره پخش تلویزیونی و کارگردانی آن و تفاوت آن با دورههای قبل و سالهای قبلتر صحبت کردهایم. شما سالها قبل فیلمبردار مسابقات ورزشی و فوتبال بودهاید. این روزها در پخش تلویزیونی مسابقات جامجهانی چه تغییرات یا پیشرفتهایی نسبت به سالهای قبل میبینید؟ امکانات بیشتر شده و وسایل فیلمبرداری ارزانتر شدهاند. حالا بیننده بهتر میتواند در جریان جزییات مسابقه قرار گیرد. آن زمان حتی برای پخش رادیویی یک مسابقه احتیاج به مستقرشدن واحد سیار بود و باید تجهیزات را منتقل میکردند، یک گروه فنی مهیا میشد و جاها و وظایف از پیش مشخص میشد اما امروز به راحتی حتی میتوانند با موبایل فیلم بگیرند و برای پخش ارسال کنند و چند دقیقه یا ثانیه دیگر
بیننده این تصاویر را تماشا کند. تولید ارزانتر شده است و عده بیشتری دسترسی به امکانات تولید تصویر دارند. در زمانهای هستیم که هرکسی میتواند فرکانسی اجاره کند و با فقط یک دوربین شبکه ماهوارهای ایجاد کند و با زوماین و زوماوت از خودش تصویر بگیرد. چیزی که زمانی شبیه شوخی بود. طبیعی است که در مدیومهای بزرگتر هم دوربینهای با کیفیت عالی و حجم کوچک میتوانند پوشش خوبی بدهند. آن زمان گاهی دوربین خراب میشد و کارگردان فنی سرگردان میماند با دوتا دوربین دیگر چه کاری میتواند از پیش ببرد. گاهی تماشاگر هجوم میآورد و کابل قطع میشد و پخش مستقیم یا غیرمستقیم به هم میخورد. دوربینها آنقدر بزرگ بود که از همه جا میشد فهمید فیلمبردار پشت دوربین هست و سوژه روی آنتن است اما امروز میتوان فیلمبرداری کرد بدون اینکه تماشاگر یا هر سوژه دیگری متوجه شود روی آنتن است. این آزادی خوبی به گروه تصویربرداری میدهد. دوربینهای اسپایدرکم به فاصله بسیار کوتاهی بعد از استفاده در فوتبال دنیا، وارد کشور ما هم شدند. فکر میکنید این دوربینها در به تصویرکشیدن جزییات جدیدی از مسابقه به اندازهای که در ابتدا تصور میشد موفق
بودند؟ متاسفانه ما یک مقدار با دیدن تکنولوژیهای جدید هیجانزده میشویم و به شکل افراطی از آن استفاده میکنیم. زمانی که میز تدوین ملانژور آمده بود این امکان را برای تدوین میداد که با یک دکمه تصویر از این گوشه به آن گوشه منتقل شود یا قاب به شش قطعه یا 10 قطعه تقسیم شود و امکاناتی از این قبیل داشت. آنقدر از این امکان استفاده میشد و کارهای محیرالعقول میکردند که دل همه را زد! وسایل تکنولوژیک اگر ساختار یک کار مستند را به هم نریزند خوب هستند اما استفاده بیش از حد از آنها خوب نیست. تصاویر قشنگی میدهند اما خب که چی؟ اگر امکانات ضبط و پخش تلویزیونی این امکان را به ما بدهد که فضای بازی و بیرون از بازی و پلانهای شکارشده با مهارت کارگردان تلویزیونی هماهنگ بشوند خیلی جذاب است. آن موقع با سه دوربین مسابقات فیلمبرداری میشد دو دوربین در بالا و یکی هم دوربین در کنار زمین بازی. من چندان فوتبالی نبودم و خیلی بازیکنها را نمیشناختم و برای خودم کد تعریف کرده بودم که این کی بود و آن کی. به خاطر علاقه خودم سعی میکردم اینسرتهای مختلفی از صورت مربیها، تماشاگران و ذخیرهها شکار کنم. الان به مسابقات والیبالی که
دارد پخش میشود نگاه کنید واکنشهای مربی برزیل بازی را خیلی جذاب میکند. همینطور صورت آقای ولاسکو روی تماشاگر و مخاطب تاثیر میگذارد. ما باید بدانیم در یک بازی چه کاری میخواهیم انجام بدهیم و این از خود ابزار مهمتر است. نقش دوربینها به قدری پررنگ شده که حالا بازیکنها بعد از گلزدن به جای اینکه طرف تماشاگران بدوند میآیند سمت دوربینهای کنار زمین... بله ولی 200 تا دوربین مختلف هست و بیچارهها نمیدانند بروند سمت کدام دوربین! شما چه سالهایی تصویربردار مسابقات فوتبال بودید؟ تا اوایل دهه 70 کمرامنفیکس تلویزیون بودم. اواسط هفته کار مطبوعاتی میکردم و پنجشنبه، جمعهها اختصاص داشت به مسابقات ورزشی. فقط هم فوتبال نبود. خیلی خاطرات از آن دوران دارم. یکبار تصویربردار کناری من به خاطر بیماری غش کرد و دوربینی که قرار بود تصاویر باز را بگیرد از دور خارج شد. امکانات هم آنقدر ضعیف بود که صدای گوشیها یک طرفه شده بود و صدای ما به کارگردان نمیرسید. کارگردان نمیدانست چه به سر فیلمبردارش آمده و مدام میگفت چرا تصویر توپ را نمیگیری. من ناچار شدم دوربینم را قفل کنم و بروم پشت آن
یکی دوربین و تا بین دونیمه یکجوری سر و ته قضیه را به هم بچسبانیم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.