|

پناهجویان عراقی در راه ایران

افت تجارت ایران و عراق

شرق: با هجوم عراقی‌هایی که از ترس جانشان به مرزهای کشورهای همسایه پناه آورده‌اند، تعداد سفرها کاهش یافته، برخی پروازها لغو شده و حجم تبادلات تجاری دو کشور افت پیدا کرده است. اگرچه هنوز هیچ‌یک از مرزهای مشترک بسته نشده و همچنان آمدوشدها برقرار است اما به‌دلیل تعداد بالای پناهجویان عراقی در مسیرهای منتهی به مرز مشترک، تردد کامیون‌های ترانزیتی بین دو کشور بسیار کند شده است. با همه اینها دبیرکل اتاق مشترک بازرگانی ایران و عراق معتقد است گروه «داعش» در کنار تهدیدی که برای کشورهای منطقه و از جمله ایران ایجاد کرده، فرصتی نیز برای ایران فراهم آورده که با بهره‌گیری به‌موقع از آن می‌توانیم این ماجرا را به سود خود تمام کنیم. دگرگونی در روابط تجاری ایران که از سال 91 و پس از تشدید تحریم‌های یکجانبه صورت گرفت، عراق را به دومین شریک صادراتی ایران تبدیل کرد. هرچند تا پیش از این اتفاق سهم امارات و ترکیه در تبادلات تجاری با ایران نسبت به سایر رقبا بیشتر بود اما با اقدام این شرکای تجاری در اعمال برخی محورهای تحریم تجاری علیه ایران، روابط تجاری کشور با چرخش قابل‌توجه به سمت عراق سوق پیدا کرد و روابط تا آنجا گسترش پیدا کرد که صادرات ایران به عراق در سال 92 به شش‌میلیارددلار رسید و عراق در فهرست واردکنندگان کالا از ایران در مقام دوم جای گرفت. در جریان رشد تعاملات دو کشور از سوی مسوولان با امضای تفاهمنامه‌ها و ایجاد دفاتر مشترک و استقرار رایزنان بازرگانی پیش‌بینی شده است که حجم تبادلات ایران و عراق ظرف پنج‌سال آینده به 20‌میلیارددلار افزایش یابد. نگاه ایران سخنان جهانبخش سنجابی، دبیرکل اتاق مشترک بازرگانی ایران و عراق نیز در جریان اتفاقات اخیری که «داعش» در منطقه رقم زد برپایه استفاده از فرصت به‌وجودآمده استوار است به این صورت که ایران می‌تواند از عدم حضور رقبا در بازار عراق به دلیل تغییر شاخص‌های امنیتی استفاده کند. وی در گفت‌وگو با «شرق» تاکید کرد: «اگرچه در حال حاضر به‌صورت مقطعی حجم مبادلات کاهش یافته است اما در فقدان حضور رقبا که تحت‌تاثیر مسایل امنیتی اتفاق می‌افتد؛ ایران می‌تواند صادرات خود را به بازار عراق افزایش داده و خلأ‌های موجود بازار عراق را پوشش دهد.» توصیه به رایزنان وی در پاسخ به اینکه در این درگیری‌ها آیا آسیبی به دفاتر بازرگانی ایرانی مستقر در عراق رسیده یا خیر گفت: «دفاتر بازرگانی ایران در مناطق شمالی عراق یعنی اربیل و سلیمانیه، مرکز عراق یعنی بغداد و در مناطق جنوبی از جمله بصره، میسان، ذی‌قار، مسنا و واسط واقع شده که در هیچ‌یک از این مناطق تهدیدی برای دفاتر ایجاد نشده است. با این حال توصیه ما به رایزنان بازرگانی آن بوده که تا حد امکان از تردد در حدفاصل استان‌های دیاله، الانبار و صلاح‌الدین و واسط خودداری کرده یا رفت‌وآمدشان را به حداقل برسانند.» سنجابی در ادامه اذعان کرد که این گروه از یک‌سو تا 10کیلومتری جاده ابراهیم خلیل دهوک (مرز مشترک ترکیه و عراق) و از سوی دیگر تا مرزهای فعال خسروی و پرویزخان (مرز ایران و عراق) پیش رفته که این حضور تهدید قطع شریان‌های دو کشور را برای دولت مرکزی به‌همراه دارد. کاهش مقطعی تبادلات تجاری دو کشور دبیرکل اتاق مشترک بازرگانی ایران و عراق خاطرنشان کرد: «با درگیری‌های ایجاد شده در عراق، تعداد زیادی از عراقی‌ها به‌دلیل خطری که جانشان را تهدید می‌کند روانه‌ جاده‌های منتهی به مرزهای کشورهای همسایه شده‌اند. این حجم مسافر موجب ایجاد اختلالاتی در تبادلات تجاری شده و به عبارت ساده‌تر تردد کامیون‌های ترانزیتی را با مشکل مواجه کرده است اما به رغم این اتفاق که موجب کاهش مقطعی تبادلات تجاری می‌شود؛ تاکنون هیچ یک از مرزهای مشترک بین دو کشور مسدود نشده است.» وی افزود: «داعش به دو دلیل تصمیم به ایجاد ناامنی در منطقه گرفت؛ نخست پیروزی حداکثری شیعی در عراق و دوم اتفاقاتی که در سوریه افتاد و مشارکت حداکثری که مردم این کشور در انتخابات داشتند. این اتفاقات باعث شد که طراحان داعش بخواهند با یک تیر دو نشان بزنند و ضرب شستی به‌ویژه به شیعیان نشان دهند.» سنجابی درخصوص پیش‌بینی روابط تجاری ایران و عراق نیز گفت: به‌نظر می‌رسد به دو صورت می‌توان به این اتفاقات نگاه کرد. نگاه نخست تهدیدمحور است که می‌تواند تبادلات تجاری را تحت تاثیر قرار داده و رو به کاهش ببرد و نگاه دوم فرصت‌طلبانه است که از کاهش حضور رقبا در بازار عراق برای ایران ایجاد خواهد شد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.