«اسد» ماندگار شد؛ غرب نگران
بهاره محبی
نتایج انتخابات سوریه آنگونه که پیشبینی میشد با پیروزی بشار اسد همراه بود و وی که از سال ۲۰۰۰ میلادی قدرت را در اختیار دارد برای هفتسال دیگر بر مسند قدرت نشست؛ پیروزیای که بنا بر ارزیابی اغلب کارشناسان و حتی سفیر سابق آمریکا در سوریه به معنی تقویت جایگاه اسد و شکست سیاستهای واشنگتن در قبال تحولات سوریه از جمله سقوط بشار اسد است. به نوشته روزنامه واشنگتنواپست، این انتخابات در شرایطی برگزار شد که رابرت فورد، سفیر سابق آمریکا، گفته بود سیاستهای باراک اوباما در قبال تحولات سوریه شکست خورده است و از آنجایی که او قادر به ادامه این سیاستهای شکستخورده در دمشق نبوده از مقام خود استعفا داده است. فورد در ادامه با انتقاد از عدم توانایی کاخسفید در واکنش به سرعت تحولات و تغییرات در سوریه، گفته بود دلیل تهدید روزافزون قدرتگیری تروریستها در سوریه، ایستادن آمریکا در طرف غلط داستان است. البته این تنها سیاستمداران آمریکایی نیستند که با مرور آنچه در این سهسال در سوریه رفته، از جنس دیگری سخن میگویند. گفته میشود کشورهای دیگری نیز پیش و پس از انتخابات سوریه به صرافت افتادهاند تا سیاستهای خود در قبال تحولات
این کشور را بازنگری کنند. بهعنوان مثال، سوییس بهزودی یک دفتر همکاری در دمشق باز میکند و صربستان سفارت خود را بازمیگشاید. برخی کشورهای دیگر مانند سوئد، اتریش و اسپانیا که دفاتر نمایندگی خود را در سوریه تعطیل نکرده بودند، بیش از پیش از راه لبنان به سوریه وارد میشوند. حواشی جذابتر از متن! واشنگتنپست با اشاره به همزمانی برگزاری انتخابات سوریه و مصر با تنها چند روز فاصله مینویسد، آنچه انتخابات سوریه را جالب میکند، نه در اصل رویداد که در حواشی آن است. بشار اسد این بار هم در انتخابات پیروز شد اما با 88/7 رصد آرا. این در حالی است که در انتخابات 2007 نزدیک به 97 درصد آرا را کسب کرده بود؛ یعنی تقریبا همان مقدار آرایی که چند روز پیش عبدالفتاح السیسی در انتخابات مصر کسب کرد! آن هم در انتخاباتی که هیچ رقیبی وجود نداشت. السیسی در شرایطی با کسب 97درصد آرا پیروز اعلام شد که تنها 47درصد از واجدین شرایط به پای صندوقهای رای رفته بودند. به نوشته این روزنامه، مشابهتهای این دو انتخابات واکنشهای بسیاری را در میان کاربران فضای مجازی و شبکههای اجتماعی از جمله توییتر در پی داشته است. واشنگتنپست در
ادامه چند اظهارنظر توییتری را منتشر کرده است؛ از جمله اینکه «برای السیسی شرمآور است که آرای او بیشتر از بشار اسد است.» و «خدای من! رییسجمهور اسد محبوب است اما نه به اندازه السیسی.» این روزنامه در ادامه تاکید میکند که اگرچه نتایج انتخابات در هر دو کشور از نگاه مخالفان و کشورهای غربی، غیرواقعی به نظر میرسد، اما باید به این مساله توجه داشت که این آمار و ارقام میتواند بیانگر یک حقیقت باشد و آن اینکه در مصر هستند افرادی که میخواهند این کشور قدرتمند باشد و با توجه به سابقه ذهنی و تاریخی خود از نظامیان به السیسی رای دادهاند. و در سوریه نیز افرادی حتی در میان اکثریت سنی، هستند که هنوز با قدرت از بشار اسد حمایت میکنند. مانور قدرتی از جنس انتخابات نشریه فایننشالتایمز هم در گزارشی با پرداختن به پرسشهای رایج درباره انتخابات سوریه، از جمله اینکه چرا بشار اسد در بحبوحه جنگ داخلی، نیاز داشت تا انتخاباتی را برگزار کند، مینویسد نخست اینکه، برای اسد انتخابات نخستین و موثرترین راهی بود که میتوانست ثابت کند هنوز سیاستمدار محبوبی برای اداره سوریه است و میتواند با کسانی که علیه چهار دهه حکومت
خاندان اسد به پا خاستهاند، مقابله کند. در واقع این انتخابات اگرچه مورد حمایت مخالفان و دولتهای غربی قرار نگرفته و حتی برخی مانند جان کری، وزیر خارجه آمریکا، آن را «صفری بزرگ» برای دمشق توصیف کردهاند، اما به دولت آینده اسد مشروعیت میبخشد. دوم، دولت اسد همواره مشتاق بوده که نشان دهد همه چیز عادی است و مخالفان نمیتوانند توانایی دولتش را زیر سوال ببرند. از اینرو عملیات گسترده علیه شورشیان نظامی در جریان برگزاری انتخابات هم به سوریها نشان داد که دولت پس از گذشت سهسال از آغاز جنگ داخلی هنوز قدرتمند است. به نوشته فایننشالتایمز، امروز افراد بسیاری در داخل و خارج از سوریه به این نتیجه رسیدهاند که بشار اسد سرنگونشدنی نیست. بنابراین، خیلی از این افراد به پای صندوقهای رای رفتند تا مطمئن شوند که در صورت بقای اسد میتوانند در سوریه زندگی کنند. همچنین کسانی هستند که قویا از دولت بشار اسد حمایت میکنند. در میان این افراد هستند کسانی که قبلا حامی شورشیان بودند اما به دلیل حضور گروههای بنیادگرا و درگیریهای داخلی خونبار از آنان سرخورده و ناامید شدند.
چیزی تغییر نخواهد کرد اما واقعیت این است که این انتخابات شرایط زندگی مردم سوریه را تغییر نخواهد داد. بیشتر سوریها در دو طرف میدان، معتقدند درگیریهای خونبار داخلی پس از انتخابات هم ادامه خواهد یافت. برخی ناظران سیاسی معتقدند کشورهای حامی شورشیان و مخالفان بهویژه کشورهای حاشیه خلیجفارس نظیر عربستان سعودی در واکنش به پیروزی اسد، حمایت از مخالفان را تشدید خواهند کرد. در مقابل، اسد هم با تکیه بر نتیجه انتخابات و مشروعیتی که از این رهگذر کسب کرده است، عملیات نظامی علیه شورشیان را تشدید خواهد کرد. در این میان مهمترین هدف مخالفان کمکگرفتن بیشتر از حامیان و تلاش بیشتر برای اثبات توانایی خود در اداره مناطقی است که غیرنظامیان در آن ساکن هستند. با این حال مهمترین چالش مخالفان میانهروی بشار اسد رویارویی با گروههای بنیادگرا و تکفیری وابسته به القاعده مانند گروه موسوم به دولت اسلامی شام و عراق (داعش) است؛ گروهی که اکنون کنترل مناطقی در شمال و شرق سوریه را در دست دارند. مخالفان برای جلب حمایت بیشتر کشورهای غربی بهویژه آمریکا باید بتوانند از دیگر گروههای مخالف که اغلب رویکردی تروریستی دارند، فاصله
بگیرند و توانایی خود را در این زمینه ثابت کنند؛ تلاشی که تاکنون موفقیتی دربر نداشته است. بشار اسد چه خواهد کرد؟ در حالی که سوگند اداکردن بشار اسد برای روز 16ژوییه پیشبینی شده، رییسجمهوری سوریه تلاش خواهد کرد شماری از شخصیتهای اپوزیسیون را به خود نزدیک کند. روزنامه فرانسوی فیگارو در اینباره مینویسد اسد احتمالا پس از تشکیل کابینه، به باز پسگرفتن حلب خواهد پرداخت که جزو اولویتهای او به شمار میآید و پس از آن تلاش خواهد کرد تا شخصیتهای اپوزیسیون حتی در خارج از مرزهای سوریه را به خود نزدیک کند. گرچه چنین اقدامی نمیتواند به تنشها پایان دهد، اما فراموش کرد که برخی از شخصیتهای رده دو، در کنار بازرگانان برجسته سوری به کشور بازگشتهاند. از جمله راتب شلاح، رییس پیشین اتاق بازرگانی سوریه که پس از چند سال انتظار در بیروت برای روزهای بهتری که فرانرسیدند، به کشورش بازگشته است. پینوشتها: 1- Washington post/ Was Syria's election less of a sham than Egypt's? 2- The Financial Times / Q&A: Syria's election
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.