|

«ماندلا»تجربه‌ای که نباید فراموش کرد

دنیا عیوضی

«ببخشیم اما فراموش نکنیم»؛ این شعار معروف مبارز نام‌آشنای آفریقای‌جنوبی بود. نام «نلسون ماندلا» هم در دوران حیاتش و پس از آن بارها در رسانه‌ها و کتاب‌های تاریخی به احترام خوانده می‌شود. مردی که 27سال در زندان ماند و دوستی را به سیاهان و سفیدان کشور آفریقای‌جنوبی تقدیم کرد. در سالروز آغاز محکومیت «نلسون ماندلا» به‌سراغ یکی از کارگردانان آثار تاریخی؛ «حسن فتحی» رفتیم تا درباره تاثیر چنین شخصیت‌هایی در هنر بپرسیم: «آنچه ما در تاریخ از این مبارز آفریقای‌جنوبی می‌آموزیم، تنها مبارزات فداکارانه‌اش نیست، در کنار اهمیت این آموزه او، ویژگی متفاوت نگاهش بود که به جهانیان معرفی شد و چشم مردمان عصرهای مختلف را گشود. نگاه او این بود که هرگز با «خشونت» نمی‌توان «خشونت» را از بین برد و تاثیر این نگاه را در دگرگونی کشورش اثبات کرد. خشونت در بستر خودش خشونتی با ابعاد هولناک‌تر را در جامعه پرورش می‌داد و او در میان این بستر از مدارا و تساهل سخن گفت. توانایی ویژه نلسون ماندلا آنجا معلوم می‌شود که در حالی که او در جامعه‌ای می‌زیست که بسترش کینه‌توزی و انتقامجویی ‌بود اما او توانست آتش شعله‌ور انتقام را در جامعه خاموش و همگی را به بخشش دعوت کند. در تاریخ بارها خوانده‌ایم که او حتی زندانبانش را بخشیده بود. از این قبیل رفتارها از او زیاد خوانده‌ایم، رفتارهایی که پیامدهای اخلاقی برای جامعه آن دوران داشت و همچنان دارد.»فتحی با نگاهی به تاثیرات ماندلا در توسعه و رشد اجتماعی و فرهنگی دورانش ادامه می‌دهد: «ماندلا در جریان صلح‌طلبی، تشنج‌زدایی و خشونت‌گریزی و دعوت مردمان به این مصادیق سال‌ها تلاش مستمر داشت. همین تلاش‌های وی در روند توسعه و رشد اقتصادی آفریقای‌جنوبی نقش مهمی داشت. در تمام سال‌هایی که ماندلا در زندان به‌سر برده بود با وجود متحمل‌شدن آزار و شکنجه‌های بسیار و ازدست‌دادن عزیزانش نه‌تنها ایستادگی کرد بلکه به مبارزاتش ادامه داد تا روزی که موفق شد. این خصوصیات در کنار هم توانست او را ماندگار سازد و از او چهره‌ای انقلابی و اسطوره‌ای برجا بگذارد.»این کارگردان در همین راستا اضافه می‌کند سینما در بازخوانی تجربیات ماندلا به آیندگان کمک‌رسان خواهد بود: «اکنون بازتاب این چهره زیبا در قاب سینما می‌تواند نقش مهمی در نمایان‌کردن تجربیات انقلابی این انسان آرمانگرا و انقلابی به انقلابیان معاصر داشته باشد؛ انقلابیون که مبارزه را در انتقام می‌جویند اما خوب است بدانند که الزاما پیروزی در انتقام معنی نمی‌دهد، بلکه توسعه پایدار و فرهنگی در کنار انسانیت‌هاست که به معنی حقیقی دست می‌یابد. می‌توان با به‌تصویرکشیدن این خصوصیات او در فیلم‌های این دوران بازخوانی به تفکرات او داشت و تجربیاتش را به نسل انقلابی معاصر انتقال داد. این تجربه دستاوردهای دیگری را به دنبال خواهد داشت. ما در تاریخ نمونه‌ای دیگر از مبارزه ماندگار را در گاندی می‌بینیم، او هم به همین منوال دستاوردهای زیادی را برای آیندگانش برجا نهاد که امروزه می‌بینیم در جامعه هند همچنان پایدار است. الگوی خشونت‌پرهیزی یا خشونت‌ستیزی نه‌تنها اخلاق و انسانیت را به جامعه عرضه می‌کند بلکه پیامد‌های اجتماعی و اقتصادی را به همراه دارد که موجب توسعه و ثبات اجتماعی، فرهنگی خواهد بود. سینما می‌تواند در پیشبرد این الگوها در جامعه سهم بسزایی داشته باشد.»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.