فوتبال در عصر نئولیبرالها
بهمن فروتن .کارشناس و مربی فوتبال
نگاه از کدام زاویه؟ بررسی و تجزیهوتحلیل آنچه که هست یا آنچه که باید باشد؟ و قبول آنچه که هست یا آنچه که باید باشد؟ شروع مطلبی با سه سوال شاید کمی عجیبوغریب باشد که هست، بله، باید گفت عجیبوغریب است خیلی هم عجیبوغریب! در زمان سیاستهای جهانی نئولیبرالها هیچ چیزی سرجای خودش نیست و همهچیز دستکاری میشود. نئولیبرالها یک شکل خاصی از هرجومرج و آنارشی را جهانی کردهاند که تاثیر آن تضمین و تثبیت منافع هنگفتی است که به کیسه غرب سرازیر میشود. اینک زمان آن رسیده است که دولتمردانی از جنس مردم، آستینها را بالا زده در مقابل سیاستهای جهانی مردمستیز نئولیبرالها ایستاده و با قانونمندکردن جامعه جلو هرجومرج و دستکاریها را که بستری برای غارت ثروت ملی کشورهایی است که از دید غربیها، توانایی اداره خود را ندارند، بگیرند خب سوال من این است باور بر چیست؟ بر اینکه همهچیز سرجایش است و هیچچیز دستکاری نمیشود، فسادی وجود ندارد و مردم جهان همه از دولتهایشان رضایت دارند به این دلیل که وضعیتشان از هرنظر خوب است؟ یا باور بر این که هیچچیز سرجایش نیست و همهچیز دستکاری میشود؟ و اتفاقا این دو عامل، آنارشی در هرجومرج را
در جامعه به وجود میآورند که نتیجهاش جز فاسدشدن و ازکارافتادن سیستمهای اجتماعی نیست. محققان امور جامعهشناسی بر این اعتقادند که عدم عملکرد سیستمهای اجتماعی یا ازکارافتادن آنها عمدهترین دلیل نارضایتی ملتها از دولتهاست. مدتهاست که فوتبال از یک پدیده اجتماعی به یک سیستم اجتماعی مبدل شده و سوال اینجاست که این سیستم باز است یا بسته؟ همه سعی سیستمهای سیاسی، اقتصادی و تجاری در دنیا این است که فوتبال بهعنوان یک سیستم باز شناخته شود چون فقط در این حالت است که میتوان در آن، تا آنجا که مقدور است دخل و تصرف کرد. سیستم بسته خودسازگردان (اتوپویز) فوتبال نهتنها یک سیستم بسته است بلکه خودسازگردان هم هست. اگر خیلی کوتاه به تعریف سیستم، بسته و خودسازگردان بپردازیم باید بگوییم که سیستم، مجموعه اجزایی است که با هم و بهوسیله هم عملکرد معین و مشخصی دارند که بسته آن بهوسیله پوششی از محیط دربرگیرنده، جدا میشود و زمانی خودسازگردان نامیده میشود که عملکرد آن، ساختن اجزای خودش است. موتور یک خودرو، سیستم بستهای است ولی خودسازگردان نیست چون عملکرد آن ایجاد چرخش میللنگ است نه تولید میللنگ. یک دانه
گندم را در نظر بگیرید اگر آن را بهعنوان بذر در خاک بکاریم تبدیل به گیاهی میشود که عملکرد آن بهوجودآوردن خودش یعنی دانههای گندم است. از فوتبال بهعنوان سیستم بازی شروع کنیم، یک مستطیل که با دو خط طولی و دو خط عرضی از محیط دربرگیرندهاش جدا شده است، در این مستطیل 22 بازیکن در قالب دو تیم در مقابل یکدیگر قرار میگیرند و یک داور در داخل زمین نقش یک رگولاتور یا تنظیمکننده عملکرد اجزای متشکله این سیستم یعنی بازیکنها را اجرا میکند. عملکرد سیستم بسته بازی فوتبال، تولید گل است که در حقیقت هدف اصلی این بازی است درواقع، عملکرد این سیستم بسته خودسازگردان تولید یکی از اجزای خودش یعنی گل است. اگر از سیستم بازی دربیاییم در سیستم بسته دیگری به نام باشگاه قرار میگیریم که هدفش ساختن بازیکن است یعنی اجزای سیستم بازی، بیرون از باشگاه در قالب دیگری، هیاتها هستند و سپس فدراسیونها و بعد از آن کنفدراسیونها و بالاخره سیستم دربرگیرنده کل، فیفاست. آنچه که در سیستمهای بسته خودسازگردان اهمیت ویژهای دارد ارتباط با محیط دربرگیرنده است. بازیکنها در حین بازی با مربی، و داور با کمکهایش در یک ارتباط صوتی مشاهدهای هستند،
علامتی به این معنی که ارتباط سیستمهای بسته با دیگرسیستمها از طریق یک «وابستگی بینابینی» (interdependency) صورت میگیرد. فوتبال بهعنوان سیستم بازی در باشگاه اجزای خودش (بازیکنان) را میسازد و قوانین اجراییاش از هیاتها تا فیفا به شکل وابستگی بینابینی دارای عملکرد معین و مشخصی است. جالب است که در دانشکدهها و کمیتههای آموزش در سطح بینالمللی، سعی بر این است که فوتبال بهعنوان یک سیستم باز معرفی شود فقط به این دلیل که سیستمهای دیگر در آن دخلوتصرف داشته باشند با این وجود که میدانیم هر عنصر خارجی اگر در یک سیستم بسته دخول کند آن را از کار میاندازد، در این رابطه اگر به شکل اتفاقی یک گربه در حین مسابقهای داخل زمین شود داور مجبور است بازی را قطع کرده و تا زمانی که گربه از زمین مسابقه خارج نشده است، در حقیت میتوان گفت سیستم از کار افتاده. به همین دلیل سیستم خودسازگردان فوتبال در مقام فیفا، تیمملی نیجریه را بهدلیل پوشیدن پیراهن و شورت یکسره در یک مسابقه رسمی، شدیدا تنبیه کرد! دلیل،چون سیستم صنعتی تجاری «پوما» در سیستم بسته خودسازگردان فوتبال، با این توضیح که فردا شرکت پوما برای منافع بیشتر بازی را
سی در مقابل سی میکند و مثلا یک شرکت مسافری هواپیمایی را در دایره وسط زمین به نمایش میگذارند و خیلی چیزهای دیگر که موجب ازکارافتادن این سیستم بسته میشود. جامجهانی از دید نئولیبرالها انسان، بدترکیبترین شکل زندگی را در عصر نئولیبرالها تجربه میکند چون هرچه که دارد و متعلق به او است مورد تعرض کریهترین سیاست تاریخ بشریت قرار گرفته است، از نان و گوشت گرفته تا سیاست و اقتصاد و تجارت همه و همهچیز مورد دستکاری سیاستی قرار میگیرد که مجموعهای از سیستمهای بردهداری، فئودالی و سرمایهداری خشن با چاشنی نژادپرستی مدرن است. سیستم پولسالاری، لیبرالمنشانه بهوسیله دولتهای دستنشانده، نوکران مدرنی دارد بهنام نئولیبرالها که با ژستهای دموکراتیک در جهت انباشتهشدن پول، روند طبیعی مناسبات اجتماعی را دستکاری میکنند. برگزاری و سازماندهی جامجهانی2014 که در برزیل برگزار میشود، توسط همین نوکران مدرن سازماندهی و برگزار میشود. مردم با وجود عدماعتماد به برگزارکنندگان چون علاقه به این رشته ورزشی دارند، در حد 14میلیاردنفر به تماشای آن مینشینند و آنچه که برای آنها جالبتوجه است همان فوتبال با
سیستم بسته خودسازگردان است، مورد توجه مردم همان چیزی است که در داخل مستطیل سبز میگذرد. قبلا در اتاقهای دربسته و پشتمیزها در مذاکرات چندساعته در ارتباط با سیستمهای سیاسی، تجاری و اقتصادی تصمیمگیری شده است. در حقیقت، با طبیعت سیستم نئولیبرالی که معتقد است بشر به درد هیچ کاری نمیخورد، در عین حال که خودشان هم زیاد خداشناس نیستند، اعتقاداتشان بر این است. این نوکران پول هستند که باید زندگی بردگان را بچرخانند البته آنطور که قانونمندی پول ایجاب میکند. جامجهانی آنطور که هست برزیل باید قهرمان شود و حذف آن یک فاجعه است. ما میخواهیم یکی از این راههای قهرمانی را که نئولیبرالهای فوتبالی طرحریزی کردهاند برای شما ترسیم کنیم. اگر بر این اعتقاد باشیم که گروهبندیها کاملا محاسبهشده است البته داخل پرانتز خانمی که در هیبت خاص، حواس خیلیها را در زمان قرعهکشی پرت کرده بود نشانهای از این محاسبه بدانیم، برزیل از گروه خودش یعنی کرواسی، مکزیک و کامرون بهعنوان تیماول جدول به دور بعد صعود خواهد کرد. سوال این است چرا برای حریف بعدی سه تیم قدر اسپانیا، هلند و شیلی انتخاب شدهاند. اسپانیا، هلند و
شیلی که در کنارشان استرالیای دونده و جنگنده را دارند برای بازی احتمالی مقابل برزیل سه بازی فرسایشی را باید پشتسر بگذارند. من معتقدم که هلند زودهنگام به منزل خواهد رفت و شیلی بهعنوان تیم دوم گروه B در مقابل برزیل قرار خواهد گرفت و اسپانیا شانسش را در مقابل مکزیک امتحان خواهد کرد. در گروه C به نظر من ژاپن اول و کلمبیا دوم خواهند شد و در گروه C انگلیسیها حوصله جامهایجهانی دستکاریشده را ندارند؛ مطمئن باشید که مثل همیشه زودهنگام راهی منزل میشوند ایتالیا در این گروه اول میشود و در مقابل کلمبیا قرار میگیرد و ژاپن و اروگوئه نمایش بعدی است. بازی برزیل در مقابل اروگوئه یک بازی نوستالژیک انتقامی است که برد برزیل دردهای کنونی این کشور را کمی التیام میبخشد. اسپانیا، ایتالیا، الکلاسیکوی بعدی است که میلیاردها بیننده را در مقابل تلویزیونهایشان میخکوب میکند. برزیل و اسپانیا برندگان این دو بازی هستند که دو تیم نیمهنهایی را مشخص میکنند. برویم و دو تیم دیگر نیمهنهایی را پیدا کنیم. در گروه E اگر ستارگان فرانسوی نخواهند مانند انگلیس زود به تعطیلات بروند اول میشوند یعنی سوییس و اکوادور کمی تعلل دارم ولی از نظر
اقتصادی اگر سوییس ببرد برای فیفا پردرآمدتر است پس سوییس دوم. گروه ایران یعنی F آرژانتین و نیجریه اول و دوم خواهند شد. اگر بازی سیاسی نئولیبرالها لازم ببینند که ایران در دور بعدی حضور داشته باشد شاید رده دوم مال ما شود ولی در روند طبیعی، نیجریه دوم میشود و به رویارویی فرانسه میرود و آرژانتین هم بازی جذابی در مقابل سوییس برگزار میکند. در گروه G آلمان اول، پرتغال دوم و در گروه D، بلژیک اول، روسیه دوم. آلمان به رودررویی روسیه میرود و پرتغال و بلژیک با هم دستوپنجه نرم میکنند در یکچهارم، آلمان فرانسه را میبرد و آرژانتین پرتغال را. نیمهنهایی برزیل- آلمان باز هم الکلاسیکو: در نهایت آلمان برای قهرمانی برزیل باید اجازه عبور دهد، بازی بسیار زیبایی که میلیاردهادلار به صندوق فیفا واریز میکند و از جذابیت خاصی برخوردار است، برنده برزیل. آرژانتین- اسپانیا اگر زدوبند نداشته باشد آرژانتین حریف قدری برای برزیل خواهد بود و در عین حال که برزیل- آرژانتین در فینال، تماشاگران اروپایی را از دست خواهند داد بنابراین، یک سر فینال باید یک تیم اروپایی باشد، پس اسپانیا، ولی پس از 120دقیقه بازی و ضربات
پنالتی. فینال برزیل- اسپانیا 3 بر صفر در فینال جام کنفدراسیونها بهنفع برزیل. من فکر میکنم ارزش قهرمانی برزیل دوچندان میشود اگر بهترین تیم حال حاضر یعنی قهرمان جهان و اروپا را ببرد. اسپانیا که در راه فینال در مقابل هلند، شیلی، استرالیا، مکزیک، ایتالیا و آرژانتین شیرهاش کشیده شده، در مقابل برزیلی قرار میگیرد که صدهزارنفر استادیوم را به کورهای تبدیل میکنند که فقط میتوان در آن سوخت. پیشبینی من 4 بر یک بهنفع برزیل است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.