|

شیرین اتحادیه از نقاشی تا گالری‌داری

استمرار کار یک نقاش

مهدی حسینی . نقاش و استاد دانشگاه

سابقه آشنایی من با شیرین اتحادیه به سال 62 برمی‌گردد. آن زمان آتلیه خانم اتحادیه در گوشه‌ای از ساختمان «کتابفروشی آزاد» قرار داشت. کارهای طبیعت بی‌جان این نقاش را برای اولین‌بار در همین آتلیه دیدم. طی این سال‌ها با نقاش باتجربه‌ای روبه‌رو بوده‌ام که دانش آکادمیک، پشتوانه کارش بوده است. او در تمام این سال‌ها نقاشی کرده و نمایشگاه گذاشته و با هنرمندان در ارتباط بوده است. کتاب آثار خود را به چاپ رسانده و در اغلب گالری‌های معتبر تهران هم نمایشگاه گذاشته است؛ از گالری سیحون و گلستان گرفته تا خاک، ماه مهر و... بر عکس تصور رایج، شخصا شیرین اتحادیه را یک «نقاش فیگوراتیو» می‌شناسم. در ایران تلقی صحیحی از فیگور وجود ندارد. بسیاری گمان می‌کنند اگر یک نقاشی از چهره، دست یا اندام باشد، نام آن نقاشی فیگوراتیو است؛ درحالی‌که مفهوم نقاشی فیگوراتیو بسیار متوسع است. به تعبیر دیگر، کار نقاشی که طبیعت بی‌جان می‌کشد هم «نقاشی فیگوراتیو» به حساب می‌آید. بنابراین معتقد‌م باید تعریفی بازتر از واژه فیگوراتیو ارایه دهیم. اگر تعریف محدود از واژه فیگور را از خود دور کنیم، آن طبیعت بی‌جان‌ها هم در تعریف فیگوراتیو می‌گنجند. ویلم دکونینگ را مثال می‌زنم. بخشی از کارهایش فیگور صرف است. یک وقتی این فیگور متلاشی شده است، یک وقت به سمت انتزاع می‌رود، یک وقت هم همه رنگ‌ها را می‌گذارد کنار و سیاه‌وسفید کار می‌کند. ولی باز خط و ربطش را می‌توان حس کرد. در نتیجه زمانی که نقاشی چون شیرین اتحادیه، طبیعت بی‌جان و منظره کار می‌کند من کارش را فیگوراتیو می‌دانم؛ هرچند او در دوره‌ای، صرفا فیگور کار کرد. نکته دیگر پیوستگی کار این هنرمند است. با اینکه او در مقولات مختلفی کار می‌کند با این حال خط مشخص خود را دنبال می‌کند. این خط یک جا چهره زنان آفریقایی است، و در جای دیگر، چهره‌های زن کرد و لر و عشایر؛ هرچند من از روی خط کلی، این هنرمند را می‌شناسم. استمرار این خط در کارهایش وجود دارد. بدون خواندن امضایش همیشه فهمیده‌ام که این کار، متعلق به شیرین اتحادیه است. چند تا عامل من را به این شناخت هدایت می‌کند: فضای کارها، طرح، آزادی کار، رنگ و بافت. حالا یک جا این فضا و طرح و رنگ رفته و در محیط کویری قرار گرفته؛ ولی باز همان خط‌وربط و روحیه شیرین اتحادیه در آن مشهود است. یک‌ جای دیگر اندام یا پیکر می‌شود. شیرین اتحادیه این روزها درصدد راه‌اندازی گالری‌ای برای نمایش آثار هنرمندان زن است. نکته مثبت قضیه این است که ما گالری‌ای که مختص زنان باشد نداشتیم، چه در تهران و چه در کل ایران و این کار، یک ابتکار عمل محسوب می‌شود. حُسن دیگر این گالری این است که مرکزیتی دارد و به دانشگاه هنر و تهران و موزه و مراکز هنری نزدیک است. خیلی از گالری‌های تهران به قدری از مراکز فرهنگی هنری شهر دور هستند که برای دانشجو واقعا مقدور نیست هزینه آژانس بدهد و به آنجا برود. گالری آزاد، حیاط زیبایی هم دارد که اکثر گالری‌ها آن را ندارند. کسی پیش خودش فکر نمی‌کند از آن ازدحام و شلوغی که جدا بشود چند قدم آن طرف‌تر این طبیعت وجود داشته باشد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.