استاد
جعفر مدرسصادقی
آن داستانی که هفتهی پیش تعریف کردم شرح اجرایی بود از نمایش «استاد» اوژن یونسکو. با یک تفاوتهای مختصری با واقعیت. این که گفتم تالار نمایش خالی خالی بود و هیچ جای نشستنی برای تماشاچیها وجود نداشت و تماشاچیها از اوّل تا آخر اجرا مجبور بودند سر پا بایستند عین واقعیت بود و این که گفتم هیچ سن و صحنهای هم در کار نبود و بازیگرها از اوّل تا آخر اجرا از اینطرف به آنطرف دنبال هم میکردند و از وسط تماشاچیها رد میشدند عین واقعیت بود. اما این که گفتم که این تالار فقط دوتا در داشت سازگاری چندانی با واقعیت نداشت و این که گفتم یکی از درها در ورودی بود و آن در دیگر در کوچکی بود که به پُشت صحنه میرفت سازگاری چندانی با واقعیت نداشت. این تالار یادم نیست چندتا در داشت، شاید سه چهارتا در داشت، اما فقط یکی از این درها بود که باز بود و کار میکرد و آن هم در ورودی بود. هیچ دری به پُشت صحنه وجود نداشت و اصلن هیچ پُشت صحنهای در کار نبود. برای آن استادی که از اوّل تا آخر نمایش همه چشم به راهش بودند و درست در آخرین دقیقهی نمایش ظاهر میشد کابین خیلی کوچکی گوشهی تالار درست کرده بودند و آن بازیگر بدبختی که نقش استاد را
بازی میکرد از اوّل نمایش تا آن دقیقهی آخر باید توی آن کابین میماند و نفسش درنمیآمد. استادی که در آخرین دقیقهی نمایش ظاهر میشد قرار بود سر نداشته باشد و آن بازیگر بدبختی که نقش استاد را بازی میکرد در تمام آن مدتی که توی کابین بود ناچار بود پالتوی بلندی هم پوشیده باشد که یقهاش را زده باشند بالا و یقه آنقدر بلند باشد که تا پیشانی آن بازیگر بالا بیاید و تازه یک کلاه شاپوی گشاد هم گذاشته باشند روی کلهی آن بازیگر که از پُشت برسد به پس گردن و از جلو بیاید روی صورت بازیگر و یقهی پالتو توش فرو برود تا به این ترتیب همهی سر و کلهی او را بپوشاند. چون که هیچ پُشت صحنهای در کار نیست و تماشاچی تا آن دقیقهی آخر نمایش نباید چشمش به جمال یک چنین قیافهای بیفتد، آن بازیگر بدبختی که نقش استاد را بازی میکرد باید پیش از این که در ورودی تالار را باز کنند و اوّلین تماشاچیها بریزند توی تالار، برود توی کابین گوشهی تالار و در کابین را کیپ ببندد. طرّاح لباس آدم خیلی وسواسی و دقیقی بود و از آن حرفهییهایی که دلشان میخواهد هیچ عیب و نقصی توی کارشان نباشد و به این دلیل نیم ساعتی وقت لازم داشت تا آن پالتو و کلاه
کذایی را روی سر آن بازیگر بدبختی که نقش استاد را بازی میکرد راست و ریس کند و به این ترتیب آن بازیگر بدبخت را نیم ساعتی قبل از این که در تالار را باز کنند هُلش میدادند توی کابین گوشهی تالار. اگر این نیم ساعتِ پیش از شروع نمایش را هم به یک ساعتِ خودِ نمایش اضافه کنیم، معلوم است چرا آن بازیگر بدبختی که نقش استاد را بازی میکرد بعد از یک ساعت و نیمی که توی آن کابین دربسته مانده است و لای آن یقهی بالازده و زیر آن کلاه گشادی که سرش گذاشتهاند نفسش درنیامده است، روی پاهاش بند نیست و وقتی که در آخرین دقیقهی بازی از در کابین میآید بیرون، تلوتلوخوران، میرود تا وسط تالار، سری را که ندارد کمی به اینطرف و آنطرف میچرخاند، با چشمهایی که مانده است زیر کلاه نگاهی به دور و برش میاندازد، اما بعد به جای این که چرخی توی تالار بزند و برود به طرف در ورودی و ناپدید بشود، غش میکند و دراز به دراز میافتد روی زمین. سهچهارتا از تماشاچیها به خیال این که نمایش تمام شده است شروع کردند به دست زدن و همین که صدای دست زدن بلند شد، بقیهی تماشاچیها هم از دودلی درآمدند و شروع کردند به دست زدن. کارگردان که گوشهی تالار تکیه
داده بود به دیوار و دل توی دلش نبود و توی دلش داشت به آن بازیگر بدبختی که نقش استاد را بازی میکرد فحش میداد، نفس راحتی کشید و به بغلدستیش گفت بد فکری نیست! از فردا شب همینجا تمومش میکنیم! هیچکس دلواپس آن بازیگر بدبختی نبود که افتاده بود روی زمین و معلوم نبود که زنده است یا مُرده.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.