|

صفایی فراهانی:

120نهاد در ایران فعالیت وسیع اقتصادی دارند

خبرآنلاین: در کشور امروز حدود 120نهاد، ارگان و بنیاد مختلف فعالیت بسیار وسیع اقتصادی دارند که مطلقا کنترل درستی بر عملکردشان وجود ندارد. هم‌اکنون نزدیک به 50درصد تولید ناخالص داخلی ایران دراختیار این نهادهاست. محسن صفایی فراهانی، مدیر باسابقه و خوش‌نام اقتصاد ایران، این‌روزها از فضای فعالیت‌های دولتی فاصله گرفته ولی همچنان سعی می‌کند دورتر از بدنه اجرای دولت به رصد اقتصاد ایران بپردازد. او در این گفت‌وگو خاطرنشان کرد: طبق آخرین گزارش‌های بین‌المللی، ایران رتبه144 جهانی را در شاخص فساد که مبتنی بر وضعیت فساد در بخش دولتی کشورهاست، در اختیار دارد. هرچند ارزیابی‌های تئوریک مختلفی در خصوص عوامل فساد به ویژه در کشورهای در حال توسعه وجود دارد، اما می‌خواهیم نگاهی داشته باشیم به دلایل رشد فساد در ایران. وی گفت: ضعف بدنه کارشناسی و تخصصی و مدیریت کارآمد و توانمند در دولت نیز از عواملی است که به اعتقاد من، جریان سالم اقتصاد را به سمت فساد سوق داده است. متاسفانه در سه‌دهه اخیر، بی‌توجهی به امر مدیریت و تربیت کارشناسان و مدیران متخصص از یک‌سو و عدم‌توجه به رعایت صحیح قانون از سوی دیگر، موجب حرکت حجم وسیعی از منابع مالی کشور به مسیر رانت و رانتخواری شده است. صفایی‌فراهانی ادامه داد: طی هشت‌سال اخیر شاهد بودیم که باوجود افزایش سرسام‌آور درآمدهای نفتی و همچنین حذف اغلب مدیران و کارشناسان متخصص از سیستم دولتی و انحلال سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی و بی‌انضباطی‌های گسترده مالی، فساد در کشور رو به افزایش گذاشت. در چنین فضایی اجرای قانون سیاست‌های اصل44 قانون اساسی نیز که با هدف کوچک‌سازی دولت و مشارکت بیشتر بخش خصوصی در اقتصاد کشور ابلاغ شده بود، در مسیری کاملا نادرست هدایت شد. در صورتی که دولت نهم و دهم دولتی کارآمد و برخوردار از بدنه کارشناسی و مدیریتی لایق و قوی بود، قاعدتا باید از دو عامل مذکور یعنی رشد قابل‌ملاحظه درآمدهای نفتی و سیاست‌های اجرایی اصل44، به‌نفع کشور بهره‌برده و دست به یک بازسازی بزرگ اقتصادی می‌زد که به جهش توسعه‌ای کشور در منطقه منجر می‌شد. اما آنچه در عمل اتفاق افتاد، دقیقا عکس این شرایط بود؛ در حالی که شعارهای مبارزه با فساد و مافیای اقتصادی داده می‌شد، حاصل آن بابک زنجانی‌هایی شد که در دل همان دولت رشد کرد. بدون شک دارایی افسانه‌ای 25هزارمیلیاردتومانی این فرد، از راهی به غیر از رانت‌های گسترده حاصل نشده است. این کارشناس اقتصادی اظهار کرد: بنابراین معتقدم بزرگ‌ترین عامل فساد در ایران، اقتصاد دولتی است. در کنار این موضوع، سوءاستفاده از جریان قوانین و مقرارت بوروکراتیک کشور به‌نفع ارکان قدرت، فقدان مدیران و کارشناسان برجسته، موجب می‌شود نظام بوروکراتیک به سمت سوءاستفاده‌های کلان حرکت کند که حاصل آن می‌شود شرایطی که امروز پیش‌روی کشور می‌بینیم؛ تورم نزدیک به 40درصدی و ارزش پول ملی‌ای که باوجود درآمدهای بالا به یک‌سوم تقلیل یافته است. برمبنای این امر، گستردگی و تصدی‌گری دولت با بدنه بسیار ضعیف، عدم‌رعایت قانون و نبود انضباط مالی، تصمیم‌های غیرحرفه‌ای اقتصادی و خلق‌الساعه فضایی را ایجاد کرده که ریشه‌های فساد در کشور گسترده شده و ابعاد وسیع و مختلفی به خود گرفته است. او توضیح داد: به نظر بنده فساد گسترده و دامنه‌دار در کشور را نمی‌توان در جای مشخصی دید، چرا که جایی برای نظارت بر عملکرد بخش‌های مختلف وجود ندارد. در کشور امروز حدود 120نهاد، ارگان و بنیاد مختلف فعالیت بسیار وسیع اقتصادی دارند که مطلقا کنترل درستی بر عملکردشان وجود ندارد. هم‌اکنون نزدیک 50درصد تولید ناخالص داخلی ایران دراختیار این نهادهاست، به عبارتی 50درصد تولید ناخالص داخلی ما در اختیار بخش‌هایی است که هیچ‌گونه حسابرسی قانونمندی روی آنها اعمال نشده و کنترل منظمی رویشان اعمال نمی‌شود. صفایی‌فراهانی اضافه کرد: زمانی که دیوان محاسبات به‌عنوان یکی از نهادهای نظارتی اعلام می‌کند که در اجرای بودجه سال‌های اخیر توسط دولت، بیشترین تخلفات رخ داده است، مطمئنا در این نهادها و بنیاد‌ها که امکان نظارت بر عملکرد آنها توسط نهاد‌های نظارتی کشور وجود ندارد و انتخاب مدیران و مسوولان آنها کاملا بر اساس سلیقه و وابستگی‌های تیمی است، می‌تواند تخلفات بسیار گسترده‌ای صورت گیرد. طی سال‌های اخیر حدود 65درصد از تصدی‌های اقتصادی که در اختیار دولت بود به نهادهایی واگذار شده که از بیشترین رانت حکومتی بهره می‌برند و در مقابل کمترین گزارش و اطلاعات را از عملکردشان منتشر می‌کنند و هیچ نظارتی روی آنها وجود ندارد، بدیهی است آنها به نوعی می‌توانند مهم‌ترین عوامل فساد در کشور باشند. به عقیده وی از دل چنین فضایی است که فردی همچون بابک زنجانی بیرون می‌آید که البته او نیز از بد حادثه و بنا به دلایلی معرفی و رسانه‌ای شد، چه بسا هستند بسیاری افراد مشابه وی که هیچ‌گاه نامی از آنها برده نخواهد شد. اما نکته جالبی در خصوص ثروت بابک زنجانی مطرح کنم؛ آنطور که در جراید از قول مسوولان آمده دارایی او نزدیک به 25هزارمیلیاردتومان اعلام شده است. این عدد را اینگونه نگاه کنیم که اگر فردی توانایی داشته باشد که ماهانه 800میلیون‌تومان پس‌انداز کند، 2500سال طول می‌کشد که چنین ثروتی را به‌دست آورد...

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.