جام بیستم مشکلات معلولان را به همه یادآوری کرد
شوتی برای آغاز یک زندگی سالم و عادی
گروه علم: از 30دقیقه بامداد روز جمعه گذشته بزرگترین رویداد ورزشی سال جهان در پایتخت قهوه، فستیوال و فوتبال آغاز شد. فوتبال همیشه برای طرفداران این ورزش جذاب و دیدنی بود اما از زمانی که پای موضوعات اقتصادی و سیاسی به میان آمد، موضوع جذابتر هم شد. اما در چندساله اخیر، یک موضوع دیگر باعث جذابیت هر چه بیشتر این رشته ورزشی شده است: علم و فناوری، بهگونهای که شاید بتوان گفت این جنبه بیش از همه چیزهای دیگر، فوتبال را تحتالشعاع خود قرار داده است. اگر سیاست و اقتصاد، فوتبال را از ماهیت اصلی آن دور کرده بودند و همه (اعم از بازیکنان و مدیران و تماشاگران)، خواهان عدم دخالت سیاست در ورزش شدهاند، علم و فناوری روح تازهای به این ورزش محبوب بخشیده است بهگونهای که همه خواهان حضور هرچه بیشتر علم و فناوری در رویدادهای ورزشی هستند. در این صفحه نگاهی داریم به جذابترین و بحثبرانگیزترین دستاوردهای فناوری که در جام بیستم عرضه میشود. مراسم افتتاحیه جامجهانی فوتبال2014 از همیشه رویاییتر و در عین حال فوتبالیتر بود چرا که با شوت یک نوجوان معلول که پای رباتیک داشت، آغاز شد. این شوت امید به زندگی سالم و
عادی را در همه معلولان جهان بار دیگر زنده کرد. این متفاوتترین شیوه برای آغاز جامجهانی فوتبال از ابتدا تاکنون بوده و هدف آن تاکید بر استفاده از فناوری در زندگی است. این نوجوان معلول (که پیش از این توانایی راهرفتن نداشت و از بین حدود 10معلول دیگر برای این مراسم انتخاب شده بود)، برای آنکه بتواند با شوت خود، جامجهانی 2014 برزیل را تشریفاتی آغاز کند، از اسکلت خارجی استفاده کرد که آن را همچون لباس پوشیده بود. این اسکلت با مغز قابلکنترل است. در مغز این نوجوان الکترودهایی نصب شده بود که امواج مغزی را دریافت میکرد و با ارتباط بیسیم، فرمانهای مربوط به راهرفتن یا شوتکردن را به اسکلت مکانیکی بیرونی منتقل میکرد. «میگوئل نیکولهلیس»، دانشمند علوم اعصاب دانشگاه دوک و سرپرست پروژه «Walk Again» (با معنی تحتاللفظی «بار دیگر قدم بردار»)، میگوید: «قصد ما، تشویق تخیل مردم است. ما با سرمایهگذاری و اراده سیاسی کافی خواهیم توانست ویلچر را به فراموشی بسپاریم.» گفتنی است پروژه «Walk Again» یک شراکت غیرانتفاعی بین چندین دانشگاه و مرکز پژوهشی سراسر جهان است. «نیکولهلیس» درباره پیامدهای تلاش برای تواناترکردن معلولان
به این روش میگوید: «دستیابی به چنین موفقیتی یقینا با قدمگذاشتن بر ماه برابر است. ضربه جوان برزیلی معلول به توپ، علاوه بر روشنکردن امید در دل افراد معلول، پنجره جدیدی برای علوم اعصاب و مهندسی اعصاب خواهد گشود.» اما این پروژه منتقدانی نیز دارد. این افراد بر این عقیدهاند که نمونه ابداعشده تنها یک نمونه نمایشی است و روش استفادهشده در این دستگاه برای دریافت امواج مغزی، آنی و به اندازه کافی بههنگام و دقیق نیست. البته سازنده این دستگاه نیز با اذعان به ضعف این سیستم در شناسایی دقیق دستورات مغزی، آن را نه یک روش نهایی، بلکه فرصتی برای نمایش آخرین یافتهها و اعلام امکان تحقق چنین روشی برای نجات معلولان اعلام کرده است. خود «نیکولهلیس» یکی از طرفداران استفاده از روش کاشت تراشه در مغز برای بهرهگیری مستقیم از امواج صادرشده از نورونها است و این روش را بهینهترین راهکار برای دریافت امواج مغزی به صورت دقیق عنوان کرده است. تحقیقات مربوط به ابداع چنین سیستمی از سال 2008 آغاز شده است. این گروه پیش از این با دریافت امواج مغزی یک میمون و ارسال به یک ربات، آن را روی یک تردمیل به حرکت درآوردند. «نیکولهلیس»
امیدوار است بتواند با تعبیه یک ابزار پیشرفتهتر در مغز که بتواند اطلاعات هزار نورون را دریافت کند، امواج مغزی را به یکباره دریافت کند. آزمایشهای انجامشده روی میمونها نشان میدهد با استفاده از این روش میتوان جزییات مربوط به حرکت پا را نیز در این دستگاه شبیهسازی کرد. وی طرفدار استفاده از تعبیه تراشهها در مغز بوده و با استفاده از روش کنونی (به نام EEG) یا روشهای مشابه با دقت کمتر مخالف است. با اینهمه «نیکولهلیس» میگوید باوجود مخالفت با سیستم EEG بهدلیل زمان کم باقیمانده تا آغاز جامجهانی موافقت کرده است که در این دستگاه از شناسایی امواج مغزی به روش EEG استفاده شود. یکی از مزایای استفاده از EEG عدم نیاز به عمل جراحی است، اما صحت و دقت آن به اندازه کاشت تراشهای مجهز به حسگر در مغز نیست. باید تاکید کرد طراحی و تولید چنین سیستمی فقط در شناسایی و خواندن امواج مغزی خلاصه نمیشود و پیشرفتهای حاصل از آن در علوم و فناوریهای دیگر مانند رباتیک نیز اهمیت دارد. مطمئنا نمایش این نمونه در جامجهانی، توجهات بسیاری از مردم را به اهمیت موضوع زندگی معلولان جلب خواهد کرد تا امکانات یک زندگی عادی را برای آنان
نیز فراهم آورند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.