|

«ادوارد اسنودن» تحت تعقیب‌ترین تبهکار جهان

نوام چامسکی. ترجمه: سمیرا مصطفی‌نژاد

در چندماه گذشته، درس‌های آموزنده‌ای درباره طبیعت قدرت دولتی و نیروهای پیش‌برنده سیاست آن آموخته‌ایم. همچنین درباره موضوعی بسیار نزدیک به این دو، یعنی مفهومی حیله‌گرانه و دگرگون‌شده از شفافیت نیز چیزهایی یاد گرفتیم. منبع این دروس بدون‌شک انبوهی سند درباره سیستم جاسوسی «آژانس امنیت ملی آمریکا» است که توسط مبارز آزادی‌خواه شجاع «ادوارد جی‌اسنودن» افشا شده و در کتاب «جایی برای پنهان‌شدن نیست» اثر گلن گرینوالد، همکار اسنودن، به شکلی تخصصی، خلاصه و تحلیل‌ شده است. اسناد مذکور از اجرای پروژه‌ای بزرگ با هدف موشکافی اطلاعات حیاتی کسانی که در چنگال این دیو گرفتار آمده‌اند- یعنی هر کسی که با جامعه مدرن الکترونیکی در ارتباط باشد- خبر می‌دهند. چیزی تا به این حد جاه‌‌طلبانه در مخیله پیامبران ویران شهرهای (در مقابل آرمانشهر) جهان‌ شوم تمامیت‌خواه نیز نمی‌گنجید. مهم است بدانیم که این پروژه در یکی از آزادترین کشورهای جهان و در تخطی از منشور حقوق ایالات‌متحده آمریکا که شهروندان را از تجسس‌ها و دخل‌وتصرف‌های غیرقابل‌توضیح مصون داشته و وجود حریم شخصی، زندگی، مکاتبات و اموال را تضمین می‌کند، در حال اجراست. وکلای دولت هراندازه هم که بکوشند، هیچ راهی برای وفق‌دادن این اصول با تجاوزی که زوایای آن را اسناد اسنودن افشا کرد، پیدا نمی‌کنند. درعین‌حال خوب است به یاد آوریم، دفاع از حق بنیادین حریم خصوصی بود که زمینه‌ساز جرقه‌های انقلاب آمریکا شد. در قرن هجدهم دولت بریتانیا نقش یک دولت مستبد را بازی می‌کرد، دولتی که ادعا داشت حق ورود بدون اجازه به خانه‌ها و زندگی شخصی اقوام مهاجران آمریکایی را دارد. امروز، این دولت متعلق به شهروندان آمریکایی است که ادعای داشتن چنین مجوزی دارد. بریتانیا تا حدی موضع خود را که در آن زمان منجر به عصیان مهاجران شد، ولو در مقیاسی محدودتر که ناشی از انتقال قدرت در روابط جهانی است حفظ کرده است. گاردین با استناد به اسناد اسنودن گزارش می‌دهد دولت بریتانیا از آژانس امنیت ملی آمریکا، NSA، دعوت کرده تا شماره تلفن موبایل و فکس، ایمیل و آدرس IP هریک از شهروندان بریتانیایی را که توسط دام بزرگش جمع‌آوری کرده، بررسی و ثبت کند. بدون شک شهروندان بریتانیایی هم فهمیده‌اند همانطور که گرینوالد در کتابش می‌گوید، NSA معمولا روترها، سِرورها و دیگر تجهیزات شبکه‌های کامپیوتری واردشده از آمریکا را کنترل و رهگیری می‌کند و به این شکل می‌تواند تجهیزات جاسوسی را درون آنها کار بگذارد. در حقیقت زمانی که این هیولا درحال تکمیل اطلاعات خویش است، ممکن است اطلاعات هر کلیدی که فشرده می‌شود، به پایگاه داده‌های درحال‌توسعه و عظیم رییس‌جمهور آمریکا، باراک اوباما ارسال شود. به‌نظر می‌آید وکیل قانونی کاخ‌سفید به شیوه‌های دیگری نیز مصمم به نابودی آزادی‌های مدنی ماست. «اصل برائت» که به ماگنا کارتا یا منشور کبیر در 800سال پیش بازمی‌گردد، مدت‌هاست به فراموشی سپرده شده است. این افشاگری‌ها‌ باعث می‌شود بیش‌ازپیش در سیاست دولت و عوامل پیش‌برنده آن موشکافی کنیم. نسخه استاندارد موجود این سیاست می‌گوید هدف اولیه آن، امنیت و دفاع در برابر دشمنان است. تمام آموزه‌ها و دکترین‌ها همزمان چند پرسش را مطرح می‌کنند: امنیت برای که و دفاع در برابر چه کسی؟ پاسخ این پرسش‌ها به شکلی قابل‌توجه به واسطه افشاگری‌های اسنودن روشن شده‌اند. سیاست باید امنیت مقامات دولتی و تمرکز قدرت را تضمین کند و از آنها در برابر دشمنی هولناک دفاع کند: جامعه داخلی که اگر از کنترل خارج شود تبدیل به خطری عظیم خواهد شد. برای محافظت از قدرت دولتی و قدرت اقتصاد خصوصی در برابر دشمن بومی، این دو نهاد باید پنهان باشند، درحالی‌که در تضادی کاملا آشکار، دشمن باید کاملا در معرض حاکمیت دولتی قرار داشته باشد. اصول این سیاست توسط ساموئل هانتینگتون، متفکر علوم سیاسی که می‌گوید: «قدرت در تاریکی قدرتمند باقی می‌ماند، در معرض نور خورشید قرارگرفتن موجب تبخیر آن می‌شود»، در نهایت شفافیت شرح داده شده است. هانتینگتون تصویری بسیار حیاتی خلق کرده است. به بیان او، ممکن است شما مجبور شوید تهاجم یا دیگر عملیات نظامی را به شیوه‌ای توجیه کنید که تصور شود با اتحادیه جماهیر شوروی مبارزه می‌کنید. این همان روندی است که ایالات‌متحده از زمان دکترین ترومن در آستانه جنگ سرد در پیش گرفته است. دیدگاه هانتینگتون درباره قدرت دولتی و سیاستگذاری، دقیق و آگاهانه بود. همزمان با نگارش این افکار در سال1981، دولت ریگان درحال آغاز نبردی علیه تروریسم بود؛ نبردی که به سرعت به جنگ تروریستی وحشیانه و مرگباری تبدیل شد که در ابتدا دامن آمریکای مرکزی را گرفت، اما دامنه آن تا آفریقای‌جنوبی، آسیا و خاورمیانه نیز کشانده شد. به‌طورکلی، اصل بنیادین همچنان باقی است: قدرت نباید در معرض نور قرار گیرد؛ و ادوارد اسنودن به دلیل ناتوانی در درک این اصل حیاتی، به تحت تعقیب‌ترین تبهکار جهان تبدیل شده است. به‌طورخلاصه، شفافیت مطلق تنها از آنِ جامعه است، اما قدرت‌هایی که باید خود را از این دشمن هولناک داخلی حفظ کنند، سهمی از این شفافیت‌ندارند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.