|

انتشار «قمارباز» داستایفسکی با ترجمه سروش حبیبی

چرخ بخت

«یک سال‌و‌هشت ماه می‌شود که دیگر به این یادداشت‌ها نگاهی نکرده‌ام. حالا، از سر ملال و اندوه فکر کردم آنها را بخوانم برای سرگرمی. یادداشت‌ها تا جایی بود که عازم هومبورگ شدم. وای، که این سطور آخر را با چه خیال نسبتا راحتی می‌نوشتم! منظورم این است که چه اطمینانی به خود داشتم و چه امیدهای استواری در دل می‌پروردم! مگر ذره‌ای تردید نسبت به خودم در وجودم بود؟ کمی بیش از یک سال و نیم از آن زمان گذشته و احساس می‌کنم که از یک گدا حقیرترم. گدا چیست؟ گدایی که اهمیتی ندارد. من خودم را به دست خودم نابود کرده‌ام. چیزی نمی‌شناسم که بتوانم وضع خودم را با آن مقایسه کنم. هیچ رغبتی ندارم که به زور روحیه در خود القا کنم. در چنین وضعی هیچ چیز بی‌معنی‌تر از القای روحیه نیست. وای از این مردم ازخود راضی! وراجی که خرجی ندارد! با چه خودپسندی سرشار از غروری داوری می‌کنند! ...» این جملات تکه‌ای از رمان «قمارباز» داستایفسکی است که به تازگی با ترجمه سروش حبیبی به فارسی ترجمه شده و نشر چشمه آن را به چاپ رسانده است. سروش حبیبی در طول سالیانی که به ترجمه مشغول بوده است، ترجمه آثاری از ادبیات روسیه را به صورت پروژه‌ای پیش برده و پیش از این ترجمه آثار دیگری از داستایفسکی مثل «ابله»، «شب‌های روشن»، «شیاطین»، «همزاد» و «بانوی میزبان» را به دست داده بود و حالا «قمارباز» هم با عنوان فرعی «یادداشت‌های یک جوان» با ترجمه او به فارسی منتشر شده است. اگرچه «قمارباز» جزو شاهکارهای داستایفسکی به شمار نمی‌رود اما از رمان‌های مهم و مشهور اوست که اولین بار در سال 1866 به چاپ رسید. قمارباز روایتی است از زندگی تلخ و تیره یک معلم سرخانه روسی، به نام آلکسی ایوانوویچ، که در خارج از کشور و نزد یک ژنرال مشغول به کار است. شخصیت اصلی داستان عشق زیادی به قمار دارد و همه داروندارش را به قمار می‌گذارد و هرچند در ابتدا بخت یارش است اما بعد همه چیزش را می‌بازد آس‌وپاس می‌شود. داستایفسکی در این داستان هم به ذهنیت شخصیت‌های داستان می‌پردازد و روانشناسی شخصیت‌ها از وجوه قابل توجه داستان است. در روایت داستان حالات روحی قهرمان داستان مو به مو روایت می‌شود و تصویری زنده از او به دست داده می‌شود. داستایفسکی از شناخته‌شده‌ترین نویسندگان روسی در ایران است و آثار او از سال‌ها پیش به فارسی ترجمه و منتشر شده بود. جلال آل‌احمد در اواخر دهه 20 «قمارباز» را از زبان فرانسه ترجمه کرد و در سال‌های اخیر هم صالح حسینی ترجمه دیگری از این رمان به دست داد. حالا سروش حبیبی ترجمه دیگری از این رمان را از متن روسی به فارسی برگردانده است. در بخشی دیگر از ترجمه حبیبی از قمارباز می‌خوانیم: «نزدیک یک ماهی می‌شود که من دست نزده‌ام به این یادداشت‌ها، که انگیخته از تاثراتی بود، که هرچند پراکنده، اما بسیار شدید بودند. مصیبتی که نزدیک شدنش را از پیش احساس کرده بودم، به راستی که روی داد، اما صدبار شدیدتر و نامنتظرتر از آن چه خیال کرده بودم. اینها تمام بسیار عجیب بود و همه رسوایی و حتا فجیع، دست‌کم برای من! برای من چند ماجرا روی داد که می‌شود گفت به معجزه شباهت داشت. این قدر هست که من تا امروز بر آنها به این چشم نگاه می‌کنم؛ گرچه از دیدگاهی غیراز دیدگاه من، خاصه با توجه به گردابی که من در آن گرفتار بودم، نه معجزه، بلکه فقط ماجراهایی غیرعادی بودند. اما آن چه برای من بیش از همه به معجزه شبیه بود شیوه برخورد من با این ماجراها بود...»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.