|

هنر هشتم «پابه‌توپ» است!

سینا سمندری . روزنامه‌نگار

اگر کاری به تعریف‌های رایج فلسفی از هنر نداشته باشیم و هنر را آنگونه که هست، بپذیریم؛ یعنی تنها به آن هدف اصلی هنر که لذت است، بیندیشیم، یک لذت روحی که انسان را برای لحظه‌ای هم که شده از دنیای دوروبرش دور می‌کند و در یک شاهکار فرو می‌برد نصیبمان به‌جرات می‌توان گفت که فوتبال، هنر است نه‌تنها یک ورزش هیجان‌انگیز! بلکه یک لذت روحی را به انسان می‌دهد. همانند نقاشی، موسیقی، سینما و... شاید با خودتان بگویید ورزش‌های دیگر هم لذت دارند و اصولا هر ورزشی برای ایجاد لذت و هیجان است. ولی نباید غافل شویم که درک فوتبال با هر فرهنگ و سنی سازش دارد و کمتر فرهنگ و کشوری را می‌توان سراغ گرفت که فوتبال در آن جایگاهی نداشته باشد. این یک ویژگی استثنایی این ورزش است که مخاطبان آن را پیر و جوان و کودک و زن و مرد تشکیل می‌دهد، از هر فرهنگی و سوادی. ورزشی که از بچه شش‌ساله تا پیرمرد و پیرزن 70، 80ساله هم از آن لذت می‌برند و خیلی راحت آن را درک می‌کنند. اگر شما برای مثال مسابقه واترپلویی را برای عده‌ای پخش کنید، شاید عده معدودی از آن لذت ببرند و حتی آن را درک کنند ولی فوتبال اینگونه نیست و به‌راحتی افراد را مجذوب خودش می‌کند. حالا دلیل اصلی درک راحت فوتبال چیست که آن را پرطرفدارتر از ورزش‌های دیگر کرده، آن‌هم با فاصله‌ای نسبتا زیاد؟ و حتی از ورزش هم فاصله گرفته و کم‌کم و هرلحظه خودش را به‌عنوان یک هنر ناب و درخشان در جهان نشان می‌دهد. شاید علت آن خلاقیت باشد؛ خلاقیتی که از هنر سرچشمه می‌گیرد و بازیکنان بزرگ فوتبال و مربیان را از بقیه ورزشکاران جدا می‌کند و علت آن هم، ویژگی‌های منحصربه‌فرد این ورزش است. برای مثال از نظر محدودیت زمانی یک بازیکن فوتبال نسبت به یک والیبالیست زمان بیشتری برای ارایه هنر و تکنیک خود دارد، فضای بیشتری در اختیار دارد تا با توپ کارهای خارق‌العاده و هنری انجام دهد و همین باعث می‌شود که یک بازیکن خلاق و باهوش در زمین، با تصمیمات و حرکات هنری خود مانند شاعری که فی‌البداهه شعر می‌سراید، سرنوشت یک بازی بزرگ را به‌راحتی تغییر دهد. با اینکه یک بازیکن بزرگ می‌تواند سرنوشت یک بازی را به تنهایی تغییر دهد اما یکی از ویژگی‌های مهم فوتبال، گروهی بازی‌کردن است. بازی بارسلونا در دوره مربیگری گواردیولا را مرور کنید و اگر حرکات زیبا و هنری مسی را کنار بگذاریم و تنها به پاس‌ها و یک‌ودوهای آنها، جابه‌جایی مکرر بازیکنان از پست‌هایشان و به‌طورکلی این بازی گروهی دوباره با دقت نگاه کنید، یک سمفونی زیبا را می‌شنوید که چگونه به‌طور هماهنگ این ارکستر را می‌نوازند و لذت را به شما هدیه می‌دهند (حتی اگر رئالی باشید!) و این یک نقاشی است؛ هماهنگی این رنگ‌ها خیره‌کننده است. این گروهی‌بودن فوتبال، حتی این ورزش را به زندگی خیلی نزدیک‌تر کرده است که اگر هرکسی در پست و مسوولیتی که دارد خوب ایفای نقش کند، کل گروه به برد می‌رسند. هنر یعنی زندگی، یعنی بازتابی از زندگی همه ما، ولی فوتبال خود زندگی است. پس این‌بار با جرات تمام می‌توان گفت هنر هشتم، نه با قلم است، نه با بوم نقاشی و نه با ساز؛ بلکه فقط با یک توپ کروی، هنر و خلاقیت را به نمایش می‌گذارد و یک لذت روحی را به شما هدیه می‌دهد که فارغ از دنیای دوروبر به یک توپ چشم بدوزید و در ساق‌های بازیکنان، خلاقیت و هنر را به‌تمام معنا بچشید. گل زیبای مارادونا در جام‌جهانی 1986 به انگلیس را همه به یاد دارند. این فقط یک گل ساده نیست، این یک حرکت معمولی نیست، این دریبل‌ها، تکنیک‌هایی که مارادونا در کمتر از یک‌دقیقه به‌کار می‌برد در واقع از قلب‌مردم آرژانتین و از احساسات آنها نشات گرفته است. او هنرمندانه به دشمن می‌تازد، به انگلیسی‌های کثیفی که جوانان آرژانتینی را بیرحمانه کشتند. در اینجا هیچ شعری، هیچ موسیقی و هیچ فیلمی به‌خوبی این حرکت مارادونا نمی‌تواند به مردم آرژانتین لذت انتقام را هدیه دهد و آنها را آرام کند و تنها این فوتبال است که انتقامی سخت از انگلیسی‌ها می‌گیرد. پس بپذیرید که دیگر فوتبال یک ورزش ساده نیست، این هنر است؛ هنر هشتم؛ هنری که مانند یک موسیقی زیبا شما را مدهوش می‌کند. مانند یک قطعه ادبی، کلی حرف برای گفتن دارد و یک فیلم‌سینمایی تمام‌عیار است که پایان آن را کسی به‌راحتی نمی‌تواند پیش‌بینی کند. این پایان، ممکن است تراژدی باشد یا با شادی تمام به پایان برسد. دیگر نباید پله، مارادونا، زیدان، ماتئوس و بکن‌باوئر را تنها یک ورزشکار دانست؛ آنها هنرمند هستند، قلب‌ها را تسخیر کرده‌اند و همیشه جاودانه خواهند ماند. دنیا به سمتی در حال حرکت است که شاید کشوری ترجیح دهد به‌جای اینکه هرساله در مراسم اسکار نماینده‌ای داشته باشد، تیم‌ملی فوتبال کشورش به جام‌جهانی صعود کند. رئالی‌ها و بارسلونایی‌ها هنوز انتقام خون پدرانشان را در گل‌هایی که به دروازه‌های هم می‌زنند، جست‌وجو می‌کنند. این است فوتبال؛ یک خلاقیت ناب با عجایب خاص خودش که هر لحظه، با یک حرکت زیبا و هوشمندانه یا با یک اشتباه، سرنوشت شادی یک شهر یا یک کشور، به‌راحتی تمام تحت‌تاثیرش قرار می‌گیرد. حال، چه بخواهیم و چه نخواهیم مقاومت فایده‌ای ندارد. فوتبال قلب‌ها را به تسخیر خود درآورده است و از دل آن، هنر هشتم مدت‌هاست که متولد شده است. چاره‌ای نیست، باید باور کرد، دیگر فوتبال یک ورزش ساده نیست. دنیا را در اعجاب خودش فرو برده و بقیه ورزش‌ها هرلحظه بیشتر در این تله آفساید می‌افتادند. پس بپذیریم هنر هشتم، پابه‌توپ شده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.