|

تیم‌های هسته‌ای در مسیر «فینال»

زینب اسماعیلی- خبرنگار اعزامی «شرق» به وین: پنجمین سفر در 9ماه اخیر، فرودگاه مهرآباد، پاویون دولت. خورشید می‌تابد اما خنکی صبحگاهی تهران هنوز پابرجاست. تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای به همراه حدود 10نفر از کارشناسان و مدیران وزارت خارجه و وزارتخانه‌های تابعه، راهی وین می‌شوند. بیش از 50خبرنگار و تصویربردار نیز آنها را همراهی می‌کنند. کسانی که قرار است به مردم منتظر در ایران خبر بدهند که بالاخره 1+5 به زبان مشترکی با ایران می‌رسد یا نه. سوال اصلی این دور از مذاکرات این است: «آیا نگارش توافق نهایی آغاز می‌شود؟» مذاکرات هسته‌ای در گوشه‌ای از دنیایی برگزار می‌شود که سر دیگر آن جنگجویان «داعش»، بی‌محابا آدم می‌کشند و سوی دیگر آن؛ زنان و مردان در گرمای سوزان برزیل، تماشاگران پرهیاهوی بازی‌های جام‌جهانی هستند. همان‌گونه که ما در یک‌سو، مذاکره هسته‌ای را دنبال می‌کنیم، در دیگر سو پیگیر نتیجه بازی‌های ایران هستیم. بازیکنان تیمی که در دور پیش مذاکرات، زمانی‌که محل تمرین‌های‌شان وین بود، با محمدجواد ظریف دیدار کردند و عکس یادگاری گرفتند. شاید همین‌ها موجب شد که جواد ظریف روز گذشته همانقدر که در محاصره پرسش‌های مربوط به مذاکره هسته‌ای بود، به سوالاتی مربوط به فوتبال هم پاسخ داد. او که ابراز تمایل کرده بود بازی را در محل نمایندگی با دیگران همراهانش در سفر ببیند، امیدوار است که ایران برنده این بازی شود. همانطور که 9 ماه است امیدوار است و تلاش می‌کند مذاکرات هسته‌ای برای دو طرف با نتیجه برد- برد تمام شود. آمریکایی‌ها استخوان در گلو دیگر قابل کتمان نیست؛ مذاکره زمانی به نتیجه می‌رسد که ایران و آمریکا سنگ‌های‌شان را از هم وابکنند. 11ساعت مذاکره دوجانبه در هفته گذشته کافی نبود و حالا دومین جلسه کاری در اولین روز دور پنجم مذاکرات نیز به مذاکره سه‌جانبه با هیات آمریکایی اختصاص یافت. ناهار کاری با مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، آغازگر برنامه بود؛ ناهاری که برنامه مذاکره را تعیین کرد و بعد از وقفه کوتاهی در هتل «کوبورگ» با هیات آمریکایی از سر گرفته شد. ظریف در جمع خبرنگاران هنگام بدرقه اشتون مقابل دفتر نمایندگی ایران در وین، برنامه کاری روز سه‌شنبه را اعلام کرد: «نشست عمومی با اعضای 1+5 » برای مرور دوباره موضوعات، سپس برگزاری «جلسات فنی و دوجانبه»؛ این نشست‌ها به دو طرف اطمینان می‌دهد که مبنای «نوشتن متن مشترک» آماده ‌است. پس از آن تیم هسته‌ای ایران به سرپرستی ظریف و اشتون در هتل محل اقامتشان حضور پیدا کردند تا دیدار سه‌جانبه با هیات مذاکره‌کننده آمریکایی را سر بگیرند. «ویلیام جوزف برنز» قائم‌مقام وزیر امورخارجه آمریکا به همراه تیم مذاکره‌کننده این کشور و تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای ایران در یک روز وارد «وین» شده تا مذاکرات هفته گذشته را با حضور اشتون ادامه دهد؛ مذاکراتی که می‌تواند در سرنوشت رسیدن به توافق نهایی و نگارش متن تاثیرگذار باشد. عراق و داعش؛ قسمت جدید سریال خاورمیانه خبرنگاران خوششان می‌آید که موضوعات را به هم مرتبط کنند؛ آن‌هم موضوعی که می‌تواند بستر تحلیلی قابل توجهی داشته باشد. حضور برنز همزمان با حضور تیم مذاکره‌کننده ایرانی در وین به شایعاتی دامن زد که می‌گفت آنها در مورد کمک به حل بحران عراق هم با یکدیگر مذاکره می‌کنند. اگرچه تیم مذاکره‌کننده ایرانی بارها گفته که محور این مذاکرات، تنها موضوع هسته‌ای است. پیش از این هم بارها موضوع سوریه بستر چنین گمانه‌زنی‌هایی شده‌ بود. اختلاف بر سر چیست؟ ایران و کشورهای 1+5 با یکدیگر مذاکره می‌کنند تا نگرانی آنها نسبت به برنامه هسته‌ای ایران رفع شود، از سوی دیگر آنها در ازای این جلب اعتماد، تحریم‌های یک‌جانبه علیه ایران را لغو کنند. نگرانی‌های طرف غربی اگرچه رو به تزاید نگذاشته اما نشانه‌ای از کاهش آن نیز به چشم نمی‌خورد. آنها درباره بسیاری از موارد برنامه هسته‌ای ایران از غنی‌سازی، سطح، میزان و مکان آن تا تعداد سانتریفیوژها و سوخت نیروگاهی مانند بوشهر، ابراز نگرانی می‌کنند. با این‌ حال هیچ‌کدام از دو طرف به صراحت نگفته‌اند که اصلی‌ترین موضوع مورد اختلاف آنها چیست؟ در مقابل رفع تحریم‌های پیچیده‌ای که در سال‌های گذشته بر پرونده ایران در شورای امنیت الصاق شده نیز دردسر بزرگی است. حالا مذاکرات، روزهای پرشتاب وقت پایانی شش‌ماهه اجرای توافق ژنو را می‌گذراند؛ توافقی که از نوامبر حاصل شد تا مذاکره برای رسیدن به هدف نهایی انجام شود. در 9 ماه گذشته شاید اتفاقات زیادی شما را از پیگیری اخبار مذاکره باز داشته باشد، مذاکراتی که حساسیت موضوعی آن موجب شده که در جلسات فشرده و به‌طور محرمانه پیگیری شده باشد. اما تیمی از مذاکره‌کنندگان علاوه بر سه دور مذاکره در ژنو و چهار دور مذاکره در وین، مذاکرات دوجانبه گسترده‌ای را نیز پیگیری کردند که آخرین آن مذاکره دوجانبه با طرف آمریکایی بود در ژنو، شهر باران‌های بی‌قرار که 11 ساعت به طول انجامید. طرف مذاکره‌کننده فرانسوی و روس را در رم ملاقات کردند و طرف آلمانی برای مذاکره به تهران آمد. حالا پنجمین دور مذاکره هسته‌ای برآیند همه مذاکرات دوجانبه و سه دور مذاکره‌ای است که پیام مثبتی از آن خارج نشد؛ حال به واقع یا به تاکتیک. دور پیشین مذاکره عباس عراقچی در جمع خبرنگاران گفت: مذاکرات پیشرفتی نداشته است. حالا وین بعد از دیدارهای دوجانبه با طرف غربی میزبان مذاکرات هسته‌‌ای است با یک سوال: «آیا توافق بزرگ نوشته می‌شود یا نه؟» این روزها توپ در زمین مذاکره قل می‌خورد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.