|

نابینایان بیرون از دایره هنر ایران

سعید برآبادی: می‌توانید یک‌روز صبح زنگ بزنید به دفترشان و بگویید حاضرید در یک فایل صوتی صدایتان، کتابی را بازخوانی کند. آنها فورا با شما تماس می‌گیرند و ضبط کتاب آغاز می‌شود. این ساده‌ترین راه برای ورود نابینایان به دنیای ادبیات است؛ تلاش برای آنکه میان روشن‌دلان با کتاب، آشتی ایجاد شود. مراحل کار هم ساده است و خیلی پیچیدگی ندارد. اگر به دفترشان در خیابان دولت بروید هم به سادگی خواهید فهمید از چه میزان هوش و ذکاوتی برخوردار هستند و با اینکه نمی‌توانند دنیای اطراف‌شان را ببینند چطور این دنیا را درک و مدیریت می‌کنند. 28 خرداد روز مرگ «ژوزه ساراماگو» نویسنده رمان «کوری» است؛ رمانی که فقط یکی از 10ترجمه فارسی‌اش در آستانه چاپ بیستم قرار گرفته و این نشان می‌دهد حداقل، صدهزار نسخه از رمان نوبل‌برده ساراماگو را ایرانی‌ها خوانده‌اند و خوب داستانش را می‌دانند. نابینایان اما حضور اندکی در سینما و ادبیات ایران داشته‌اند؛ «بید مجنون» آخرین اثری است که در این حوزه معروف شده است. داستانی ساده و حتی شاید پیش پا افتاده از زندگی یک نابینای جنگی که اگر بازی پرویز پرستویی نبود، اصلا به چشم نمی‌آمد. از میان اعضای انجمن، کاظم. ر از آن خوره‌های کتاب است که علم مخالفت با بیدمجنون را برمی‌دارد و بحث را شروع می‌کند. او تا قبل از سال 85، اکثر کتاب‌های بریل کتابخانه انجمن را خوانده و برخی را هم با صدای مادرش شنیده است اما از آن سال تا به حال، لااقل 200رمان مهم تاریخ ادبیات را از طریق جریان کتاب‌های صوتی گوش داده و حالا قلعه حیوانات، سلاخ خانه شماره 5 به فهرست بهترین کتاب‌های عمرش بدل شد. جالب اما اینکه کاظم از حضور نابینایان در ادبیات فارسی و سینما چندان اطلاعی ندارد و حتی خاطراتش از این موضوع برمی‌گردد به چشم فیلم کلیشه‌ای: «به غیراز بید مجنون، یک فیلمی هم یادم می‌آید که خیلی قدیمی بود و آقای امکانیان بازی می‌کرد...» -گل‌های داوودی - آها، خیلی هم کلیشه‌ای بود اما چون فیلم خیلی فروش کرده بود، مردم دوستش داشتند. مادرم تعریف می‌کرد که بازی‌ها خیلی مصنوعی بود. چند رمان کوچک و بزرگ هم از نابینایان استفاده کرده‌اند اما شخصیت‌ها به حدی ضعیف است که جایی در خاطرات کاظم باز نکرده: «اینها آدم‌ها را به دو دسته تقسیم می‌کنند، کور و بینا! کورها نقشی در کتاب ندارند جز اینکه بقیه دلشان برای آنها بسوزد.» برای همین طبیعی است که بین «کوری» با رمان‌های ایرانی از زمین تا آسمان فرق باشد: «در کوری این طور نیست، شخصیت‌ها کوری‌شان ظاهری است، بیشتر نشان می‌دهد که انسانیت در حال مرگ است، مثل کرگدن.»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.