|

مقدمه‌ای بر «جواهرات شاعرانه» امیرحسین دلبری

هنری با 7هزارسال سابقه *

آیدین آغداشلو . نقاش

هنر ساخت زینت‌های زرین و سیمین در تمدن و فرهنگ کهن ایرانی، سابقه‌ای هفت‌هزارساله دارد و این هنر، در طول رویدادهای گوناگونی که تاریخ ایران را دیگرگون کرد، همچنان باقی و پابرجا ماند و در هر دوره‌ای شکلی و دستاوردی تازه و متفاوت را عرضه کرد. زرینه‌ها و سیمینه‌های پیش از اسلام ایرانی به ترکیب‌های شگفت‌انگیز و الگوهای بی‌نظیری دست پیدا کرد که به نحوی ممتد و مستمر، تمامی فرهنگ‌های مجاور را نیز تحت‌تاثیر و نفوذ خود قرار داد و از آغاز اسلام نیز تحت نبوغی بی‌همانند، با نوشته‌هایی به خطوط کوفی و بعدها نستعلیق، مزین و همراه شد و صورتی تازه و خاص به خود گرفت. از 400سال پیش تا به انتهای دوران قاجاریه اشیای تزیینی طلایی با نقاشی‌های مینایی رنگارنگ و ظریف از صورت‌ها و پرندگان و گل‌ها پوشیده شد که زمینه‌ای کاملا متفاوت را ارایه کرد و نشان داد که هنرمندان هر دورانی، حرف تازه‌ای برای گفتن دارند. طراحی زینت‌های زرین و سیمین در هنر معاصر ایران می‌تواند به‌نحوی گسترده و همه‌جانبه از گنجینه درخشان هنر گذشته ما بهره‌مند شود و با تکیه بر این منبع تمام‌نشدنی، در عین حالی که سلیقه و روحیه جهان نو را در نظر بگیرد، بتواند آن خاطره گرانبها را نیز تا به امروز امتداد دهد و در یک هماهنگی هنرمندانه به جای تقلید از شیوه‌ها و روش‌های معاصر جهانی - که در بسیاری از نمونه‌ها قادر به زنده‌کردن هیچ خاطره ارزشمندی نیستند- معنای ایرانیان با سلیقه و فرهیخته را برای خود ما و جهانیان الگو کند و از این راه ارزشی بر ارزش‌های موجود علاوه کند. از این روش‌ها و دستاوردها می‌شود به استفاده از خوشنویسی و خطوط مختلفی چون ثلث و نستعلیق و معقلی و شکسته نستعلیق و سیاه مشق در طراحی زرینه‌ها و سیمینه‌های تزیینی و زینت‌هایی که در سطحی بسیار وسیع و همگانی کاربرد دارد و مورد استفاده است، اشاره کرد و به تنوع بی‌حد و اندازه این زمینه پی برد. طراحان باسلیقه و آگاه ما خوشبختانه توانسته‌اند شاخه‌ها و شعبه‌های گوناگون آن را بیاموزند و بیازمایند و به قابلیت وسیع و قابل انطباق خوشنویسی تزیینی در طراحی و ساخت اشیای گوناگون زینتی پی ببرند. خوشبختانه در طول چند دهه اخیر، طراحان و هنرمندان شایسته و پرکاری در این زمینه آغاز به کار کرده‌اند و نمونه‌های قابل توجهی را عرضه کرده‌اند که حاصل احاطه و علاقه آنها به این هنر کاربردی جهانی از سویی و تحقیق و مطالعه و برگرفتن هنر سنتی و خوشنویسی ایران از سوی دیگر است و بدیهی است حاصل این تجمع باید به هنرهای معاصر و جهانی، همراه با خاطره‌هایی گرانقدر از هویت ملی گذشته ما منجر شود و این تعامل نه‌تنها در اینجا، که به صورت‌ها و جلوه‌های مختلف، در طراحی زینت‌های شرقی و ملی و محلی این سوی تمدن و فرهنگ معاصر نیز به روشنی دیده می‌شود و آینده روشنی را پیش‌رو می‌گستراند. * این متن، مقدمه آیدین آغداشلو، بر کتاب تازه انتشاریافته «جواهرات شاعرانه» اثر امیرحسین دلبری است که به‌طور اختصاصی در اختیار «شرق» قرار گرفته است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.