|

رویداد بزرگ بی‌عدالتی

سودابه رخش

جام‌جهانی 2014 روز پنجشنبه به‌طور رسمی در برزیل آغاز شد. رویداد بزرگی که نابرابری و بی‌عدالتی‌های اجتماعی در بسیاری از شهرهای برزیل را پررنگ و زمینه را برای مبارزه گروه‌های مستقل و سازمان‌یافته فراهم کرد. پول هنگفتی صرف این رویداد جهانی شده است اما برزیلی‌ها نه‌تنها نفعی نمی‌برند بلکه خود بخشی از هزینه پرداختی هستند. برزیل با صرف حداقل 15‌میلیارددلار بیش از هر میزبان دیگری برای جام‌جهانی هزینه کرده است، هزینه‌هایی که عموما برگشت‌ناپذیرند و بیشتر هزینه‌های حداقلی بازگشتی هم به جیب فیفا می‌رود. میراث منفی جام‌جهانی نیز برای مردم برزیل محدوده وسیعی دارد؛ از نوسازی، جابه‌جایی‌های اجباری و اسکان‌دادن مردم در محله‌هایی خارج از شهر، بدون امکانات اولیه و زیرساخت‌های لازم گرفته تا روند کار ناعادلانه و مرگ حداقل هشت‌کارگر در روند ساخت و بازسازی استادیوم‌ها. در هفت شهر میزبان جام‌جهانی، صدهاهزارنفر از مردم که عموما در محله‌های فقیرنشین زندگی می‌کردند به واسطه زور و خشونت و با وعده پرداخت غرامت از خانه‌های خود بیرون رانده شدند؛ سلب مالکیتی که به بدترشدن سطح زندگی ساکنان این مناطق منتهی شد و برخلاف وعده‌های اولیه مقامات برزیلی، غرامت‌ها حتی از قیمت بازار نیز پایین‌تر بود. در 12 شهر میزبان جام‌جهانی بسیاری از مردم را مجبور به ترک خانه‌هایشان کردند تا بر نعش خانه‌های آنها جاده‌های جدید و دیگر پروژه‌های مربوط به جام‌جهانی ساخته شود. راکوئل رولینک، گزارشگر سازمان‌ملل در امور مسکن در این زمینه می‌گوید: «طبق هنجارهای بین‌المللی درمورد حق مسکن وقتی سلب مالکیتی رخ می‌دهد، وضعیت مسکن مردم تحت‌تاثیر، باید بهبود یافته یا حداقل در همان سطح باقی بماند. اما در برزیل ما شاهد بدترشدن شرایط این افراد هستیم.» در چنین شرایطی دولت برزیل تلاش می‌کند که از جام‌جهانی به‌عنوان اهرم نفوذی استفاده کند و روح مردم را با احساسات میهن‌پرستانه و عشق به فوتبال پیوند بزند. تلاش دولت برای برانگیختن احساسات میهن‌پرستانه در واقع کوششی است برای بی‌اهمیت نشان دادن شعارها و خواسته‌های گروه‌هایی که به برگزاری جام‌جهانی معترض بودند، شعارهایی مانند «جام‌جهانی‌ای در کار نخواهد بود.»، «جام‌جهانی برای چه کسی؟» و «در جام‌جهانی مبارزه خواهد بود.» بر اساس یک نظرسنجی که اخیرا صورت گرفته است، 61‌درصد شرکت‌کنندگان در این نظرسنجی معتقدند که جام‌جهانی «بد» است و پولی که باید صرف خدمات عمومی شود را به هدر می‌دهد. آمار‌ها نیز بر نظر این 61‌درصد صحه می‌گذارند. بر اساس گزارش‌ها حدود چهار‌میلیارددلار برای ساخت استادیوم‌ها سرمایه‌گذاری شده است اما به بهای به محاق‌رفتن خدمات عمومی. دولت برزیل بارها وعده داده است که سرمایه‌گذاری‌های مرتبط به جام‌جهانی نه‌تنها با بهبود زیرساخت‌ها بلکه با منافع درازمدتی مانند توسعه گردشگری و سرمایه‌گذاری خارجی، مردم را منتفع می‌کند. اما بسیاری از برزیلی‌ها به تجربه آفریقای‌جنوبی و انگلستان اشاره می‌کنند، کشورهایی که در نهایت بدهی‌های عظیمی به بار آوردند و سرمایه‌گذاری‌های‌شان نیز بازگشتی نداشت. سالوادور، سومین شهر بزرگ برزیل برای یک هفته میزبان جام‌جهانی است. بر اساس تعهد برزیل به فیفا، این شهر باید زیرساخت‌های خود را ارتقا می‌داد، بر اساس این تعهد در این شهر دو جاده برای دسترسی به فرودگاه ساخته شد و خطوط مترو نیز گسترش پیدا کرد اما مهم‌تر از آن 300میلیون‌دلار خرج ساخت استادیوم «فونته نوا» شد. این در حالی است که ساکنان شهر سالوادور می‌گویند ورزشگاه قدیمی این شهر دارای امکانات ورزشی عمومی در همه رشته‌های ورزشی از جمله زمین بسکتبال و تنها استخر با سایز المپیک بوده و هیچ برنامه‌ای برای بازسازی این تاسیسات وجود ندارد. هزینه‌های نوسازی ورزشگاه «ماراکانا» هم معادل ساخت 200 مدرسه است و بر اساس آمارها تقریبا 10‌درصد از بودجه جام‌جهانی برای ساخت این ورزشگاه صرف شده است. در کنار این، برای تامین امنیت این ورزشگاه‌ها و هیات‌های فوتبال نیز میلیاردهادلار هزینه شده است. علاوه بر قانون سختگیرانه جدید «ضدترور»، دولت برزیل بیش از همه کشورهای میزبان جام‌جهانی، نیروی امنیتی در خیابان‌ها مستقر خواهد کرد. بیش از 170هزار پرسنل امنیتی در برزیل به کار گرفته می‌شوند یعنی 22‌درصد بیشتر از نیروهایی که در جام‌جهانی 2010 آفریقای‌جنوبی به کار گرفته شد. مقامات برزیلی به‌جای پیگیری پروژه‌های مسکن و حمل‌ونقل عمومی بر روی زیرساخت‌های ورزشی و خدمات رفاهی و تامین امنیت بازدیدکنندگان و هیات‌های فوتبال متمرکز شدند و خشم اولیه معترضان نیز با افزایش چشمگیر هزینه‌های حمل‌ونقل برانگیخته شد. از آن زمان سطح اعتراضات بر ضد موارد فساد، مسایل مرتبط به آموزش و درمان گسترش پیدا کرد و معترضان بر قطع سرمایه‌گذاری‌های جام‌جهانی تاکید کردند. در روز هفتم ژوئن دیلما روسف مدعی شد که تظاهرات‌ها بخشی از «مبارزات سیستماتیک» علیه ماست و نه لزوما علیه جام‌جهانی. حق با دیلماست، برزیل آماده پیشروی در سوسیالیسم است نه عقب‌نشینی از آن. در واقع اعتراضات اخیر گوشزدی به دولت روسف است که «برابری» را به‌عنوان یکی از اصول اساسی سوسیالیسم در اولویت خود قرار دهد. منابع: socialistproject. ca progressive. org counterpunch. org

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.