|

نفس‌های آخر «جنگل طاق»

سعید برآبادی: در جدال نهال‌های نارس پسته و بادام با گرمای مکنده کویر سبزوار، ساقه درختان گز و طاق هم با تبر بریده می‌شود و روی شن‌های روان، تا چشم کار می‌کند خرده‌های سیاه‌رنگ زغال است. جنوب شهر و چسبیده به قتلگاه تاریخی سربداران، طرح بیابان‌زدایی روزگار دور رخ عوض کرده و اگر 49 سال پیش مامور شد تا کویر مرکزی کشور را از شر شن‌های روان خلاص کند، حالا خود به قتلگاه درخت‌های کهنسال گون و طاق بدل شده. اینجا یکی از مهم‌ترین ایستگاه‌های بیابان‌زدایی است؛ بیابانی چندهزارهکتاره که از سال 1344 به جنگلی دست‌کاشت بدل شد تا درخت‌های سخت‌ریشه‌ای چون طاق و گون در آن ریشه بدوانند و نگذارند، خاک روان کویر به شهر سرایت کند. از جنوب‌غربی سبزوار تا شرقی‌ترین نقطه جنوبی آن، جنگلی که بعدها به جنگل طاق شهرت پیدا کرد، سایه کم‌جانی انداخت روی رودخانه خشک‌شده «کال‌شور» تا مردم یکی از توفان‌خیزترین شهرهای کشور، ماسه در چشم نیاورند. حالا اما این درختان شجاع همان سرنوشتی را پیدا کرده‌اند که دکتر شریعتی در «کویر» اینطور وصفشان کرده بود: «به جرم گستاخی در برابر کویر، از ریشه‌های‌شان بر می‌کنند و در تنورشان می‌افکنند و... این سرنوشت مقدر آنهاست.» آن زمین‌های بی‌صاحب که نیم‌قرن پیش تحت نام پروژه تثبیت شن‌های روان به جنگل‌های طاق بدل شد، حالا یک‌به‌یک صاحب پیدا کرده‌اند؛ از سویی مالکان، آب را با پمپ‌های چاه عمیق از زیر زمین می‌مکند و از سوی دیگر، گسترش مزرعه‌ها و باغ‌ها، قطع حافظان سبز و صبور سبزوار را به‌دنبال داشته. فاصله‌به‌فاصله، جنگل دیروز کچل شده و در پشت تپه‌هایش، شب‌ها بساط‌ها در همان سفره‌ای گسترده می‌شود که از طاق‌ها، زغال می‌سازند. طاقزار سبزوار نفس‌های آخر را می‌کشد و این یعنی بازگشت توفان و خاک به شهری که 50 سال دژ محکم جنگلی داشت.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.